News tygodnia

Projekt zmian w "ustawie kompetencyjnej"

Autor: Ministerstwo Transportu i Budownictwa

9 grudnia 2005

Ministerstwo Transportu i Budownictwa opublikowało projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej. Ustawą z dnia 21 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej zwanej dalej “ustawą kompetencyjną”, która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2006 r., ma nastąpić przekazanie marszałkowi województwa niektórych zadań i kompetencji wynikających z materialnego prawa administracyjnego. Przeniesienie zadań i kompetencji z wojewody na marszałka województwa miało na celu spowodowanie zwiększenia roli samorządu terytorialnego w wykonywaniu zadań publicznych, a także podniesienie sprawności funkcjonowania państwa. Wejście w życie ww. ustawy, w szczególności w zakresie zmiany ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, może nie doprowadzić jednak do osiągnięcia zamierzonego celu – skomentowano w uzasadnieniu projektu. Zmiany mają wejść w życie z dniem 31 grudnia 2005 r.

Projekt zmian w ustawie – Prawo o ruchu drogowym

Stosownie do brzmienia art. 14 ustawy kompetencyjnej przenosi się wszystkie enumeratywnie wskazane w ustawie – Prawo o ruchu drogowym kompetencje wojewodów na marszałków województw. Są to kompetencje w zakresie: 1) prowadzenia reglamentacji działalności gospodarczej w zakresie produkcji tablic rejestracyjnych; 2) wydawanie uprawnień do kierowania pojazdami szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych; 3) nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych (w tym prowadzenie ewidencji egzaminatorów); 4) kierowania wojewódzką radą bezpieczeństwa ruchu drogowego. W niniejszej nowelizacji proponuje się pozostawienie uprawnień z wyżej wymienionych pkt 2-4 w gestii organów administracji rządowej. Przekazanie do marszałka województwa wydawania uprawnień do kierowania pojazdami w odniesieniu do szefów i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych wydaje się niecelowe, z uwagi na fakt, że sprawy rejestracji pojazdów dla cudzoziemców pozostają w gestii wojewody mazowieckiego. Ponadto ze względów czysto praktycznych należy wydawanie praw jazdy pozostawić w kompetencjach jednego organu. Likwidacja nadzoru wojewody nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych dla kandydatów na prawo jazdy budzi sprzeciw ze względu na fakt, że: 1) po pierwsze, właściwa praca wojewódzkich ośrodków egzaminowania ma bezpośredni i największy wpływ na poziom bezpieczeństwa na polskich drogach. Rada Ministrów, której przedstawicielem w terenie jest wojewoda, jest konstytucyjnie odpowiedzialna za bezpieczeństwo obywateli, w tym bezpieczeństwo ruchu drogowego. Ze względu na fakt, że stan bezpieczeństwa ruchu drogowego jest wciąż niezadowalający, a około 80% wypadków drogowych spowodowanych jest z winy kierowców, niezgodne z podstawowymi zadaniami administracji rządowej jest pozbawianie jej wpływu nad tak ważną dziedzinę, jaką jest prowadzenie egzaminów państwowych. Podział kompetencji władz samorządowych i rządowych zmierzający do likwidacji nadzoru nad tą dziedziną będzie czynnikiem pogarszającym w znacznym stopniu działanie wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego, gdyż, jak pokazuje doświadczenie (nie tylko polskie), niezależna kontrola jest znacznie bardziej efektywna od kontroli prowadzonej przez ten sam podmiot, który de facto prowadzi dane zagadnienia (marszałek województwa jest członkiem zarządu województwa, który prowadzi Wojewódzkie Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (WORD-y); 2) po drugie, Konstytucja RP (art. 148 pkt 6 i art. 171 ust. 2 Konstytucji) nakłada obowiązek prowadzenia nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego (w tym jego jednostek takich jak WORD-y) przez organy administracji rządowej. Nadzór ten sprawuje Prezes Rady Ministrów bezpośrednio lub za pośrednictwem wojewodów; 3) po trzecie, jednym z istotnych problemów wskazanych w Rządowej Strategii Antykorupcyjnej negatywnie rzutujących na wizerunek państwa i mających negatywne skutki społeczno-gospodarcze (wypadki drogowe) jest problem korupcji w związku z procedurami uzyskiwania prawa jazdy. Likwidacja zewnętrznego państwowego nadzoru nad tą sferą zagadnień z pewnością nie przyczyni się do poprawy sytuacji w tym zakresie; 4) po czwarte, likwidacja merytorycznego nadzoru ze strony administracji rządowej w sprawach egzaminowania spowoduje, że egzekwowanie jednolitych zasad przeprowadzania egzaminów państwowych na terenie całego kraju będzie utrudnione bądź wręcz uniemożliwione; 5) po piąte, zaniżanie kryteriów egzaminacyjnych ma wpływ na “konkurencyjność” WORD-u i tym samym na wyniki finansowe, przyporządkowanie nadzoru merytorycznego władzom samorządowym, zainteresowanym w dużej mierze gospodarką finansową, może być czynnikiem sprzyjającym negatywnym zjawiskom w tym zakresie. Ponadto likwidacja kompetencji wojewody, jako Przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (WRBRD), jest niezasadna. Wojewoda jest przedstawicielem Rządu, który całościowo odpowiada za stan bezpieczeństwa ruchu drogowego i któremu podporządkowane są wszystkie służby związane z jego zapewnieniem: Policja, Żandarmeria Wojskowa, Inspekcja Transportu Drogowego, Państwowa Straż Pożarna itp. To właśnie na drogach krajowych podległych urzędowi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad mają miejsce największe problemy związane z koncentracją wypadków drogowych. To konstytucyjne organy Rządu odpowiedzialne są za nadzór nad wszystkimi szczeblami samorządu terytorialnego. Wybór marszałka województwa, jako kierującego WRBRD, w skład której wchodzą przedstawiciele innych szczebli samorządu terytorialnego (powiaty i gminy), powoduje swoisty (niezgodny z innymi aktami prawnymi) nadzór samorządu wojewódzkiego nad samorządem powiatowym i gminnym.