(Fot.: PD@N 480-1-34)
W opublikowanym w Sejmie RP porządku obrad 58. posiedzenia (w dniach 8-10 stycznia 2014 r. przewidziano pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1991). Uzasadnienie przedstawi Minister Infrastruktury i Rozwoju. Poniżej opublikowane wraz z projektem.
UZASADNIENIE
Celem projektowanej regulacji jest zapewnienie automatycznego przekazywania do innych państw członkowskich UE zapytań i informacji oraz uzyskiwania od tych państw, a następnie przekazywania krajowym podmiotom uprawnionym danych rejestracyjnych pojazdów oraz danych właścicieli lub posiadaczy pojazdów, w przypadku popełnienia naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego podczas kierowania tymi pojazdami w innym państwie członkowskim niż państwo ich rejestracji, a wskutek tego ułatwienie identyfikacji sprawców ww. naruszeń.
W celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego i zapewnienia równego traktowania kierowców popełniających naruszenia niezbędne jest ułatwienie egzekwowania przepisów w stosunku do osób kierujących pojazdami zarejestrowanymi w innych państwach członkowskich UE lub kierujących pojazdami zarejestrowanymi w Rzeczypospolitej Polskiej na terenie innych państw UE. W tym celu należy wdrożyć system transgranicznej wymiany informacji dotyczących określonych naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego, niezależnie od tego, czy mają one charakter karny czy administracyjny, zapewniając państwu członkowskiemu popełnienia naruszenia dostęp do danych rejestracyjnych pojazdów oraz danych właścicieli i/lub posiadaczy pojazdów z państwa rejestracji pojazdu.
Skuteczniejsza transgraniczna wymiana danych rejestracyjnych pojazdów, która powinna ułatwić identyfikację osób podejrzanych o popełnienie naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego, może zwiększyć efekt prewencyjny i zachęcić do ostrożniejszej jazdy kierowców pojazdów zarejestrowanych w innych państwach członkowskich UE, co w efekcie wpłynie na zmniejszenie liczby ofiar wypadków w ruchu drogowym.
Wprowadzenie powyższych rozwiązań jest niezbędne ze względu na konieczność wdrożenia, do dnia 7 listopada 2013 r., przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/82/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie ułatwień w zakresie transgranicznej wymiany informacji dotyczących przestępstw lub wykroczeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego (tzw. dyrektywa cross border enforcement).
Projekt wprowadza zmiany w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.), dostosowujące krajowe prawodawstwo do regulacji wprowadzonych przez dyrektywę 2011/82/UE w zakresie transgranicznej wymiany informacji dotyczących naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego.
Ponadto projekt wprowadza zmiany w następujących aktach prawnych:
–ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.),
–ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675, z późn. zm.)
–ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779, z późn. zm.),
–ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395 i 765),
–ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, z późn. zm.),
–ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, z późn. zm.).
Projekt przewiduje utworzenie przy centralnej ewidencji pojazdów i prowadzenie przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych Krajowego Punktu Kontaktowego, którego zadaniem będzie wymiana informacji z krajowymi punktami kontaktowymi innych państw członkowskich Unii Europejskiej, w zakresie danych dotyczących pojazdów, podczas kierowania którymi popełniono naruszenie, oraz danych dotyczących właścicieli lub posiadaczy tych pojazdów. Zadaniem Krajowego Punktu Kontaktowego będzie również przekazywanie danych o pojazdach i ich właścicielach i posiadaczach, uzyskanych od innych państw członkowskich Unii Europejskiej, uprawnionym krajowym podmiotom, posiadającym kompetencje w zakresie kontroli ruchu drogowego.
Mając na uwadze konieczność dostosowania zakresu danych przekazywanych przez Krajowy Punkt Kontaktowy do wymogów wynikających z wdrażanej dyrektywy 2011/82/UE, projekt przewiduje uzupełnienie przepisów regulujących zakres danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów o kategorię pojazdu.
Powyższe dane będą przekazywane w odniesieniu do następujących naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego:
1)niestosowaniem się do ograniczenia prędkości;
2)niedopełnieniem obowiązku korzystania z pasów bezpieczeństwa lub przewożenia dziecka w foteliku ochronnym lub innym urządzeniu do przewożenia dzieci;
3)niestosowaniem się do sygnałów świetlnych lub znaków nakazujących zatrzymanie pojazdu;
4)prowadzeniem pojazdu po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości;
5)prowadzeniem pojazdu po użyciu lub pod wpływem środka odurzającego;
6)niedopełnieniem obowiązku używania w czasie jazdy kasków ochronnych;
7)wykorzystywaniem drogi lub poszczególnych jej części w sposób niezgodny z przeznaczeniem;
8)korzystaniem podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku.
W celu wykonywania powyższych zadań, Krajowy Punkt Kontaktowy będzie zobowiązany do:
1)udostępniania danych na zapytania krajowych punktów kontaktowych innych państw członkowskich Unii Europejskiej;
2)przekazywania zapytań krajowych podmiotów uprawnionych do krajowych punktów kontaktowych innych państw członkowskich Unii Europejskiej;
3)przekazywania krajowym podmiotom uprawnionym odpowiedzi na zapytania, o których mowa w pkt 2, udzielonych przez krajowe punkty kontaktowe innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Podmiotami uprawnionymi do uzyskiwania informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego będą:
1)Policja;
2)Inspekcja Transportu Drogowego – w zakresie swojej kompetencji;
3)straże gminne (miejskie) – w zakresie swojej kompetencji;
4)organy Służby Celnej – w zakresie swojej kompetencji;
5)Straż Graniczna – w zakresie swojej kompetencji.
Wymiana informacji między Krajowym Punktem Kontaktowym a krajowymi punktami kontaktowymi innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz uprawnionymi podmiotami będzie się odbywała w systemie teleinformatycznym poprzez przekazywanie danych w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem europejskiego systemu EUCARIS.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 decyzji 2008/616/WSiSW, EUCARIS jest obowiązkowym dla państw członkowskich systemem do wymiany danych rejestracyjnych pojazdów oraz danych dotyczących ich właścicieli lub posiadaczy. Dyrektywa 2011/82/UE również wskazuje na konieczność wykorzystania tego systemu – zarówno w preambule, jak i artykule 4. Budowa innego, niezależnego rozwiązania do wymiany danych byłaby zatem niezasadna zarówno organizacyjnie, jak i ekonomicznie. Należy wskazać, iż w ramach MSW funkcjonuje już automatyczny punkt kontaktowy dla zapytań przychodzących w ramach tzw. decyzji Prüm – 2008/615/WSiSW oraz 2008/616/WSiSW – w zakresie wymiany danych o pojazdach i ich właścicielach. Uruchomione w maju 2012 r. rozwiązanie wykorzystuje przeznaczoną dla ww. decyzji funkcjonalność EUCARIS.
Należy wskazać, że podmiotom uprawnionym zostanie udostępniona nieodpłatnie aplikacja kliencka do zadawania pojedynczych zapytań on-line, której wykorzystanie rekomenduje się podmiotom, które wobec braku środków bądź własnego systemu lub też z uwagi na spodziewany mały wolumen zapytań nie będą tworzyć lub dostosowywać własnych rozwiązań teleinformatycznych do ww. interfejsów. Aplikacja ta umożliwi korzystanie z Krajowego Punktu Kontaktowego na bazie istniejącej i powszechnie dostępnej infrastruktury teleinformatycznej, zatem podmioty te będą mogły dostosować swoje rozwiązania w sposób, który nie będzie generować kosztów związanych z korzystaniem z informacji przesyłanych za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego. Aplikacja zostanie udostępniona w szczególności strażom gminnym/miejskim, planują z niej korzystać także: Inspekcja Transportu Drogowego, Straż Graniczna oraz organy Służby Celnej.
Należy przy tym zaznaczyć, że podmioty uprawnione będą ewentualnie dostosowywać swoje oprogramowania do zadawania zapytań tylko w przypadku, gdy wyrażą zainteresowanie uzyskiwaniem informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego, co oznacza, że ponoszenie ewentualnych kosztów z tego tytułu nie będzie obligatoryjne. W takim przypadku dostosowanie do nowego interfejsu wymiany danych będzie wymagało zmian po stronie systemów wykorzystywanych obecnie przez podmioty uprawnione.
Nieodpłatna aplikacja kliencka zapewni realizację celów dyrektywy i pozwoli zainteresowanym podmiotom uprawnionym na korzystanie z możliwości uzyskiwania informacji w zakresie przewidzianym w projektowanej ustawie.
Projekt ustawy został opracowany w konsultacji z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych. W opinii MSW możliwe jest utworzenie Krajowego Punktu Kontaktowego przy centralnej ewidencji pojazdów, w terminie wejścia ustawy w życie.
Dane uzyskane przez uprawnione podmioty za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego będą wykorzystywane przez uprawnione podmioty w celu identyfikacji osób podejrzanych o popełnienie naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego popełnionych podczas kierowania pojazdami zarejestrowanymi w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych będzie przekazywał Komisji Europejskiej sprawozdanie z realizacji dyrektywy 2011/82/UE. Zakres sprawozdania został określony w art. 80p ust. 1. Jednocześnie przewidziana została fakultatywna delegacja dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia dodatkowego zakresu informacji, które będą przekazywane w sprawozdaniu w przypadku określenia przez Komisję Europejską dodatkowych wymagań w tym zakresie.
Projekt ustawy dokonuje również zmian w przepisach regulujących status i funkcjonowanie podmiotów, którym zostają przyznane uprawnienia do uzyskiwania informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego, poprzez przyznanie im kompetencji do wyszukiwania informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego.
Projekt dokonuje ponadto zmian w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia poprzez dodanie w art. 98 nowego § 3a, przewidującego możliwość nakładania mandatu karnego kredytowanego również wobec osób czasowo przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej lub nieposiadających stałego miejsca zamieszkania lub pobytu, będących obywatelami innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub posiadających miejsce stałego zamieszkania lub pobytu na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zmiana ta ma na celu umożliwienie wysyłania przez właściwe służby mandatów kredytowanych cudzoziemcom, wobec których będzie miała zastosowanie transgraniczna wymiana informacji na podstawie przepisów projektowanej ustawy. Brak takiej możliwości w praktyce pozbawiłby w znacznym stopniu użyteczności regulacji wprowadzanych ustawą. Należy zaznaczyć, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nie ma możliwości nakładania grzywny mandatem karnym kredytowanym wobec osób czasowo przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej lub nieposiadających stałego miejsca zamieszkania lub pobytu. W związku z powyższym, bez wprowadzenia takiej możliwości w odniesieniu do obywateli państw UE lub osób zamieszkujących w tych państwach, informacje uzyskane za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego w praktyce będą bezskuteczne, gdyż nie będą mogły zostać wykorzystane do nałożenia mandatu na taką osobę.
Należy przy tym zaznaczyć, że projektowana zmiana Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia jest zgodna z zasadami wyrażonymi w preambule dyrektywy 2011/82/UE, które nakazują państwom członkowskim zapewnienie egzekwowania przepisów ruchu drogowego między państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Z uwagi na przewidziany przez wdrażaną dyrektywę 2011/82/UE termin wdrożenia systemu transgranicznej wymiany informacji do dnia 7 listopada 2013 r., niezbędne jest przyjęcie odpowiedniego okresu vacatio legis, ustalającego możliwie krótki termin wejścia ustawy w życie.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że z dniem wejścia w życie ustawy możliwa będzie wymiana informacji z innymi państwami członkowskimi, jak również możliwe będzie uzyskiwanie informacji przez zainteresowane podmioty uprawnione z wykorzystaniem aplikacji klienckiej.
Zgodnie z art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.), projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji. W czasie prac nad projektem nie wpłynęły zgłoszenia zainteresowania pracami nad projektem w trybie ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.
Przedmiotowy projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039, z późn. zm.) i nie będzie podlegał notyfikacji.
Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia organom lub instytucjom Unii Europejskiej, stosownie do § 12a uchwały nr 49 Rady Ministrów z dnia 19 marca 2002 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. Nr 13, poz. 221, z późn. zm.).
Projektowana regulacja stanowi implementację prawa Unii Europejskiej.
