70 osób, które w nielegalny sposób zdobyły prawo jazdy na Ukrainie, oskarżyła nowosądecka prokuratura. Wśród nich są organizatorzy przestępczego procederu.Śledztwo w sprawie fikcyjnych egzaminów na ukraińskie prawa jazdy trwało ponad rok. Podobne zdarzenia miały miejsce - o czym pisaliśmy - w 2007, 2008, 2009 i 2010 r. Na trop afery wpadli funkcjonariusze Karpackiego Oddziału Straży Granicznej, którzy w trakcie kontroli drogowych, zwłaszcza na Podhalu, zauważyli, że wielu kierowców legitymuje się ukraińskimi prawami jazdy. Okazało się, że zaskakująco wiele osób zgłasza się po potwierdzenie prawa jazdy wydanego na Ukrainie. Zgodnie z prawem, w Polsce można ubiegać się o potwierdzenie uzyskania prawa jazdy, jeżeli ktoś uzyskał je za granicą. I co najistotniejsze – prawo jazdy jest wymieniane bez egzaminu. Zaczęto te osoby sprawdzać (głównie częstotliwość i czas przekraczania granicy polsko-ukraińskiej). Okazało się, że w wielu przypadkach pobyty za granicą były zbyt krótkie jak na czas potrzebny do nauki jazdy, poznawanie przepisów drogowych, odbycie kursu i jeszcze zdanie egzaminu. Część osób podczas przesłuchań przyznała, że prawa jazdy były załatwiane za pieniądze, a cały kurs był fikcją. Korzystali z ogłoszeń z prasy lokalnej lub Internetu. Płacili w dolarach - nawet po 2-3 tysiące - pośrednikom, którzy mieli kontakt z ukraińskimi instruktorami i egzaminatorami. - Pośrednicy przewozili te osoby do Lwowa, tam były fikcyjnie meldowane oraz zapisywane na kurs nauki jazdy. Faktycznie jednak w żadnym szkoleniu teoretycznym ani praktycznym nie trzeba było uczestniczyć. Żadna z tych osób nie znała bowiem nawet języka ukraińskiego - relacjonuje prokurator Beata Stępień-Warzecha, rzeczniczka nowosądeckiej prokuratury - Jak ustalono w śledztwie, rzekomi kursanci nie byli badani przez lekarza. Na Ukrainę uczestnicy fikcyjnych kursów wracali jeszcze tylko po odbiór praw jazdy. Żadnego egzaminu oczywiście nie zdawali. Część oskarżonych, którzy kupili ukraińskie dokumenty, chce dobrowolnie poddać się karze bez procesu. Prokuratura w trakcie śledztwa zajęła już wyłudzone na Ukrainie prawa jazdy, są one unieważniane na drodze administracyjnej. Przypomnijmy, iż w lutym 2011 roku w tej samej sprawie zostały skazane pierwsze osoby, których sprawę rozpatrywano z wniosku prokuratorskiego o ukaranie oskarżonych bez przeprowadzania rozprawy. Dla osób, które nie przyznawały się do winy, prokuratura zapowiedziała, iż będzie domagała się kary więzienia. Za ten czyn grozi do trzech lat pozbawianie wolności.
Przepisy Konwencji Wiedeńskiej z 1968 r. o ruchu drogowym zwalniają sygnatariuszy, a więc i Polskę, z uznawania zagranicznych praw jazdy osób, które stale mieszkają na ich terytorium lub które się tam przeniosły po wydaniu prawa jazdy.
KONWENCJA o ruchu drogowym,
sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.
(...) Artykuł 41. Ważność praw jazdy
1. Umawiające się Strony uznają:
a)każde krajowe prawo jazdy, sporządzone w ich języku narodowym lub w jednym z ich języków narodowych, a jeżeli nie jest sporządzone w takim języku, to, do którego jest dołączony uwierzytelniony przekład;
b)każde krajowe prawo jazdy zgodne z postanowieniami załącznika 6 do niniejszej konwencji oraz
c)każde międzynarodowe prawo jazdy zgodne z postanowieniami załącznika 7 do niniejszej konwencji,
jako uprawniające na ich terytoriach do kierowania pojazdem, który należy do kategorii wymienionych w prawie jazdy, pod warunkiem że prawo jazdy jest nadal ważne oraz że zostało wydane przez inną Umawiającą się Stronę lub jeden z jej organów terenowych albo przez stowarzyszenie upoważnione do tego przez tę inną Umawiającą się Stronę lub jeden z jej organów terenowych. Postanowień niniejszego ustępu nie stosuje się do praw jazdy osób uczących się kierowania pojazdami.
2. Niezależnie od postanowień poprzedniego ustępu:
a)jeżeli ważność prawa jazdy jest uzależniona od zawartej w nim specjalnej adnotacji, że posiadacz powinien używać określonych przyrządów lub że pojazd powinien mieć określone urządzenia ze względu na inwalidztwo kierującego, prawo jazdy będzie uznane za ważne tylko wówczas, gdy warunki te będą zachowane;
b)Umawiające się Strony mogą odmówić uznania na swoich terytoriach ważności każdego prawa jazdy, którego posiadacz nie ukończył osiemnastego roku życia;
c)Umawiające się Strony mogą odmówić uznania na swoich terytoriach ważności praw jazdy na kierowanie pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów kategorii C, D i E, wymienionych w załącznikach 6 i 7 do niniejszej konwencji, jeżeli ich posiadacze nie ukończyli dwudziestego pierwszego roku życia.
3. Umawiające się Strony podejmą niezbędne środki zmierzające do tego, aby krajowe i międzynarodowe prawa jazdy, wymienione w ustępie 1 litery a), b) i c) niniejszego artykułu, nie były wydawane na ich terytoriach bez należytego zagwarantowania umiejętności kierowcy oraz jego sprawności fizycznej.
4. Przy stosowaniu postanowień ustępu 1 i ustępu 2 litera c) niniejszego artykułu:
a)do pojazdów samochodowych kategorii B, wymienionych w załącznikach 6 i 7 do niniejszej konwencji, może być dołączona lekka przyczepa; może do nich być także dołączona przyczepa, której największa dopuszczalna masa przekracza 750 kg (1650 funtów), ale nie przekracza ona masy własnej pojazdu samochodowego, oraz jeżeli największa dopuszczalna masa pojazdów połączonych w ten sposób nie przekracza 3500 kg (7700 funtów);
b)do pojazdów samochodowych kategorii C lub D, wymienionych w załącznikach 6 i 7 do niniejszej konwencji, może być dołączona lekka przyczepa, a powstały w ten sposób zespół pojazdów nadal należy do kategorii C lub kategorii D.
5. Międzynarodowe prawo jazdy może być wydane wyłącznie posiadaczowi krajowego prawa jazdy, który je otrzymał z zachowaniem minimalnych warunków ustalonych w niniejszej konwencji. Nie może być ono ważne po wygaśnięciu odpowiadającego mu krajowego prawa jazdy, którego numer powinien być wpisany do międzynarodowego prawa jazdy.
6. Postanowienia niniejszego artykułu nie zobowiązują Umawiających się Stron do:
a)uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej Umawiającej się Strony osobom, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy;
b)uznawania ważności wyżej wymienionych praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium. (...)
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(z dniem 11 lutego 2012 r. poniżej przywołany przepis, ma zostać uchylony (w oparciu o obowiązujący porządek prawny tj. ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami)
(...) Art. 94.Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpowiednim pojazdem silnikowym może kierować osoba posiadająca ważne zagraniczne prawo jazdy wydane przez:
1) państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronę umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym - w okresie ważności prawa jazdy;
2) państwo:
a)będące stroną Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40 i 44),
b)niewymienione w pkt 1, którego wzór prawa jazdy jest zgodny z wzorem określonym w Konwencji, o której mowa w lit. a
- w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu, nie dłużej jednak niż przez okres ważności prawa jazdy.
2. Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, która zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może otrzymać polskie krajowe prawo jazdy po oddaniu zagranicznego ważnego prawa jazdy organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli zagraniczne prawo jazdy nie jest zgodne ze wzorem określonym w Konwencji wymienionej w ust. 1 pkt 2 lit. a, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego - warunek ten nie dotyczy prawa jazdy wydanego przez państwo, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.
3. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważności, ograniczenie ze względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy.
4. Minister właściwy do spraw transportu może określić, w drodze rozporządzenia, w stosunku do obywateli niektórych państw, ze względu na zasadę wzajemności, warunki wydawania praw jazdy odmienne niż te, które przewiduje ust. 2. (...)
