Legislacja

7 lat minister i wicepremier Elżbiety Bieńkowskiej - podsumowanie

19 września 2014

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju: Obejmując w 2007 r. resort rozwoju regionalnego minister Elżbieta Bieńkowska zapowiadała, że mottem ministerstwa będzie “faster, fewer, better” - szybsze wdrażanie funduszy unijnych, mniej procedur i efektywne inwestowanie. 7 lat jej rządów jako Ministra Rozwoju Regionalnego oraz Ministra Infrastruktury i Rozwoju to m.in. pełne wykorzystanie środków UE na lata 2004-2006, efektywne zainwestowanie puli na lata 2007-2013, przygotowanie nowej perspektywy oraz kontynuacja i rozpoczęcie ważnych inwestycji infrastrukturalnych.

Zaawansowany stan przygotowań do nowego rozdania unijnych funduszy. Polska jako pierwsza przesłała do Komisji Europejskiej (KE) Umowę Partnerstwa (UP - dokument pokazujący jak będziemy inwestować fundusze unijne) i jako trzecia wynegocjowała jej treść. 13 września weszła w życie tzw. ustawa wdrożeniowa, która pozwala realizować to, co zapisano w UP. Negocjacje programów operacyjnych są zaawansowane. W najbliższych tygodniach Rada Ministrów ma przyjąć kontrakty terytorialne (zawierają uzgodnione przez rząd i województwa najważniejsze cele i inwestycje). Później nastąpi ich podpisanie przez rząd i samorządy województw. Stan przygotowań do nowej perspektywy pozytywnie oceniła Najwyższa Izba Kontroli.

Liczy się dobra inwestycja - efektywny podział pieniędzy na lata 2007-2013. Choć pieniądze te można inwestować do końca 2015 r., wszystkie środki zostały już zakontraktowane, a beneficjenci wystąpili o refundację 209 mld zł, czyli 3 dostępnej dla Polski puli. Fundusze przyniosły wymierne efekty - m.in. powstanie ponad 11 tys. km dróg (w tym 1,4 tys. dróg ekspresowych i autostrad), prawie 23,5 tys. km sieci kanalizacyjnej, modernizację i utworzenie blisko 1,8 tys. laboratoriów badawczych oraz założenie własnej firmy przez ponad 200 tys. osób. Najwięcej środków przeznaczono na transport. Największą część alokacji wykorzystały firmy (33 proc.) i samorządy (30 proc.). Polska uniknęła recesji, nawet w najbardziej kryzysowych latach, gdy wszyscy pozostali członkowie UE odnotowali spadek PKB.

Trudne początki - zamknięcie perspektywy 2004-2006 i uruchomienie funduszy 2007-2013. Pierwsze zadania Elżbiety Bieńkowskiej, po objęciu funkcji ministra jesienią 2007 r. to zamknięcie perspektywy 2004-2006 oraz uruchomienie funduszy na lata 2007-2013, których start był wówczas nieprzygotowany. Wszystkie środki ze starego rozdania zostały wykorzystane. W ciągu kilku miesięcy udało się zatwierdzić wszystkie programy operacyjne na lata 2007-2013, zbudować system instytucji, które te pieniądze inwestowały, zrobić przegląd projektów kluczowych i wskazać te, które były niewłaściwie przygotowane, a przez to bez szans na realizację, uporządkować otoczenie prawne i wydać wytyczne umożliwiające przygotowanie inwestycji zgodnie z prawem unijnym (polskie prawo środowiskowe było wtedy niedostosowane do unijnego), uprościć procedury i zapewnić beneficjentom szerszy dostęp do zaliczek.

Rozwój według planu. Do 2009 r. istniało kilkadziesiąt rożnych strategii rozwoju kraju, które nie współgrały ze sobą, bądź były nieaktualne. Powstał czytelny system oparty na strategiach długo- (do 2030 r.) i średniookresowej (do 2020 r.) oraz zgodnych z nimi 9. strategiami sektorowymi. Byłe MRR przygotowało strategię średniookresową, Krajową Strategię Rozwoju Regionalnego (jedna ze strategii sektorowych) oraz nadającą temu systemowi wymiar przestrzenny - Koncepcję Przestrzennego Zagospodarowania Kraju.

Drogowe przyspieszenie. MIiR przyjęło zmiany do Programu Budowy Dróg Krajowych, które umożliwiają rozpoczęcie budowy kolejnych 700 km dróg. Powstaną autostrady, drogi ekspresowe i obwodnice miast za ponad 31 mld zł. Na liście inwestycji na nową perspektywę finansową UE znajduje się już 1560 km dróg za ponad 72 mld zł. Od utworzenia MIiR oddano do ruchu 100 km autostrad i 112 km dróg ekspresowych, w tym kluczowych odcinków A1 łączących stolicę z Trójmiastem. Zdecydowano też o odstąpieniu od rozbudowy manualnego, opartego o bramki, systemu poboru opłat i rozpoczęto prace nad systemem, który będzie bardziej przyjazny dla kierowców.

Inwestycje na kolei. Wprowadzono nowoczesne metody zarządzania projektami i wzmocniono nadzór nad inwestycjami. Dzięki temu realizacja kontraktów przebiega sprawniej, co przekłada się na rekordową wysokość środków wydatkowanych na inwestycje kolejowe - 5,3 mld zł w 2013 r. i ok. 7 mld zł w planie na 2014 r. Zgodnie z zapisami UP, na kolej z nowej puli funduszy unijnych ma trafić ok. 42 mld zł (80 proc. wzrost w stosunku do perspektywy 2007-2013).

Uzdrowienie sytuacji w Portach Lotniczych. 12 września 2014 r. podpisano nowy układ zbiorowy w Przedsiębiorstwie Porty Lotnicze (PPL). Dokument uprościł procedury i organizację pracy w firmie oraz dał pracownikom przejrzyste zasady pracy i wynagradzania. W MIiR przygotowany został też projekt ustawy o komercjalizacji PPL.

Polityka miejska i rewitalizacja. MIiR opracowuje, w porozumieniu z samorządami, organizacjami pozarządowymi i ekspertami, Krajową Politykę Miejską (rządowa wizja rozwoju miast) oraz Narodowy Plan Rewitalizacji (odpowiedź na problemy obszarów zdegradowanych). Projekt KPM niebawem trafi do formalnych konsultacji i uzgodnień, które poprzedzają przyjęcie dokumentu przez Radę Ministrów. W przypadku NPR gotowe są już założenia planu. Będzie on uwzględniał też środki unijne – w latach 2014-2020 na działania rewitalizacyjne trafi ok. 25 mld zł.

“Mieszkanie dla Młodych”. W styczniu 2014 r. ruszył program “Mieszkanie dla młodych”, który pomaga rodzinom w zakupie pierwszego mieszkania. Zawiera preferencje dla osób i rodzin wychowujących dzieci, zwłaszcza rodzin wielodzietnych. Po pierwszym półroczu działania MdM, MIiR przedstawiło projekt ulepszenia programu przewidujący możliwość dofinansowania w związku z zakupem od spółdzielni mieszkaniowej na podstawie umowy o budowę lokalu, większe wsparcie dla gospodarstw domowych z większą liczbą dzieci, poszerzenie kręgu tzw. dodatkowych kredytobiorców. 18 sierpnia 2014 r. projekt trafił do konsultacji publicznych. Do 10 września br. złożono 10 553 wniosków o dofinansowanie wkładu własnego na kwotę ponad 239 mln zł. Łączna kwota udzielonych kredytów to ponad 1,62 mld zł. Wartość inwestycji, na które zawarto umowy kredytowe to 2,056 mld zł.

Lepsze prawo budowlane. Parlament pracuje obecnie nad przygotowanym przez MIiR projektem nowelizacji ustawy - Prawo budowlane, który upraszcza i skraca inwestycje realizowane w oparciu o te przepisy. Projekt znosi m.in. wymóg uzyskiwania pozwolenia na budowę domów jednorodzinnych. Równolegle trwają prace nad nowym Kodeksem urbanistyczno-budowlanym. 30 maja 2014 r. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego przedstawiła jego wstępny projekt.

Efektywność energetyczna w budownictwie. W sierpniu Sejm uchwalił przygotowaną przez MIiR ustawę o charakterystyce energetycznej budynków, która ulepsza system oceny energetycznej budynków i zapewnia mechanizm kontroli świadectw charakterystyki energetycznej.

Połączenie niepołączalnego. Dużym wyzwaniem było połączenie dwóch ministerstw w jeden organizm. Dzięki zmianom kadrowym i organizacyjnym MIiR jest teraz sprawnie działającym resortem.