Legislacja

Wraki samochodowe podrzucone na prywatną nieruchomość. I co dalej?

2 maja 2015

O problemie podrzucania wraków samochodowych prywatnym właścicielom nieruchomości niewiele wiemy, ale jednak takie zdarzenia mają miejsce. Właśnie w tej sprawie do ministra spraw wewnętrznych zwrócił się poseł Krzysztof Brejza (interpelacja nr 31894). Poseł przywołał przypadek, który miał miejsce w Inowrocławiu. Właściciel nieogrodzonej działki, gdzie podrzucono dwa takie wraki, zgłaszał problem Policji i Straży Miejskiej. Jednakże w świetle obowiązujących przepisów instytucje te są bezradne - usunięcie wraku samochodowego jest obowiązkiem Policji oraz Straży Miejskiej, ale tylko i wyłącznie jeśli chodzi o pojazd pozostawiony w pasie drogowym (np. na parkingu, ulicy, poboczu). Gdy wrak samochodowy porzucony zostaje na prywatnej nieruchomości, która nie znajduje się w pasie drogowym, to Policja oraz Straż Miejska nie mają prawa interweniować nawet na wniosek właściciela działki, na której wraki się znajdują - czytamy w interpelacji. Co więcej - Policja oraz Straż Miejska mogą zidentyfikować właściciela wraku (po numerze rejestracyjnym lub numerze silnika). Jednak zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych służby te nie mogą przekazać tych informacji właścicielowi działki, na której porzucono pojazd. Niestety, ale obowiązujące przepisy chronią sprawcę nielegalnego porzucenia wraku samochodowego. W tej sytuacji organy państwa nie mogą skutecznie pomóc w szybkim usunięciu wraku i wyjściem dla właściciela działki jest droga sądowa (w trybie cywilnym). Sytuację dodatkowo komplikuje to, że wysłużone pojazdy wcześniej zbywane były wielokrotnie na podstawie umowy sprzedaży, a nowi właściciele tych samochodów najczęściej nie przerejestrowywali ich na własne nazwiska. I tu postawione zostały pytania: Jakie jest stanowisko Pani Minister względem wyżej przedstawionego problemu? Na jaka pomoc ze strony władz publicznych może liczyć właściciel nieruchomości, na której nieznane mu osoby porzuciły wrak samochodu? Czy możliwe jest uznanie, że pojazd pozostawiony na nieogrodzonej działce prywatnej przylegającej do pasa drogowego został porzucony (jako rzecz ruchoma) z zamiarem wyzbycia się własności? Czy nie należałoby wprowadzić zmian w prawie, tak aby instytucje powołane do utrzymania porządku miały realną możliwość usunięcia wraku samochodowego na sam tylko wniosek właściciela posesji (tak jak usuwane są wraki z dróg publicznych)?

Odpowiedział, Grzegorz Karpiński, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Na wstępie poinformował, że w przypadku pozostawienia pojazdu na terenie prywatnej nieruchomości, a w szczególności na drodze wewnętrznej w obrębie gruntów prywatnych, kluczowe znaczenie ma fakt, czy na drodze tej ustanowiona została strefa ruchu bądź strefa zamieszkania. W art. 50a i art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uregulowano bowiem sytuacje, w których pojazd usuwany jest lub może zostać usunięty z drogi. W przypadku pozostawionych na drogach niesprawnych pojazdów zastosowanie ma przede wszystkim art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, w myśl którego pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną (miejską) lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym przewiduje zatem możliwość usunięcia z drogi na koszt właściciela lub posiadacza: pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych oraz pojazdów, których stan wskazuje na to, że nie są one używane. I dalej czytamy: należy przy tym podkreślić, że Prawo ruchu drogowego nie ma jednakże zastosowania do każdej drogi oraz w każdych okolicznościach. Aby zatem przepis art. 50a ust. 1 ww. ustawy miał zastosowanie do danego pojazdu, pojazd musi być pozostawiony na drodze publicznej, ewentualnie na drodze wewnętrznej, znajdującej się w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 pkt 1 Prawa ruchu drogowego ustawa ta określa zasady ruchu: na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu. W udzielonej odpowiedzi znajdujemy szczegółowy opis konkretnych sytuacji zastosowania i baraku możliwości zastosowania przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Wracając do konkretnej sytuacji pozostawienia pojazdu na prywatnej nieruchomości, według odpowiadającego, właściciel gruntu ma możliwość skorzystania z różnych instrumentów cywilnoprawnych, jednak w tym celu koniecznym jest ustalenie danych właściciela pojazdu (jeśli nie są znane). W związku z powyższym należy wskazać, że właściciel gruntu ma prawo uzyskać dane z centralnej ewidencji pojazdów (CEP), w której zgodnie z art. 80b ust. 1 Prawa o ruchu drogowym gromadzone są m.in. dane o właścicielu pojazdu lub - w razie powierzenia pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu w myśl art. 73 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym - dane o posiadaczu pojazdu będącemu podmiotem polskim (art. 80b ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym). Dane lub informacje zgromadzone w CEP udostępniane są przede wszystkim organom i służbom publicznym wymienionym enumeratywnie w art. 80c ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, a także na podstawie art. 80c ust. 3 Prawa o ruchu drogowym właścicielowi pojazdu lub posiadaczowi pojazdu, któremu pojazd powierzyła zagraniczna osoba fizyczna lub prawna. Po precyzyjnej analizie zaistniałej sytuacji czytamy w sentencji wyjaśnienia: w przypadku pozostawienia pojazdu na prywatnej nieruchomości gruntowej właściciel gruntu może zatem wystąpić przeciwko właścicielowi (posiadaczowi) pojazdu, który pozostawił pojazd na jego gruncie, z szeregiem roszczeń, w tym z roszczeniem o ochronę posiadania na podstawie art. 344 § 1 k.c. (przy czym w przypadku naruszenia posiadania niewykluczonym jest zastosowanie tzw. dozwolonej samopomocy na podstawie art. 344 § 2 k.c.), roszczeniem negatoryjnym na podstawie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego oraz, w przypadku powstania szkody majątkowej, z ogólnym roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 415 k.c.