(Fot.: PD@N 405-5)
Projekt rozporządzenia w sprawie
egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach
(wersja z 14.11.2011 r.)
U Z A S A D N I E N I E
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach stanowi wypełnienie upoważnienia dla ministra właściwego do spraw transportu określonego w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.).
Ustawa o kierujących pojazdami została uchwalona przez sejm w dniu 5 stycznia 2011 r. Jednym z głównych celów realizowanych przez tą ustawę jest dostosowanie prawa polskiego do wymogów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy oraz do działań podejmowanych na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ustawa o kierujących pojazdami na nowo reguluje zasady uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami w tym zasady szkolenia i egzaminowania kandydatów na kierowców, nadzoru nad ośrodkami egzaminowania i szkolenia kierowców, instruktorami, egzaminatorami oraz samymi kierowcami. Przepisy niniejszego rozporządzenia realizują w szczególności wymagania wynikające z załącznika nr 2 do przedmiotowej dyrektywy wprowadzającego minimalne wymagania co do egzaminów na prawo jazdy.
Przepisy rozporządzenia określają szczegółowe wymagania w stosunku do jednostek przeprowadzających egzaminy państwowe dotyczące wyposażenia, warunków lokalowych oraz placu manewrowego, zasady uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów prowadzących egzaminy w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego, sposób i tryb przeprowadzania egzaminów na państwowych na prawo jazdy, sposób postępowania z dokumentacją osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
Nowe przepisy w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów dotyczących egzaminowania kandydatów na kierowców, nie zawierają zasadniczych zamian systemu zdawania egzaminu na prawo jazdy. Do przepisów wprowadzono rozwiązania pozwalające na realizacje prawa nałożonego na Polskę poprzez przepisy dyrektywy nr 2006/126/WE w tym w szczególności:
1.zasady przeprowadzania egzaminu na nowe kategorie prawa jazdy AM, A1, A2 i A – w tym nowe zadania egzaminacyjne wymagane prawem UE,
2.Nowe zasady corocznego szkolenia dla egzaminatorów – szkolenie nie tylko teoretyczne ale także praktyczne,
3.Korektę zadań egzaminacyjnych dla poszczególnych kategorii prawa jazdy.
W projekcie określono także nowe zasady przeprowadzania egzaminu teoretycznego na prawo jazdy, które są zgodne z założeniami art. 51. Ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. W ramach tych przepisów przewidziano następujące rozwiązania odnoszące się do części teoretycznej egzaminu na prawo jazdy:
1.Test dla każdej kategorii prawa jazdy będzie składał się z:
2.części podstawowej, dotyczącej wiedzy ogólnej – 20 pytań generowanych w czasie rzeczywistym zawierających filmy sytuacyjne lub zdjęcia. Odpowiedzi na pytanie należy udzielić w ciągu 10 sekund. Wyboru dokonuje się pomiędzy odpowiedzią “TAK” lub “NIE”.
3.części specjalistycznej, dotyczącej wiedzy szczegółowej w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy – 12 pytań generowanych w czasie rzeczywistym, zawierających zdjęcia lub bez ilustracji. Odpowiedzi na pytanie należy udzielić w ciągu 30 sekund. Wyboru dokonuje się spośród 3 podanych odpowiedzi z czego tylko jedna jest nieprawidłowa.
4.Każde pytanie będzie miało przypisane 1, 2 lub 3 pkt wagowe w zależności od wpływu pytania na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Pozytywny wynik uzyska osoba która zdobędzie 68 pkt. z 74 możliwych do zdobycia.
5.Zakres pytań egzaminacyjnych oparty będzie na zakresach tematycznych obecnie obowiązującej bazy pytań egzaminacyjnych. Poszczególne zakresy tematyczne zostaną uzupełnione o wiedzę wynikającą z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy.
6.Czas trwania części teoretycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy będzie wynosił, jak dotychczas, 25 minut.
Takie rozwiązanie pozwoli na właściwe sprawdzenie wiedzy przyszłych kierowców, a jednocześnie powinno być przyjazne i zrozumiałe.
W przepisach projektu wprowadzono także zmianę związaną z nowym obiegiem dokumentów związanym ze szkoleniem, egzaminowaniem i uzyskiwaniem uprawnień przez kierujących pojazdami. Dotychczas osoby zainteresowane uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami od razu udawały się do ośrodka szkolenia kierowców gdzie zapisywały się na szkolenie. Takie rozwiązanie powodowało, że często jako kandydaci na kierowców do ośrodków szkolenia kierowców trafiały osoby, które nie spełniały warunków do rozpoczęcia szkolenia oraz do uzyskania prawa jazdy ponieważ np. miały zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi. W takim przypadku ośrodek szkolenia kierowców polegał wyłącznie na oświadczeniu osoby szkolonej którego nie był w stanie potwierdzić. To powodowało, że do ruchu drogowego jako kierujący pojazdami do nauki jazdy trafiały osoby które nie były do tego uprawnione. Zaproponowane w przedstawionych przepisach rozwiązanie likwiduje ten problem. Osoba ubiegająca się o uprawnienia do kierowania pojazdami, zamiast trafić od razu do ośrodka szkolenia kierowców będzie musiała najpierw zgłosić się do właściwego Starosty. Starosta na podstawie posiadanych dokumentów, na podstawie przedłożonych przez kandydata na kierowcę dokumentów takich jak orzeczenie lekarskie, zdjęcie, opłata za wydanie prawa jazdy, zgoda rodziców na rozpoczęcie szkolenia itp. oraz po stwierdzeniu, że osoba ta spełnia pozostałe warunki do rozpoczęcia szkolenia wyda jej dokument w postaci “Karty Kandydata na Kierowcę” – wzór dokumentu w załączniku do rozporządzenia. Dodatkowo wpisze tą osobę do rejestru osób bez uprawnień w obecnie stosowanym systemie komputerowym “Kierowca”. Karta ta będzie stanowiła podstawę do rozpoczęcia zajęć w dowolnym ośrodku szkolenia kierowców. Po zakończonym szkoleniu kierownik tego ośrodka na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego wypisze na Karcie kandydata na kierowcę” zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Kandydat na kierowcę z tak wypełnioną kartą trafi następnie do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, w którym przystąpi do egzaminu. Pozytywny wynik egzaminu zostanie wpisany do karty kandydata na kierowcę, a następnie WORD prześle ten dokument ponownie do starosty który go wydał w celu zakończenia procedury wydania prawa jazdy. Proponowany system obiegu dokumentów, w połączeniu z możliwością weryfikacji danych osoby szkolonej i egzaminowanej w centralnej ewidencji kierowców, zapewni znaczne uszczelnienie procesu obiegu dokumentów i będzie zapobiegał istnieniu czarnego rynku zaświadczeń o ukończonym szkoleniu. Dodatkowo zostanie ograniczony do 1 szt. zestaw dokumentów jakim będzie posługiwał się kandydat na kierowcę w procesie uzyskiwania uprawnień.
Dla zapewnienia bezpieczeństwa danych osób egzaminowanych oraz stworzenia przyjaznych warunków dla przyszłych kierowców doprecyzowano także wymagania dotyczące systemu teleinformatycznego obsługującego kandydatów na kierowców.
Wprowadzenie przygotowanych przepisów rozporządzenia pozwoli na realizacje ciążącego na Polsce obowiązku wdrożenia w odpowiednim czasie przepisów dyrektywy 2006/126/WE. W związku z tym wprowadzono także szereg nowych zadań egzaminacyjnych w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A2 i A. W dotychczasowych przepisach egzamin praktyczny zawierał dwa elementy. Zadania realizowane na placu manewrowym oraz zadania realizowane w ruchu drogowym. W zakres zadań realizowanych na placu manewrowym wchodziły jedynie zadania realizowane na bardzo małych prędkościach, które pozwalały wyłącznie na sprawdzenie bardzo podstawowych umiejętności osoby egzaminowanej. Przepisy dyrektywy wskazały, że w ramach tej części egzaminu należy uwzględnić także zadania realizowane przy wyższych prędkościach tzw. zadania dynamiczne. Dlatego też nowe zasady przeprowadzania egzaminu dla tych kategorii prawa jazdy obejmują zadanie “ominięcia przeszkody” które jest realizowane przy prędkości 50 km/h, a także odpowiednio przygotowane zadanie “slalom szybki” realizowane przy prędkości minimalnej 30 km/h. Zadania te pozwolą sprawdzić dynamiczne umiejętności kandydata na kierowcę przed wyjechaniem do ruchu drogowego. Podobny cel ma także rezygnacja z obowiązku wyznaczania trasy egzaminacyjnej dla egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że wyznaczonej trasy egzaminacyjnej kandydaci na kierowców uczyli się na pamięć co uniemożliwiało praktyczne sprawdzenie ich umiejętności samodzielnego poruszania się w ruchu drogowym.
Termin wejścia w życie rozporządzenia jest ściśle związany z terminami określonymi w art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Rozporządzenie powinno wejść w życie w większej części w dniu 11 lutego 2012 r. tj. w dniu wejścia w życie przepisów ww. ustawy.
Przepisy rozporządzenia stanowią wdrożenie do prawa polskiego przepisów Unii Europejskiej.
Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414) projekt rozporządzenia będzie udostępniony na stronach urzędowego informatora teleinformatycznego - Biuletynu Informacji Publicznej.
Organizacje o charakterze lobbingowym wymienione w rejestrze podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową (bib.mswia.gov.pl) będą mogły zgłosić zainteresowania pracami nad projektem rozporządzenia.
Projekt aktu normatywnego nie wymaga notyfikacji zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach dotyczących sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.
