Legislacja

Resort nie planuje zmian przepisów dotyczących lokalizacji fotoradarów

13 sierpnia 2013

W sprawie lokalizacji fotoradarów przez samorządy wyrażono wiele opinii, o uzasadnienie podejmowanych decyzji zwrócił się do ministra transportu poseł Dariusz Piontkowski (interpelacja nr 18922). Otrzymał on prośby od samorządowców o wyjaśnienie podstaw prawnych stawiania fotoradarów na gminnych drogach publicznych. Odpowiedź Zbigniewa Rynasiewicza, sekretarza stanu w MTBiGM - wyczerpująca i precyzyjna (tekst poniżej) – zakończona została stwierdzeniem, że w najbliższej przyszłości resort nie planuje wprowadzania zmian do przepisów regulujących kwestię lokalizacji urządzeń rejestrujących.

 

Interpelacja (nr 18922)

do ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej

w sprawie uzasadnienia stawiania fotoradarów przez samorządy

Otrzymałem prośbę od samorządowców o wyjaśnienie podstaw prawnych stawiania fotoradarów na gminnych drogach publicznych. Ponieważ kwestia ma znaczenie ogólniejsze i nieincydentalne, uważam, że warto ją wyjaśnić w sposób publiczny, w drodze interpelacji. Otóż chodzi o sytuację, gdy na ulicach miast motocykliści i kierowcy notorycznie przekraczają prędkość, czasem odbywając wyścigi motocyklowe i in. Kierowane tam są patrole policyjne, ale z wielu przyczyn jest to nieskuteczne, a poza tym nie jest możliwe wystawienie stałej kontroli policyjnej na konkretnych ulicach. W takiej sytuacji (w tym konkretnym wypadku) samorząd zwrócił się głównego inspektora transportu drogowego z pytaniem o możliwości ustawienia masztu fotoradarowego do kontroli prędkości, albowiem zgodnie z ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 225, poz. 1466) obowiązki w zakresie obsługi stacjonarnych urządzeń zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych realizuje główny inspektor transportu drogowego przy pomocy delegatur terenowych. Z kolei instalowanie tych urządzeń kontrolnych w pasie drogowym (poza drogami zarządzanymi przez generalnego dyrektora dróg krajowych i autostrad) może być prowadzone z własnej inicjatywy i własnych środków samorządu, jednak za zgodą głównego inspektora transportu drogowego. Nie oznacza to jednak, że samorząd może dowolnie instalować te urządzenia. Działanie takie wymaga spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące.

Jak wskazują samorządowcy, zgoda głównego inspektora transportu drogowego jest dość uznaniowa, bo kryteria nie są ostre lub zbyt zawężone. Stąd można mieć wrażenie, że na pewnych terenach jest zbyt wiele fotoradarów, a na innych, jak określają to samorządowcy, “nie można się ich doprosić”. Powinno się zatem przeanalizować zasadność wystawienia zbyt wielu fotoradarów na niektórych terenach, jak i niemożność wystawienia w innych miejscach, gdzie jest faktyczna potrzeba. Tymczasem zdarza się, że samorząd w swoim mieście nie może nawet na swój koszt wystawić fotoradaru. W przypadkach, o których mnie informowano, chodzi o ulicę (ulice) w mieście, na której notorycznie odbywają się wyścigi motocyklistów lub nieodpowiedzialne przejazdy motorami lub samochodami z nadmierną szybkością. Samorząd nie może jednak uzyskać zgody na postawienie fotoradaru na danej ulicy (na własny koszt), gdy główny inspektor transportu drogowego (oddział terenowy) uważa, że zagrożenie w ruchu drogowym jest tam nieznaczne (wedle danych Policji), bowiem nie zarejestrowano tam żadnego wypadku drogowego albo ich niewielką ilość, ale i te zarejestrowane nie wiążą się z przekroczeniem szybkości.

Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o wyjaśnienie:

1.Czy nie uważa Pan Minister, że stawianie fotoradarów (masztów fotoradarowych) na pewnych obszarach kraju jest nadużywane? Czy nie jest tak, że pewne obszary kraju mają ich wyraźnie zbyt wiele w stosunku do innych regionów, bez żadnego szczególnego uzasadnienie tej sytuacji? Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy - jak obszernie przed laty pisała prasa – samorządy z fotoradarów uczyniły sobie źródło dodatkowych dochodów.

2.Czy ministerstwo analizuje zasadność stawiania nadmiernej ilości fotoradarów na niektórych obszarach kraju?

3.Gdy wydaje się, że w wielu rejonach stawia się nadmiernie wiele fotoradarów, to czy nie dochodzi także do odwrotnej sytuacji, że nie dopuszcza się ich wystawienia tam, gdzie jest faktycznie potrzeba bezpieczeństwa (np. w okolicy szkół, przedszkoli itp.), a gdzie stale lub często występuje zagrożenie ze strony motocyklistów (kierowców) notorycznie urządzających wyścigi motocyklowe (lub samochodowe), ale statystyka kolizji i wypadków nie jest podstawą do wystawienia na danej ulicy fotoradaru przez samorząd, mimo że zadaniem samorządu, jako właściciela i zarządcy swych dróg, jest troska o bezpieczeństwo mieszkańców?

4.Czy nie jest błędne założenie, że musi dochodzić do wypadków, by dopiero można było zadbać o bezpieczeństwo przez instalowanie fotoradarów? Czy nie powinno być odwrotnie: winno się wystawiać fotoradary, aby nie dochodziło do wypadków, gdy jest to uzasadnione innymi przyczynami, np. właśnie notorycznym przekraczaniem prędkości przez niektórych użytkowników drogi?

5.Jakie rozwiązania proponuje ministerstwo zarządcom dróg, w tym zwłaszcza samorządom, aby zlikwidować nielegalne wyścigi motocyklowe czy samochodowe na ulicach miast, skoro nie mogą wystawiać fotoradarów? Czy ministerstwo jest świadome, że przy dzisiejszych środkach komunikowania się wysyłanie patroli drogowych na daną ulicę, gdzie w krótkim czasie odbywają się wyścigi motocyklowe lub samochodowe, jest nieskuteczne?

6.Czy w takich sprawach nie powinno się opierać na opinii Policji, a nie tylko na statystyce kolizji i wypadków? Dlaczego ignoruje się fakt, że Policja ma właściwe rozeznanie co zagrożenia bezpieczeństwa, pełniejsze, niż mówi o tym sama statystyka kolizji i wypadków? Czy nie trzeba brać pod uwagę innej statystyki – statystyki skarg na nadmierną prędkość użytkowników danej drogi?

7.Czy ministerstwo analizowano politykę bezpieczeństwa związaną z instalowaniem fotoradarów w krajach UE? Czy jedynym kryterium stawiania fotoradarów była tam wypadkowość, czy raczej szerokie pojęcie bezpieczeństwa?

8.Czy odmowa zgody samorządowi na wystąpienie fotoradaru nie powinna być wydana w formie decyzji administracyjnej z pouczeniem o możliwości złożenia skargi?

9.Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów w sprawie lokalizacji fotoradarów?

Z poważaniem

Poseł Dariusz Piontkowski

Warszawa, dnia 14 czerwca 2013 r. 

ODPOWIEDŹ:

Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na pismo z dnia 25 czerwca 2013 r., znak: SPS-023-18922/13, przekazujące interpelację posła Dariusza Piontkowskiego w sprawie uzasadnienia stawiania fotoradarów przez samorządy, przedstawiam następującą informację.

Ad 1. Od dnia l stycznia 2011 r. główny inspektor transportu drogowego jest organem właściwym w sprawie wydania zgody na instalację urządzenia przez zarządcę drogi (straż gminną lub miejską). Faktycznym terminem rozpoczęcia realizacji tego uprawnienia była data wejścia w życie rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 17 czerwca 2011 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące (Dz. U. Nr 133 poz. 770). Przed dniem l stycznia 2011 r. instalowanie urządzeń rejestrujących przez samorządy dokonywało się bez udziału i wpływu głównego inspektora transportu drogowego. Dotychczas główny inspektor rozpatrzył 100 wniosków o wydanie zgody na instalację stacjonarnego urządzenia rejestrującego, z tego w 46 przypadkach zgoda została udzielona, a organ kierował się wytycznymi z wyżej wymienionego rozporządzenia. Wymaga podkreślenia, że każdy wniosek jest rozpatrywany indywidualnie, a na rozstrzygnięcie sprawy nie ma wpływu nasycenie urządzeniami rejestrującymi gminy czy powiatu, ale warunki we wskazanym we wniosku miejscu.

Ad 2. Resort, jak również główny inspektorat transportu drogowego, nie analizuje stopnia nasycenia urządzeniami rejestrującymi poszczególnych regionów kraju. Przy rozpatrywaniu przez główny inspektorat transportu drogowego wniosków o wydanie zgody na instalację stacjonarnego urządzenia rejestrującego badany jest, zgodnie z rozporządzeniem ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące (Dz. U. z 2013 r., poz. 366) odcinek drogi publicznej o długości jednego kilometra (po 500 m w obu kierunkach od proponowanego miejsca instalacji lub do najbliższych skrzyżowań z drogą nie niższej kategorii, jeśli takie skrzyżowania znajdują się bliżej niż 500 m) oraz brane pod uwagę są inne urządzenia rejestrujące znajdujące się na tej samej drodze w celu zachowania wskazanej przepisami prawa dopuszczalnej odległości minimalnej pomiędzy urządzeniami).

Ad 3. Ocena lokalizacji stacjonarnego urządzenia rejestrującego przed wydaniem bądź odmową wydania zgody na instalację urządzenia przez zarządcę drogi do dnia 26 marca 2013 r. dokonywana była przez główny inspektorat transportu drogowego na podstawie § 3 rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 17 czerwca 2011 r., a obecnie jest realizowana w oparciu o § 2 rozporządzenia ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące. Rozporządzenie zawiera określony i zamknięty katalog danych, które bierze się pod uwagę w przypadku ustalania lokalizacji urządzenia rejestrującego, co eliminuje możliwość występowania uznaniowości w zakresie podejmowania decyzji przez głównego inspektora transportu drogowego. Ustalenie zasadności lokalizacji obejmuje przede wszystkim ustalenie stanu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, o czym mowa już w § 2 ust. l rozporządzenia z dnia 14 marca 2013 r. Kolejnymi elementami branymi pod uwagę są: informacja o miejscu lokalizacji wymagana dla projektu organizacji ruchu (rozszerzona o dopuszczalną prędkość, kategorię i klasę drogi, średnie dobowe natężenie ruchu, obecność obiektów użyteczności publicznej, zainstalowane w pasie drogi w odległości do 1000 m inne stacjonarne urządzenia rejestrujące) oraz opinia właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Policji.

Ad 4 i 5. Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o której mowa w § 2 ust. L rozporządzenia ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące, uwzględnia przyczyny zdarzeń drogowych występujących na danym odcinku drogi. Mając na uwadze możliwości finansowe służb uprawnionych do kontroli ruchu drogowego, przekładające się na ilość posiadanych tzw. fotoradarów, niezbędne stało się ograniczenie lokalizacji urządzeń rejestrujących do miejsc szczególnie niebezpiecznych. Umieszczanie urządzeń rejestrujących w innych lokalizacjach, w których nie dochodziło wcześniej do zdarzeń drogowych, miałoby charakter tylko prewencyjny i nie wpływałoby znacząco na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego (zmniejszenie liczby ofiar wypadków drogowych). Należy zwrócić uwagę na fakt, że ilość tego typu miejsc jest wielokrotnie większa niż liczba odcinków, na których występowały zdarzenia drogowe. Z tego względu w pozostałych lokalizacjach powinny być stosowane inne przewidziane prawem metody służące poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego (m.in. zmiana organizacji ruchu, zastosowanie odpowiedniego oznakowania, sygnalizacji świetlnej, urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego). Ponadto należy wskazać, że straże gminne lub miejskie, powołane przez jednostki samorządu terytorialnego, mogą prowadzić czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego na podstawie art. 129b ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, strażnicy gminni (miejscy) mogą dokonywać na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz drogach krajowych w obszarze zabudowanym, z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych, czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego z użyciem przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe urządzeń rejestrujących w oznakowanym miejscu i określonym czasie, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) lub komendantem stołecznym Policji. Należy podkreślić, że przepisy przywołanego wyżej rozporządzenia ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. nie obejmują swoim zakresem weryfikacji miejsc prowadzenia kontroli w trybie art. 129b ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Ad 6. Uprzejmie informuję, że w procesie podejmowania decyzji w sprawie lokalizacji stacjonarnego urządzenia rejestrującego główny inspektor transportu drogowego zawsze zasięga opinii komendanta wojewódzkiego Policji. Jednym z kluczowych elementów branych pod uwagę przy badaniu wniosku o zgodę na instalację urządzenia rejestrującego w pasie drogi jest opinia właściwego komendanta wojewódzkiego Policji w zakresie zasadności lokalizacji. Obowiązek ten wynika z art. 129g ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. L pkt 3 rozporządzenia ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące.

Ad 7. Charakterystyka ruchu drogowego w poszczególnych państwach Unii Europejskiej odznacza się znacznym zróżnicowaniem. Na poziom bezpieczeństwa tego ruchu składa się wiele czynników, takich jak gęstość sieci drogowej, parametry techniczne (jakość) dróg, natężenie ruchu, kultura jazdy kierowców, liczba urządzeń służących kontroli ruchu drogowego uzależniona od dostępnych środków finansowych itp., dlatego nie jest możliwe stosowanie spójnych kryteriów w zakresie instalowania urządzeń rejestrujących na drogach w państwach UE. Z powyższych względów nie znajduje też uzasadnienia bezpośrednie przenoszenie na polskie warunki kryteriów stosowanych w tych państwach.

Ad 8. Obowiązujące przepisy art. 20b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260) nie przewidują formy decyzji administracyjnej w procedurze udzielania przez głównego inspektora transportu drogowego zgody na instalację stacjonarnych urządzeń rejestrujących.

Ad 9. W dniu 27 marca 2013 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące (Dz. U. z 2013 r., poz. 366). Nowa regulacja zastąpiła rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 17 czerwca 2011 r., wprowadzając cykliczny (40-miesięczny) okres weryfikacji zasadności lokalizacji stacjonarnych urządzeń rejestrujących. Wprowadzone zmiany pozwalają m.in. na bardziej efektywne wykorzystanie urządzeń rejestrujących. W związku z powyższym w najbliższej przyszłości resort nie planuje wprowadzania zmian do przepisów regulujących kwestię lokalizacji urządzeń rejestrujących.

Z poważaniem

Słowa kluczowe fotoradary prędkość