Legislacja

Stanowisko rządu w sprawie kart parkingowych

19 grudnia 2012

Opublikowano projekt stanowiska rządu do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy Kodeks wykroczeń. Projekt przygotowano w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Dotyczy zmian w zasadach korzystania z kart parkingowych przez osoby niepełnosprawne o obniżonej sprawności ruchowej oraz utworzenia centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych. Jak czytamy rząd popiera kierunkowo idee proponowanych zmian. Rząd jednak określił zastrzeżenia, postuluje skierowanie projektu do dalszych prac, w toku których możliwe będzie wypracowanie stosownych rozwiązań

 

Stanowisko Rządu

do poselskiego projektu ustawy - o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz

ustawy- Kodeks wykroczeń (druk nr 823)

 

Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy - Kodeks wykroczeń przewiduje zmiany w zasadach korzystania z kart parkingowych przez osoby niepełnosprawne o obniżonej sprawności ruchowej oraz utworzenie centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych.

Projektowana ustawa zakłada, że karta parkingowa będzie wydawana na czas określony – maksymalnie na 5 lat. Ponadto, możliwość odczytania daty ważności karty umieszczanej za przednią szybą samochodu pozwoli na wyeliminowanie możliwości wieloletniego posługiwania się kartą wydaną na czas nieokreślony dla osoby, która zmarła.

Zdaniem projektodawców wprowadzenie technicznych zabezpieczeń karty (ustawa nie przesądza rodzaju takich zabezpieczeń) oraz centralnej ewidencji kart parkingowych umożliwią szybkie ustalenie, czy karta umieszczona za przednią szybą samochodu jest kartą oryginalną. Ponadto, w opinii projektodawców utworzenie centralnej ewidencji kart parkingowych, w których będzie gromadzona m.in. informacja o numerze PESEL posiadacza karty (takie informacje nie będą umieszczane na samej karcie) pozwoli także na identyfikację kierowców posługujących się kartami ważnymi, biorąc pod uwagę datę ważności – ale wydanymi osobom, które już zmarły.

Projekt ustawy zawiera także zmianę w Kodeksie wykroczeń przewidującą zaostrzenie kar za posługiwanie się kartą parkingową w sposób nieuprawniony lub kartą osoby zmarłej. Zdaniem projektodawców proponowana kara grzywny (w wysokości do 5000 zł) powinna być skutecznym narzędziem, przeciwdziałającym tego rodzaju zjawiskom.

Zgodnie z założeniami projektodawców zawartymi w uzasadnieniu do projektu ewidencja ta nie powinna być odrębnym bytem, lecz częścią istniejącej Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców co pozwoli na minimalizację kosztów przedsięwzięcia i sprawny proces kontrolowania sposobu użytkowania kart.

Odnosząc się do propozycji utworzenia Centralnej Ewidencji Kart Parkingowych (CEKP) – pomimo uznania inicjatywy za wartą rozważenia – należy zwrócić uwagę na rzeczywiste możliwości implementacji technicznej nowego rozwiązania, w tym również zabezpieczenie niezbędnych zasobów do jego realizacji. Nie można się bowiem zgodzić z treścią przedstawionego uzasadnienia, iż “skala skutków finansowych będzie niewielka” jak również z tym, iż proponowane przepisy nie wywołają istotnych zmian po stronie SI CEPiK.

Przedstawiona zmiana powołuje CEKP przy CEK. Jednak wyjaśnić należy, iż w CEK gromadzone są dane o kierujących – nie o instytucjach. W ewidencji CEK nie gromadzi się informacji o numerze rejestracyjnym pojazdu. Nie gromadzi się również informacji o dacie zgonu. Wskazać również należy, iż w przypadku CEKP – posiadaczami kart parkingowych mogą być dzieci. W CEK gromadzone są natomiast informacje o kierujących i dzieci w tej ewidencji nie figurują. Jak zatem ustawodawca – dążąc do wyeliminowania nieuprawnionego wykorzystywania kart – zamierza zapewnić stosowną weryfikację uprawnionym organom przez CEKP.

Zważyć należy, iż służbami, które monitorują i przyznają mandaty wraz z punktami karnymi za nieuprawnione parkowanie na miejscach dla niepełnosprawnych są przede wszystkim straże gminne (miejskie), a w mniejszym stopniu Policja. Straże gminne (miejskie) uprawnione są do dostępu do danych CEPiK w drodze teletransmisji. Jednostki te nie dysponują jednak własnym jednolitym systemem informatycznym, dlatego MSW zapewniło im dostęp do CEP/CEK poprzez Internet, który gwarantuje otrzymanie odpowiedzi na zadane zapytania dopiero następnego dnia rano. Takie rozwiązanie, w przypadku weryfikacji czy miejsce parkingowe zajmowane jest w sposób uprawniony czy nie - nie znajdzie zastosowania. W przedmiotowym przypadku należałoby zapewnić takim jednostkom dostęp on-line, co w konsekwencji wymagać będzie budowy zupełnie nowego rozwiązania teleinformatycznego, a tym samym poniesienia kosztów jego utworzenia, wdrożenia oraz utrzymania. Również Policja po stronie swojego systemu informatycznego musiałaby dokonać niezbędnych zmian.

W związku z powyższym, należy raczej rozważyć utworzenie Centralnej Ewidencji Kart Parkingowych, jako odrębnego bytu w ramach SI CEPiK, obok już istniejących: Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Ewidencji Kierowców - przy zapewnieniu wykorzystania niektórych danych gromadzonych w istniejących ewidencjach/rejestrach - m.in. w CEP (numer rejestracyjny pojazdu powiązanego z daną instytucją będącą właścicielem pojazdu) czy rejestrze PESEL (informacja o zgonie, ewentualnie weryfikacja adresu).

Powyższe dowodzi, iż budowa CEKP w ramach SI CEPiK skutkować będzie koniecznością implementacji istotnych zmian funkcjonalnych w tym systemie - zarówno w zakresie gromadzonych danych jak i mechanizmów udostępniania, zasilania i weryfikacji a tym samym nie będzie przedsięwzięciem bezkosztowym.

Niezależnie od przyjętego modelu realizacji, należy mieć na względzie, iż utworzenie CEKP będzie wiązało się z poniesieniem istotnych nakładów finansowych. W projektowanych przepisach należy zatem przewidzieć źródło finansowania i zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie kosztów. W przypadku powołania przedmiotowej ewidencji jako odrębnej ewidencji w ramach systemu informatycznego CEPIK, źródłem finansowania pozostałby Fundusz Celowy CEPiK - co wiązać się będzie z koniecznością wprowadzenia do projektu ustawy przepisów dotyczących pobierania opłaty ewidencyjnej za każdorazowe dokonanie wpisu do ewidencji i za jego aktualizację oraz dokonanie stosownych zmian w art. 80d ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Proponuje się, by kwota tej opłaty została określona na poziomie gwarantującym zwrot kosztów poniesionych na budowę CEKP oraz zapewniającym porycie kosztów utrzymania i eksploatacji ewidencji. Przewiduje się, iż w początkowym etapie funkcjonowania CEKP opłata ta będzie wyższa, a następnie zostanie skalkulowana - w oparciu o rzeczywiste koszty - i odpowiednia obniżona. Analogiczne rozwiązanie zostało przyjęte w przypadku opłat ewidencyjnych pobieranych w związku z prowadzeniem CEK i CEP. Obecny etap procedowania projektu - w szczególności, iż nie przesądzono o sposobie prowadzenia ewidencji jak również koncepcji jej budowy - znacząco ogranicza możliwości oszacowania kosztów w tym zakresie.

W oparciu o doświadczenia wynikające z funkcjonowania SI CEPiK, proponuje się również włączyć do projektu przepisy, które zapewnią mechanizm zgłaszania oraz wyjaśniania pojawiających się niezgodności.

Należy podkreślić, że MSW podjęło decyzję o gruntownej przebudowie systemu informatycznego CEPiK i budowie tzw. CEPiK 2.0 wobec czego termin wskazany w ramach przedstawionego projektu, w art. 4 nie jest możliwy do dotrzymania i powinien zostać przesunięty przynajmniej do dnia 4 stycznia 2016 r.- tj. daty uruchomienia SI CEPiK w nowym kształcie.

Odnosząc się do projektu, podstawowy cel nowelizacji, a w szczególności eliminacja bądź ograniczenie nieuprawnionego korzystania z kart parkingowych, jest właściwy. Należy jednakże zwrócić uwagę na praktyczne aspekty kontrolowania korzystania z kart parkingowych.

Kontrolę tę najczęściej przeprowadza się w formie statycznej, gdy pojazd jest zaparkowany na miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej. Wówczas kontrolujący ma możliwość przede wszystkim stwierdzenia czy karta jest umieszczona za przednią szybą pojazdu w sposób umożliwiający jej odczytanie. To z kolei daje podstawę zweryfikowania karty w centralnej ewidencji, o ile ewidencja taka będzie funkcjonowała, a więc ustalenie czy i komu karta o widocznym numerze została wydana. Nadal jednak nie będzie można ustalić, czy postój pojazdu odbywa się zgodnie z wymogami, a więc czy pojazdem kierował sam niepełnosprawny posiadacz karty parkingowej, bądź czy do miejsca postoju przewożono tym pojazdem osobę niepełnosprawną - posiadacza karty. Mimo zastosowania odpowiednich zabezpieczeń, ograniczona będzie możliwość sprawdzenia, czy dokument jest autentyczny - owo sprawdzenie będzie się opierało wyłącznie na obserwacji dokumentu przez szybę. Dopiero po bezpośrednim kontakcie z kierującym (gdy kontrolujący poczeka na powrót kierującego do pojazdu), możliwe byłoby przeprowadzenie pełnej kontroli w omawianym zakresie.

Sprawdzenie karty parkingowej może także nastąpić w warunkach dynamicznych, gdy zachodzi konieczność reakcji wobec kierującego niestosującego się do znaku drogowego, np. B-1 “zakaz ruchu w obu kierunkach”. Wówczas możliwe będzie pełne sprawdzenie zarówno autentyczności dokumentu, jak i zasadności posługiwania się nim.

Projektowane utworzenie centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych, już chociażby poprzez uregulowanie tego w odrębnym rozdziale 1b nowelizowanej ustawy, nadaje tej ewidencji rangę bytu samodzielnego. I takie rozwiązanie byłoby racjonalne. Jak już wcześniej podkreślono, w centralnej ewidencji kierowców (CEK)1 gromadzone są informacje dotyczące kierowców oraz informacje dotyczące ich uprawnień do kierowania pojazdami. Karta parkingowa jest wydawana nie tylko kierowcom, lecz również osobom, które nie są kierowcami (w tym również dzieciom) i mogą nigdy kierowcami nie zostać Karta parkingowa jest również wydawana określonym instytucjom. A zatem włączanie tej ewidencji do CEK nie ma uzasadnienia. Fakt, że centralną ewidencję posiadaczy kart parkingowych miałby prowadzić minister właściwy do spraw wewnętrznych, a więc ten sam organ, który prowadzi CEK, może mieć znaczenie wyłącznie z techniczno-organizacyjnego punktu widzenia.

Z formalnego punktu widzenia funkcjonują dwie niezależne ewidencje: centralna ewidencja pojazdów (utworzona na mocy art. 80a ust. 1 Prd) oraz centralna ewidencja kierowców (utworzona na mocy art. 100a ust. 1 Prd) - tzw. Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców jest tworem nieformalnym i de facto jest określeniem używanym tylko potocznie.

Odrębną kwestią jest usytuowanie projektowanego rozdziału 1b w dziale IV “Bezpieczeństwo ruchu drogowego”. Zakres regulacji przepisów tworzących i określających funkcjonowanie centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych merytorycznie nie wiąże się z przedmiotem regulacji tego działu i wydaje się, że lepszym umiejscowieniem byłyby przepisy merytorycznie związane z wydawaniem kart parkingowych, a więc bezpośrednio po art. 8 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Aktualnie trwają daleko zaawansowane prace nad przesunięciem wejścia w życie (o blisko 3 lata) przepisów ustawy o kierujących pojazdami oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dotyczących m.in. przejęcia przez centralną ewidencję kierowców systemu “punktów karnych” oraz wprowadzenia nadzoru nad kierującymi. Wynika to głównie z wydłużenia czasu trwania prac organizacyjnych i programistycznych umożliwiających odpowiednie poszerzenie funkcjonalności CEK. W tym kontekście projektowane utworzenie centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych, w tym zapewnienie sprawnego dostępu do zgromadzonych informacji uprawnionym podmiotom, z dniem 1 lipca 2013 r. wydaje się nierealne.

Trudne jest oszacowanie nie tylko kosztów utworzenia samej ewidencji ale również kosztów samego procesu kontrolowania. Można jedynie wskazać, że konieczność dokonywania przez kontrolującego dodatkowego sprawdzenia legalności karty parkingowej może wydłużyć czas kontroli drogowej.

Ponadto, odnośnie wprowadzenia nowego typu wykroczenia należałoby zastanowić się nad zagadnieniem zasadności tworzenia takiego wykroczenia. Posługiwanie się kartą parkingową, co do istoty, polega na korzystaniu z miejsca parkingowego przeznaczonego dla pojazdu osoby niepełnosprawnej (znak D-18, D-18a lub D-18b, z tabliczką T-29, bądź znak P-24), postoju w miejscu, w którym obowiązuje wyrażony znakiem zakaz postoju (znak B-35, B-37, B-38 lub B-39) lub na poruszaniu się drogą, na której obowiązuje wyrażony znakiem zakaz ruchu w obu kierunkach (znak B-1), bądź zakaz ruchu określonych pojazdów (znak B-3, B-3a, B-4 lub B-10). W obowiązującym stanie prawnym nieuprawnione niestosowanie się do wskazanych znaków przez kierującego pojazdem stanowi wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, zagrożone karą grzywny albo karą nagany.

Karta parkingowa daje także podstawy do stosowania zerowej stawki opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Nieuprawnione korzystanie z zerowej stawki opłaty za postój w strefie płatnego parkowania (czyli niewniesienie opłaty za parkowanie w tej strefie) aktualnie daje podstawę do nałożenia opłaty dodatkowej, określonej w art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.). Zaproponowana treść art. 96b może wywołać wątpliwości co do podstawy odpowiedzialności za owo nieuprawnione parkowanie, w szczególności czy powinna być ona określona tak jak dotychczas, na podstawie art. 13f ustawy o drogach publicznych, czy na podstawie nowego art. 96b Kw. W związku z powyższym wprowadzenie nowego typu wykroczenia nie wydaje się zasadne.

Niezależnie od wątpliwości związanych z zasadnością wprowadzenia nowego wykroczenia określonego w art. 96b Kw, wskazać należy również, iż projektowany przepis art. 96b Kw winien w sposób pełny regulować sytuacje związane z nieuprawnionym posługiwaniem się kartą parkingową, tym samym należałoby wskazać, iż czynem zabronionym jest także działanie polegające na posługiwaniu się kartą parkingową, która utraciła ważność.

Ponadto rozważyć należy również zmianę przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie art. 130a, tak aby stworzyć podstawę do usunięcia z drogi pojazdu pozostawionego w miejscu przeznaczonym na postój pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej również w przypadku niezgodnego z prawem posługiwania się kartą parkingową.

Jednocześnie zauważyć należy, iż wątpliwości budzi zasadność propozycji wydawania karty parkingowej na czas określony - maksymalnie na 5 lat. Być może zasadnym byłoby rozważenie wprowadzenia regulacji, która rozróżniając rodzaj inwalidztwa przyznawałaby, np. osobom, wobec której orzeczono trwałe inwalidztwo - uprawnienie o dłuższym niż 5 letni terminie ważności.

Należy jednocześnie dodać, że na podstawie ustaleń poczynionych przez Policję w 2009 r., kontrole policyjne kart parkingowych miały charakter doraźny i w większości województw nie nastręczały większych problemów. Zwracano uwagę tylko na jednostkowe przypadki nieprawidłowości w zakresie korzystania z kart parkingowych. Tym samym, stwierdzić należy, że choć utworzenie centralnej ewidencji posiadaczy kart parkingowych niewątpliwie uporządkowałoby ten obszar, zwłaszcza w zakresie posługiwania się kartami osób nieżyjących lub kartami wydanymi bezterminowo, to należy jednak mieć na uwadze, że kontrole tych kart stanowią jedynie niewielki wycinek działań Policji. W związku z powyższym należy rozważyć zasadność poniesienia - jak się szacuje – wysokich kosztów utworzenia tej ewidencji w kontekście oczekiwanych korzyści jej funkcjonowania.

Podsumowując - Rząd popiera kierunkowo idee proponowanych zmian, w szczególności jeśli jej celem ma być wyeliminowanie sytuacji, w których miejsca parkingowe dla niepełnosprawnych zajmowane są przez osoby nieuprawnione. Jednakże, biorąc pod uwagę powyższe argumenty oraz fakt, że proponowane zmiany przepisów wymagają dokonania szczegółowych wyliczeń kosztów finansowych tego przedsięwzięcia i analizy korzyści płynących z jego wprowadzenia, następnie oceny możliwości finansowych budżetu Państwa, odnośnie sfinansowania tego rodzaju przedsięwzięcia i ponoszenia kosztów jego prowadzenia, projekt wymaga przeprowadzenia analiz w zakresie oceny skutków regulacji, zwłaszcza pod względem finansowym, rezygnacji z części przepisów oraz uzupełnienie o nowe przepisy, przedłużenia terminu wejścia w życie proponowanych regulacji i wprowadzenia korekt legislacyjnych.

Przesunięcie w czasie do 2016 r. utworzenia Centralnej Ewidencji Kart Parkingowych pozwoliłoby na dopracowanie projektu nowelizacji w drodze konsultacji i uzgodnień, tak aby budowana ewidencja mogła spełniać oczekiwania i cele wskazane w uzasadnieniu, a w szczególności przyczyniła się do poprawy warunków parkowania w wyznaczonych miejscach przez uprawnione do tego osoby niepełnosprawne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Rząd, mimo powyższych zastrzeżeń, postuluje skierowanie projektu do dalszych prac, w toku których możliwe będzie wypracowanie stosownych rozwiązań.