Straż Graniczna otrzymuje uprawnienie do wypisania mandatu np. za niewłączone światła, ignorowanie znaków drogowych czy picie piwa w parku.Rozporządzenie, które przygotował resort spraw wewnętrznych i administracji. Ministerstwo wychodzi z założenia, że praca w tej formacji to już nie tylko pilnowanie granic, lecz coraz częstsze interwencje wewnątrz kraju. Dotychczas, mandat wypisywał wezwany na miejsce zdarzenia policjant, wiązało się to z często długim czasem oczekiwania na funkcjonariusza. Nowe przepisy mają zmienić sytuację. Strażnik nie będzie już musiał czekać na policjanta, lecz sam wyciągnie bloczek mandatowy i wypisze karę.
Uzasadnienie (fragment)
Potrzeba rozszerzenia katalogu wykroczeń podlegających postępowaniu mandatowemu prowadzonemu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej podyktowana jest zwiększającym się zaangażowaniem formacji w realizację zadań wewnątrz kraju. Dotychczas bowiem ujawnienie wykroczeń, co do których przepisy prawa nie przyznawały prawa funkcjonariuszom Straży Granicznej nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, wiązało się z koniecznością wzywania funkcjonariuszy Policji lub kierowania do sądu wniosku o ukaranie. Praktyka ta utrudnia, a czasami wręcz uniemożliwia, skuteczną i szybką reakcję na zaistniałe wykroczenie. Czas oczekiwania na przybycie funkcjonariusza uprawnionego do nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego ze względu na dzielącą odległość albo wykonywanie innych zadań jest często dość długi, co wywołuje negatywny odbiór społeczny działania służb obowiązanych do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego. Ponadto funkcjonariusze Straży Granicznej, oczekując wraz ze sprawcą na przybycie przedstawicieli właściwej formacji, nie mogą kontynuować wykonywania innych zadań służbowych. Należy również wskazać, że zazwyczaj brak jest głębszego uzasadnienia przemawiającego za przedłużaniem postępowania o czynności podejmowane przed sądem (w ramach postępowania zwyczajnego czy przyspieszonego), jeżeli spełnione zostają wszystkie niezbędne warunki dla skorzystania z trybu mandatowego.
Postulowane zmiany, poza usprawnieniem działania Straży Granicznej, przyczynią się do poprawy sytuacji sprawców wykroczeń, zainteresowanych jak najkrótszą i jak najmniej angażującą ich procedurą.
Wymaga również zaznaczenia, że czyny zabronione określone w art. 210 ust. 1 pkt 5a, 14 i 15 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze są nowymi wykroczeniami usankcjonowanymi ustawą z dnia 30 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 170, poz. 1015). Ze względu na charakter wykroczeń, związany z kompetencjami Straży Granicznej w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego w obszarze portu lotniczego oraz przedstawioną powyżej ekonomikę postępowania mandatowego, uzasadnione jest uwzględnienie także tej kategorii czynów w katalogu wykroczeń, za popełnienie których funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.
Przedmiotowa nowelizacja dostosowuje także treść § 2 pkt 5 rozporządzenia do aktualnego stanu prawnego, wynikającego z utraty mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872, z późn. zm.) i zastąpienia jej ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206). Nowelizacja ta umożliwi funkcjonariuszom Straży Granicznej dalsze korzystanie z uprawnienia do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w rozporządzeniach porządkowych wydawanych na podstawie art. 60 obowiązującej ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.
W celu zachowania spójności i jednolitości prawa w zakresie funkcjonowania ustawy i projektowanej nowelizacji aktu wykonawczego proponuje się, aby procedowane rozporządzenie weszło w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia. Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 17, poz. 95, z późn. zm.) w art. 4 ust. 2 wskazuje, że akty normatywne, w uzasadnionych przypadkach, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni. Biorąc pod uwagę termin wejścia w życie (18 września 2011 r.) ustawy z dnia 30 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 170, poz. 1015) – zwana dalej “ustawą”, oraz skorelowanie jej zapisów z przepisami aktów wykonawczych, w celu zachowania spójności i jednolitości prawa, a także jego stosowania, zasadne jest skrócenie vacatio legis.
Nie bez znaczenia pozostaje, że celem skróconego terminu wejścia w życie niniejszej nowelizacji jest także doprowadzenie do stanu, w którym funkcjonariusze Straży Granicznej będą uprawnieni do prowadzenia postępowań mandatowych za wykroczenia wskazane w projektowanej regulacji oraz umożliwienie skutecznego respektowania wykroczeń typizowanych w art. 210 ust. 1 pkt 5a, 14 i 15 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze. Zauważyć trzeba, że od dnia wejścia w życie ustawy Straż Graniczna będzie właściwa do prowadzenia postępowania w sprawach o ww. wykroczenia w trybie zwyczajnym lub przyspieszony, o których mowa w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848, z późn. zm.). Brak spójności terminu wejścia w życie projektowanej nowelizacji, z terminem wejścia w życie ustawy w zakreślonym w projekcie kształcie, uniemożliwi jedynie skorzystanie w stosunku do wymienionych wykroczeń postępowania mandatowego, co wiąże się z brakiem zasady ekonomii postępowania w sprawach o wykroczenia, w których wystarczającą reakcją może być nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego (zamiast stosowania trybu zwyczajnego lub przyspieszonego), czego konsekwencją jest zmniejszenie liczby spraw kierowanych do sądów. Istotnym jest, że umożliwienie funkcjonariuszom Straży Granicznej prowadzenia postępowania mandatowego w zakresie wskazanym w nowelizacji, stanowi gwarancję szybkiego i skutecznego działania organów odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego.
Mając powyższe na uwadze, uważa się za zasadne wprowadzenie vacatio legis, o której mowa w § 2 przedmiotowego rozporządzenia.
Materia projektowanego rozporządzenia nie jest objęta zakresem prawa Unii Europejskiej.
Niniejszy akt prawny nie zawiera norm technicznych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039, z późn. zm.), w związku z powyższym nie podlega procedurze notyfikacji.
Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 269, poz. 1414, z późn. zm.), został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Mandat będzie się należał również za niesprawne światła, za przekroczenie prędkości; brak prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego czy polisy OC. Ukarani przez Straż Graniczną zostaną też kierowcy, którzy nie stosują się do znaków drogowych (np. nie zatrzymają się przy znaku STOP) lub sygnalizacji (np. przejadą na czerwonym świetle). Tak samo będzie, gdy kierowca nie wykona polecenia osoby kierującej ruchem (np. ze Straży Pożarnej) czy nie zatrzyma auta na wezwanie służby, która ma prawo do przeprowadzania kontroli na drodze. Grzywna bez czekania na policjantów zostanie nałożona też na każdego, kto będzie niszczył, przestawiał czy zasłaniał znaki drogowe. Wynika tak z rozporządzenia, które przygotował resort spraw wewnętrznych i administracji.
Rozporządzenie zostało skierowane do uzgodnień międzyresortowych. Wejdzie w życie po upływie 14. dni od momentu pojawienia się go w Dzienniku Ustaw.
