Kierowca zatrzymany przez gminnego strażnika może żądać od niego okazania nie tylko legitymacji służbowej, ale również upoważnienia wydanego przez komendanta powiatowego policji - czytamy w “Rzeczpospolitej”. W miastach oraz gminach, w których utworzono straż miejską, kontrola ruchu drogowego może być wykonywana również przez jej strażników. Wykonywana jest ona na podstawie upoważnienia wydawanego przez komendanta miejskiego (powiatowego) policji. Upoważnienie wydawane jest strażnikom, którzy odbyli stosowne szkolenie. Jego program określa załącznik do rozporządzenia z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego. Kontrolę ruchu drogowego wykonywać może jedynie strażnik umundurowany. Przed przystąpieniem do wykonywania czynności kontrolnych strażnik miejski ma obowiązek podać swoje imię i nazwisko oraz przyczynę zatrzymania, a na żądanie także upoważnienie i legitymację służbową. Kontrola może być wykonywana również za pomocą urządzeń służących do samoczynnej rejestracji naruszeń przepisów ruchu drogowego. Jednakże korzystanie z np. fotoradarów możliwe jest jedynie w czasie i w miejscach uzgodnionych z komendantem miejskim (powiatowym) lub rejonowym policji.
Uprawnienia kontrolne strażników gminnych określają przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 129b ich kompetencje zostały jednak ograniczone. Zatrzymać kierującego pojazdem strażnik może jedynie w sytuacji, w której nie stosuje się on do zakazu ruchu w obu kierunkach (znak B-1). Natomiast zdarzenia takie jak niestosowanie się do znaków sygnalizacji świetlnej lub ograniczeń prędkości mogą być rejestrowane jedynie przy użyciu urządzeń samoczynnie rejestrujących (fotoradary, kamery). Strażnik gminny nie ma jednak prawa zatrzymać kierującego pojazdem w sytuacji, gdy porusza się on z prędkością niedozwoloną lub przejechał na czerwonym świetle, a zdarzenie to zostało zarejestrowane za pomocą urządzenia samoczynnie rejestrującego (art. 129b ust. 3 pkt 1 ustawy). Straż gminna uprawniona jest również do kontroli nie tylko kierowców, ale i rowerzystów, pieszych czy prowadzących zaprzęgi. Podczas kontroli strażnik może w szczególności legitymować uczestników ruchu, w tym sprawdzać dokumenty wymagane w związku z kierowaniem pojazdem (prawo jazdy, dowód rejestracyjny, ubezpieczenie). Może również wydawać im wiążące polecenia co do sposobu korzystania z drogi lub używanego pojazdu. W przypadku powzięcia podejrzenia, że kontrolowany kierowca jest pod wpływem alkoholu lub środków działających podobnie jak alkohol (np. narkotyków), obowiązany jest zatrzymać taką osobę do czasu przybycia policji. Za wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji straż gminna może nakładać grzywny w drodze mandatu karnego. Ich katalog zawiera rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Straż miejska posiada uprawnienie do unieruchomienia pojazdu - poprzez zablokowanie kół - jeżeli został zaparkowany w miejscu, gdzie jest to zabronione. Blokada może być zastosowana wyłącznie w przypadku, w którym pozostawiony pojazd nie utrudnia ruchu i nie zagraża bezpieczeństwu. W sytuacjach przeciwnych strażnik miejski może jedynie podjąć decyzję o usunięciu takiego samochodu. Czynności tych dokonuje wyznaczona przez starostę jednostka (np. przedsiębiorca), holując pozostawiony pojazd na wyznaczony parking strzeżony.
