Poseł Adam Szejfeld zgłosił do trzech adresatów: ministra edukacji narodowej, ministra spraw wewnętrznych oraz ministra transportu zapytanie poselskie (nr 3134). W Kancelarii Sejmu odnotowano jego wpływ z datą 21 stycznia, ogłoszenia 7 lutego br. Poniżej test zapytania i odpowiedzi dwu resortów. Postawiono zapytanie w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego. Poseł stawia pytanie: czy w poszczególnych resortach realizuje się lub planuje podjąć realizację odpowiednich programów edukacyjnych, oświatowych oraz szkoleniowych mających na celu zwiększenie poziomu kultury użytkowników systemu komunikacji kołowej i pieszej w Polsce?
·W imieniu resortu edukacji odpowiedziała Joanna Berdzik, podsekretarz stanu, wymieniła m.inn. działania podejmowane wobec obowiązującej nowej podstawy programowej uregulowanej w rozporządzeniu w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2012 r. poz. 977), której wychowanie komunikacyjne jest integralną częścią.
·W imieniu resortu transportu odpowiedział Tadeusz Jarmuziewicz, sekretarz stanu - powiedział: Mając na uwadze korzyści płynące z działań zwiększających kulturę zachowania na drogach oraz świadomość zagrożeń w ruchu drogowym, resort transportu, budownictwa i gospodarki morskiej planuje w najbliższej przyszłości podjąć realizację odpowiednich programów edukacyjnych, oświatowych oraz szkoleniowych mających na celu zwiększenie poziomu kultury oraz bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego w Polsce. Wymienił m. inn.: działania, planowane w ramach realizacji “Dekady działań na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na lata 2011-2020˝ (rezolucja ONZ: A/RES/64/225);
·W imieniu resortu spraw wewnętrznych odpowiedział Stanisław Rakoczy, podsekretarz stanu. Niestety treść odpowiedzi jest niedostępna.
A jak Państwo oceniacie realizację dotychczasowych działań w celu podniesienia poziomu kultury uczestników ruchu drogowego? Jak ocenianie poziom kultury samych uczestników? Piszcie, to bardzo ważne zagadnienie, także dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nasz e-mail: tygodnik@prawodrogowe.pl
Zapytanie nr 3134
do ministra edukacji narodowej, ministra spraw wewnętrznych oraz ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego
Niewątpliwie słusznym priorytetem obecnego rządu oraz jednostek samorządu terytorialnego jest remontowanie, modernizowanie oraz budowa dróg i ulic, a co się z tym wiąże, także podnoszenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. W tym zakresie nie bez znaczenia jednak powinno być również zwiększanie komfortu użytkowania dróg poprzez osiąganie wysokiego poziomu kultury uczestników ruchu drogowego, a więc dróg i ulic oraz ciągów rowerowych i pieszych. Ten stan natomiast pozostawia w naszym kraju wiele do życzenia.
Wystarczy choćby przyjrzeć się reakcjom kierowców np. na zachowanie użytkownika drogi czy ulicy, który sygnalizacją świetlną oraz wolną zmianą kierunku jazdy zapowiada chęć zmiany np. pasa ruchu drogowego. Innym dobrym przykładem jest sygnalizowanie chęci opuszczenia parkingu i włączenia się do ruchu drogowego. Na ogół odpowiedzią na takie poprawne i konieczne zachowania oraz sygnały jest wyprzedzanie, zajeżdżanie drogi i oczywiście trąbienie. Rzadko mamy do czynienia w takich sytuacjach z życzliwością i uprzejmością polegającą na ułatwieniu dokonania manewru przez innego użytkownika drogi. Podobne, nieprzyjazne zachowania występują ze strony kierowców samochodów wobec kierujących rowerami czy pieszych, ale i na odwrót także. Brak życzliwości, wzajemnego zrozumienia, chęci pomocy i wsparcia innych użytkowników dróg jest w Polsce niemalże powszechny. Wydaje się więc, iż stan taki powinien również stać się przedmiotem zainteresowania władzy publicznej, przynajmniej w zakresie kompetencji i zadań, jakie pozostają w dyspozycji instytucji samorządowych i państwowych.
Kultury zachowania nie można skutecznie zapisać literą prawa w ustawach czy aktach wykonawczych. Można jednak, podejmując odpowiednie działania edukacyjne i oświatowe, wpływać na rzecz ich wdrażania w codzienną praktykę postępowania ludzi. Powinny temu służyć odpowiednie programy realizowane w zakresie edukacji dzieci i młodzieży w szkołach podstawowych, gimnazjach i średnich, ale również np. w ramach kursów i egzaminów nauki jazdy. Nie bez znaczenia może być także polityka upowszechniania i promocji wysokiej kultury użytkowania dróg, ulic, ścieżek rowerowych i ciągów pieszych przez służby porządkowe - Policję, inspekcję drogową oraz straż miejską. Nie tylko bowiem systemem nakazów, zakazów i kar można osiągać pożądane efekty, ale również edukacją i oświatą, wskazywaniem dobrych praktyk oraz promowaniem pożądanych przykładów.
W związku z powyższym pragnę zapytać: Czy w poszczególnych Państwa resortach realizuje się lub planuje podjąć realizację odpowiednich programów edukacyjnych, oświatowych oraz szkoleniowych mających na celu zwiększenie poziomu kultury użytkowników systemu komunikacji kołowej i pieszej w Polsce?
Z poważaniem
Poseł Adam Szejnfeld
Piła, dnia 21 stycznia 2013 r.
Odpowiedź ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej
na zapytanie nr 3134
w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego
Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na pismo, znak: SPS-024-3134/13, z dnia 25 stycznia 2013 r. przesyłające zapytanie posła Adama Szejnfelda w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego, uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.
Mając na uwadze korzyści płynące z działań zwiększających kulturę zachowania na drogach oraz świadomość zagrożeń w ruchu drogowym, resort transportu, budownictwa i gospodarki morskiej planuje w najbliższej przyszłości podjąć realizację odpowiednich programów edukacyjnych, oświatowych oraz szkoleniowych mających na celu zwiększenie poziomu kultury oraz bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego w Polsce. Plany powyższych działań zostały oparte o pięć podstawowych filarów, zgodnie z zaleceniami ONZ ˝Dekada działań na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na lata 2011-2020˝ (rezolucja ONZ: A/RES/64/225), tj.:
1) Bezpieczny człowiek,
2) Bezpieczne drogi,
3) Bezpieczna prędkość,
4) Ratownictwo i opieka powypadkowa,
5) Bezpieczny pojazd.
W ramach ww. filarów (za wyjątkiem filaru: Bezpieczny pojazd) przewiduje się m.in. działania w celu edukacji uczestników ruchu drogowego. Działania kierunkowe w zakresie programów edukacyjnych w poszczególnych filarach przedstawiają się następująco:
1) Bezpieczny człowiek:
- edukacja szkolna kształtująca postawy zachęcające do bezpiecznych zachowań w ruchu drogowym,
- wprowadzanie do systemu szkolenia kierowców zagadnień związanych z konsekwencjami niebezpiecznych zachowań,
- prowadzenie kampanii informacyjnych i promujących bezpieczne zachowania;
2) Bezpieczne drogi: - opracowanie i wdrożenie jednolitego systemu szkolenia dla przedstawicieli Policji;
3) Bezpieczna prędkość:
- edukacja szkolna kształtująca postawy przestrzegania obowiązujących ograniczeń prędkości,
- wprowadzanie do szkolenia kierowców metod kształtujących nawyki jazdy z bezpieczną prędkością,
- prowadzenie kampanii informacyjnych o nadzorze nad prędkością, w tym także promujących defensywny styl jazdy,
- zachęcanie do jazdy z bezpieczną prędkością;
4) Ratownictwo i opieka powypadkowa:
- szkolenie dzieci i młodzieży szkolnej w zakresie pierwszej pomocy,
- efektywne szkolenie w zakresie pierwszej pomocy osób odbywających kursy na prawo jazdy,
- utworzenie systemu powszechnej edukacji społeczeństwa w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że obecnie trwają prace nad programami realizacyjnymi do ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego 2013-2020˝, w tym nad programem realizacyjnym na lata 2013-2014. W programach tych zostaną określone konkretne działania celem realizacji ww. kierunków.
Z poważaniem
Sekretarz stanu Tadeusz Jarmuziewicz
Warszawa, dnia 14 lutego 2013 r.
Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej - z upoważnienia ministra -
na zapytanie nr 3134
w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego
Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na zapytanie pana posła Adama Szejnfelda (SPS-024-3134/13) w sprawie poprawy kultury uczestników ruchu drogowego, uprzejmie wyjaśniam.
Proces kształcenia i wychowania w polskim systemie oświaty jest oparty na obowiązkowych celach i treściach nauczania określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
Zgodnie z upoważnieniem ustawowym określonym w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określa w drodze rozporządzenia podstawy programowe kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, uwzględniając cele i treści nauczania, umiejętności uczniów, a także zadania wychowawcze szkoły odpowiednio dla poszczególnych etapów kształcenia i typów szkół.
Począwszy od 1 września 2009 r., obowiązuje nowa podstawa programowa uregulowana w rozporządzeniu w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2012 r. poz. 977), której wychowanie komunikacyjne jest integralną częścią.
W podstawie programowej wskazuje się, że celem kształcenia ogólnego jest m.in. przyswojenie przez uczniów określonego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyk oraz kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie.
W celu kształtowania postaw sprzyjających zachowaniom bezpiecznym, w tym zachowaniom dzieci i młodzieży jako uczestników ruchu drogowego, w dokumencie podkreśla się znaczenie rozwijania i wzmacniania u uczniów takich postaw, jak wiarygodność, uczciwość, odpowiedzialność oraz dbałość o bezpieczeństwo własne i innych.
Realizowane w szkołach wychowanie komunikacyjne ma na celu przygotowanie dzieci i młodzieży do bezpiecznego życia, dbałości o zdrowie i życie swoje i innych oraz kształtowanie kultury bezpiecznych zachowań na drodze.
Treści nauczania dotyczące wychowania komunikacyjnego, w tym bezpieczeństwa w ruchu drogowym, zostały uwzględnione w stopniu odpowiadającym zakresem wiekowi, wiedzy i potrzebom uczniów, w szczególności w podstawie programowej zajęć technicznych, przyrody, informatyki, geografii, wiedzy o społeczeństwie, wychowania fizycznego oraz edukacji dla bezpieczeństwa.
Zgodnie z podstawą programową edukacji wczesnoszkolnej uczniowie kończący klasę I powinni w ramach zajęć technicznych zostać przygotowani do bezpiecznego poruszania się na drogach (w tym na rowerze) i korzystania ze środków komunikacji, znać zasady postępowania w sytuacji wypadku (znajomość telefonów alarmowych). Natomiast uczeń kończący klasę III powinien wiedzieć, jak należy bezpiecznie poruszać się po drogach (w tym na rowerze) i jak korzystać ze środków komunikacji, znać zasady zachowania się w sytuacji wypadku drogowego.
Na II etapie edukacyjnym w ramach przyrody uczniowie przygotowują się do właściwego spędzania wolnego czasu z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa w czasie gier i zabaw ruchowych oraz poruszania się po drodze. Poznają zasady udzielania pierwszej pomocy, powinni też umieć wezwać pomoc w sytuacji zagrożenia lub katastrofy, również w razie wypadku drogowego. Przedmiot zajęcia techniczne przewiduje przygotowanie ucznia do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym w roli pieszego, pasażera i rowerzysty. Istotnym celem zajęć technicznych jest też umożliwienie każdemu chętnemu uczniowi zdobycia karty rowerowej.
Na III etapie edukacyjnym w ramach lekcji informatyki uczniowie poznają zasady korzystania z internetowych map. Natomiast w ramach zajęć edukacji dla bezpieczeństwa uczniowie poznają zasady zachowania się podczas wypadków i katastrof komunikacyjnych, przygotowują się także do udzielania pierwszej pomocy, zabezpieczania miejsca wypadku, wzywania odpowiedniej pomocy.
W podstawie programowej wiedzy o społeczeństwie (IV etap edukacyjny) zawarte są zagadnienia dotyczące zasad uzyskania prawa jazdy, rejestrowania motocykla i samochodu oraz zasad bezpiecznego podróżowania po Europie i świecie, które uwzględniają wiadomości w zakresie postępowania w razie wypadku. W podstawie programowej geografii na tym etapie edukacyjnym uwzględniono treści nauczania dotyczące roli nowoczesnych usług komunikacyjnych w funkcjonowaniu gospodarki i w życiu codziennym oraz zmian zachodzących w kierunkach i natężeniu ruchu osób i towarów. W ramach edukacji dla bezpieczeństwa uczniowie zapoznają się z zagrożeniami czasu pokoju, w tym z zasadami działania w przypadku zagrożenia na trasie komunikacyjnej.
Treści nauczania dotyczące wychowania komunikacyjnego określone w podstawie programowej poszczególnych przedmiotów są obowiązkowe i muszą być uwzględnione w programach nauczania. Nauczyciel ma prawo do swobody stosowania metod nauczania w realizacji wybranego przez siebie programu nauczania, który jednak powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości uczniów, dla których jest przeznaczony. Szkolne programy powinny uwzględniać także lokalne warunki i zagrożenia (np. podczas pokonywania drogi do szkoły), których wystąpienie na danym terenie wydaje się najbardziej prawdopodobne.
Uprzejmie informuję ponadto, że uzyskanie karty rowerowej lub motorowerowej jest dla ucznia pierwszym sprawdzianem w zakresie wykazania się wiedzą i umiejętnościami związanymi z poruszaniem się po drogach. W samych tylko szkołach co roku ok. 230 tys. uczniów szkół podstawowych oraz ponad 67 tys. uczniów gimnazjów uzyskuje takie uprawnienia. Nauka jazdy na rowerze oraz egzamin odbywają się w miasteczkach ruchu drogowego lub w szkołach wykorzystujących do tego celu przenośne zestawy edukacyjne. Takie zestawy edukacyjne przeznaczone do praktycznej nauki przepisów ruchu drogowego dzieci i młodzieży to jeden z popularniejszych środków wykorzystywanych podczas nauki prawidłowego zachowania się w ruchu drogowym. W miejscowościach, gdzie miasteczka ruchu drogowego już są, instytucje i organizacje lokalne finansują zajęcia tam prowadzone.
Niektóre instytucje regionalne są w posiadaniu objazdowych miasteczek ruchu drogowego, które docierają do szkół wiejskich nieposiadających możliwości korzystania z obiektów zamkniętych do nauki jazdy na rowerze bądź motorowerze. Nauczyciele wychowania komunikacyjnego mogli brać udział w szkoleniach realizowanych przez samorządowe władze oświatowe oraz WORD-y.
Minister edukacji narodowej, wspierając ideę poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego wśród dzieci i młodzieży, podejmował i podejmuje działania w tym zakresie poprzez m.in. objęcie patronatem honorowym konkursów i przedsięwzięć dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ponadto Ministerstwo Edukacji Narodowej włącza się do działań edukacyjnych mających na celu podnoszenie poziomu kultury uczestników ruchu drogowego podejmowanych przez inne podmioty. Przykładowo: 1. W 2012 r. było współrealizatorem (wraz z Komendą Główną Policji, Krajową Radą Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, 85 oddziałami Banku BGŻ z całej Polski oraz Fabryką Komunikacji Społecznej) programu bezpieczeństwa młodzieży w ruchu drogowym ˝Jeżdżę z głową˝.
Cele programu i kampanii obejmowały:
- pomoc nauczycielom w nauczaniu uczniów nt. BRD,
- edukację młodzieży gimnazjalnej na temat zasad bezpieczeństwa drogowego,
- zwiększenie poczucia bezpieczeństwa młodzieży w małych miejscowościach,
- zwrócenie uwagi kierowców i rowerzystów na potrzebę zachowania szczególnej ostrożności w pobliżu szkół,
- promowanie postaw odpowiedzialności i aktywności obywatelskiej.
Projekt realizowany był w następujących etapach:
- edukacyjny, kierowany do uczniów szkół gimnazjalnych miejscowości do 50 tys. mieszkańców - program był realizowany w 100 szkołach gimnazjalnych z całej Polski na podstawie przygotowanych przez ekspertów materiałów edukacyjnych i promocyjnych po uprzednim ukończeniu kursu e-learningowego przez nauczycieli (w tym m.in. podręcznik dla nauczyciela, zestaw ulotek dla ucznia i nauczyciela, autorski film animowany, gra planszowa, odblaski zwiększające bezpieczeństwo na drodze),
- społeczny, kierowany do społeczności lokalnych i przedstawicieli władz lokalnych.
Efektem społecznego etapu programu było nawiązanie bliskiej współpracy władz lokalnych z uczniami najaktywniejszych szkół, które zorganizowały najwięcej akcji skierowanych do mieszkańców i w największym stopniu zaangażowały się w podniesienie bezpieczeństwa rowerzystów w swoich miejscowościach (Świerzawa, Słupca, Oleśnica, Stalowa Wola, Radomsko, Wolsztyn, Iława, Myślenice, Żnin, Nysa). Ponadto uczniowie biorący udział w programie podejmowali działania edukacyjne w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego wobec innych uczniów, grup i mieszkańców (prowadzili lekcje w innych szkołach, przeprowadzili ankiety badające wiedzę mieszkańców o bezpieczeństwie, opracowali mapy problemów drogowych i rekomendacji działań dla władz miejscowości i samorządów). W ramach programu uczniowie przygotowali i zrealizowali również kampanię społeczną ˝Uważaj! Szkoła już blisko˝ w trzech miejscowościach (Grodzisk Mazowiecki, Iława, Świebodzice), które wzięły udział w programie ˝Jeżdżę z głową˝. Przewiduje się, że w 2013 r. liczba szkół i uczestników programu zostanie podwojona.
2. Pod patronatem ministra edukacji narodowej realizowana była kolejna edycja programu edukacyjnego ˝Bezpieczeństwo i mobilność dla wszystkich˝ prowadzonego przez Renault. Jest to międzynarodowy program edukacyjny dla szkół podstawowych, którego celem jest edukowanie dzieci na rzecz bezpieczeństwa w ruchu drogowym i przyjaznej dla środowiska motoryzacji. Obecnie trwa 13. edycja programu w roku szkolnym 2012/2013.
Program składa się w Polsce z czterech uzupełniających się elementów:
- pakietów edukacyjnych ˝Droga i ja˝ - unikatowego zestawu dydaktycznego dla uczniów i nauczyciela składającego się z zeszytów ćwiczeń, testów, materiałów dla nauczyciela oraz plakatu edukacyjnego,
- e-learningu - innowacyjnego programu multimedialnego dostępnego w Internecie dla dzieci, rodziców i nauczycieli,
- konkursu ˝Twój pomysł, twoja inicjatywa˝ - polegającego na przemyśleniu przez dzieci problemów związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego i motoryzacją, a następnie wdrożeniu kampanii świadomościowej w szkole i jej otoczeniu,
- szkolnych klubów bezpieczeństwa - prowadzących aktywne działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w swoich miejscowościach.
˝Bezpieczeństwo i mobilność dla wszystkich˝ to największy tego rodzaju program na świecie realizowany przez koncern motoryzacyjny. Swoim zasięgiem obejmuje już 35 krajów na świecie, udział w nim wzięło do tej pory ponad 12 mln dzieci, z czego prawie 756 500 z Polski.
Uczestnictwo w programie jest całkowicie bezpłatne.
Udział uczniów w zajęciach dotyczących wychowania komunikacyjnego, jak również udział w tego typu projektach edukacyjnych powinien przekładać się na zwiększenie poziomu kultury uczestników ruchu drogowego.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Joanna Berdzik
Warszawa, dnia 13 lutego 2013 r.
