Legislacja

W sprawie kary za jazdę rowerem pod wpływem alkoholu

22 kwietnia 2013

09d74647c55ca019f884f25df8de740787b3d035

(Fot.: PD@N 462-72jm)

Michał Królikowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości odpowiadając (tekst poniżej) na interpelację nr 14263 posła Tomasza Szymańskiego, dotyczącą sprawy kary za jazdę rowerem pod wpływem alkoholu potwierdził stanowisko resortu. Potwierdził, iż w projekcie noweli ustawy Kodeks postępowania karnego, ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw skierowanym do Sejmu w dniu 8 listopada 2012 r. przewiduje się kontrawencjonalizację (przeniesienie z kategorii przestępstw do kategorii wykroczeń) typu zabronionego w postaci prowadzenia w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu niemechanicznego na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu.

Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na interpelację poselską pana posła Tomasza Szymańskiego z dnia 6 lutego 2013 r. przesłaną dwukrotnie przy pismach z dnia 19 lutego 2013 r. oraz z dnia 5 marca 2013 r. w sprawie kary za jazdę rowerem pod wpływem alkoholu uprzejmie przedstawiam, co następuje.

W projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego, ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw, przygotowanym przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego, działającą przy ministrze sprawiedliwości, skierowanym do Sejmu w dniu 8 listopada 2012 r. przewiduje się kontrawencjonalizację (przeniesienie z kategorii przestępstw do kategorii wykroczeń) typu czynu zabronionego w postaci prowadzenia w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu niemechanicznego na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu. W myśl projektowanego art. 87 § 1a K.w. przedmiotowe zachowanie zagrożone ma być karą aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 zł. Natomiast zgodnie z art. 87 § 2 K.w. prowadzenie takiego pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka podlega karze aresztu do 14 dni albo karze grzywny. Jednocześnie projekt rozciąga na wszystkie postaci wykroczeń, polegających na kierowaniu pojazdem niemechanicznym w stanie nietrzeźwości, po użyciu alkoholu lub odurzenia, obowiązek orzeczenia wobec sprawcy środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów (art. 87 § 3 K.w. w proponowanej wersji). Nadmienić należy, że projekt ten po pierwszym czytaniu na posiedzeniu Sejmu został skierowany do dalszych prac w komisji.

Jak wynika z uzasadnienia projektu, zasadniczą przyczyną wystąpienia z inicjatywą kontrawencjonalizacji zachowania polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu niemechanicznego jest nie tyle rozmiar abstrakcyjnego stopnia społecznej szkodliwości tego typu zachowań, ile świadomość nikłego oddziaływania prewencyjnego przepisu art. 178a § 2 K.k. oraz faktu, że ze względów polityki kryminalnej podobny skutek w tym zakresie można osiągnąć, traktując taki czyn jako wykroczenie z wyłączeniem stygmatyzacji sprawców, która łączy się z przypisaniem im popełnienia przestępstwa umyślnego (np. w związku z zatrudnieniem). Przyjęty kierunek zmian projektodawcy poprzedzili analizą danych dotyczących dotychczasowych efektów działań zarówno legislacyjnych, jak i stosowania tego przepisu w praktyce. W konkluzji w uzasadnieniu wyrażono przekonanie, że obecne rozwiązania powodują zaangażowanie sił i środków organów ścigania oraz aparatu wymiaru sprawiedliwości w ściganie, a następnie rozpatrywanie spraw tego rodzaju w procesie karnym o przestępstwo, które są po prostu nieadekwatne, także ze względu na ponoszone przez Skarb Państwa wysokie koszty.

Z powyższego można wnioskować, że podstawowe zamierzenie przyświecające autorom projektu zbieżne jest z ideą preferowania kar wolnościowych wyrażoną w interpelacji. Zatem zasadniczym środkiem reakcji karnej w stosunku do osób prowadzących w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdy niemechaniczne ma być w założeniu - obok zakazu prowadzenia pojazdów - kara o charakterze majątkowym. Nie może to jednak oznaczać, że kara tego rodzaju w każdym wypadku może z powodzeniem spełnić swe cele w zakresie oddziaływania szczególno- i ogólnoprewencyjnego, jak też być adekwatna w odniesieniu do stopnia społecznej szkodliwości i zawinienia sprawcy. Ustawodawca powinien bowiem przewidzieć możliwość surowszego karania w sytuacjach nietypowych, zwłaszcza wobec sprawców działających w warunkach powrotności do popełnienia czynu zabronionego.

Trzeba bowiem mieć na względzie, że prowadzenie pojazdów w ruchu drogowym, w tym również niemechanicznych, w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu jest w Polsce zjawiskiem nagminnym, w znacznym stopniu zmniejszającym poziom bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu. W dalszym ciągu utrzymują się wysokie wskaźniki skazań za popełnienie czynów z art. 178a § 2 K.k. (w 2009 r. - 52 354 osoby, w 2010 r. - 50 146 osób, w 2011 r. - 50 959 osób). Z tego względu, afirmując argumentację przemawiającą za kontrawencjonalizacją zachowania określonego w art. 178a § 1 K.k., zasadne jest jednocześnie utrzymanie zagrożenia tego typu czynu zabronionego krótkoterminową karą izolacyjną aresztu do 30 dni.

Konsekwencją proponowanej w projekcie w odniesieniu do kar izolacyjnych za prowadzenie pojazdów niemechanicznych w ruchu drogowym w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu zmiany zagrożeń na sankcje krótkoterminowe będzie nieuchronnie ograniczenie bezpośredniej możliwości oddziaływania na skazanego poprzez zobowiązanie go do podjęcia leczenia odwykowego. Pozostaje jednak otwarta ewentualność zastosowania wobec takiego sprawcy przez sąd dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary aresztu (art. 42 K.w.), zwłaszcza gdy podejmie on leczenie odwykowe i w związku z tym uzasadni to przypuszczenie, że pomimo niewykonania kary nie popełni podobnego przestępstwa lub wykroczenia. W razie nietrafności takiej prognozy sąd, który orzekł karę aresztu, zarządza wykonanie tej kary (art. 44 § 1 K.w.).

Z wyrazami poważania