Szkoda podczas przewozu towaru

Wystąpienie w czasie przewozu szkody nakłada na przewoźnika obowiązek jej naprawienia, chyba że powoła się on na okoliczność wyłączającą odpowiedzialność. Sprowadza się to do zapłaty odszkodowania – komentuje “Gazeta Prawna”. Obowiązujące przepisy ograniczają jednak zakres odszkodowania w stosunku do zasad ogólnych prawa cywilnego. W poszczególnych przypadkach odszkodowanie wypłacane przez przewoźnika może nie obejmować pełnej szkody poniesionej przez poszkodowanego. Obowiązek odszkodowawczy przewoźnika ograniczony jest bowiem zasadniczo do tzw. szkody bezpośredniej, czyli szkody polegającej na samej utracie, ubytku lub uszkodzeniu przesyłki, a nie obejmuje szkód pośrednich, czyli dalszych następstw szkody w przesyłce. Wyjątek od tej zasady dotyczy szkód będących następstwem umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa przewoźnika. W każdym przypadku szkody w przesyłce, oprócz odszkodowania, zwraca się przewoźne oraz koszty związane z przewozem; w przypadku utraty przesyłki - w całości, w przypadku ubytku - w odpowiedniej części, a w razie uszkodzenia - w wysokości odpowiadającej procentowi obniżenia wartości przesyłki. Ograniczenie obowiązku odszkodowawczego przewoźnika przewiduje Konwencja CMR. Zgodnie z art. 23 ust. 3 Konwencji CMR odszkodowanie za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru nie może bowiem przekraczać 25 franków za kilogram brakującej wagi brutto, przy czym za frank uważa się złoty frank wagi 10/31 grama złota o próbie 0,900. Polska, w przeciwieństwie do innych państw, jak dotąd nie ratyfikowała protokołu do Konwencji CMR z 1978 roku, który zastąpił wyznacznik oparty na złotym franku kwotą 8,33 SDR (ang. Special Drawing Right). Mimo braku ratyfikacji protokołu, z uwagi na problemy w wycenie złotego franka, w praktyce polskiego obrotu prawnego stosuje się kryterium oparte na jednostce rozliczeniowej SDR emitowanej przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, której kurs jest na bieżąco ogłaszany przez Narodowy Bank Polski. Aktualnie kwota 8,33 SDR stanowi równowartość około 36 zł. Istnienie kwotowego ograniczenia wysokości odszkodowania powoduje, że przy przewozach przesyłek lekkich, a jednocześnie wartościowych, odszkodowanie przysługujące na podstawie Konwencji CMR może nie pokrywać nawet faktycznej wartości utraconej przesyłki. Z tego też względu, przy przewozach tego rodzaju przesyłek szczególnie uzasadnione jest ubezpieczenie ryzyka ich utraty, ubytku lub uszkodzenia. Ograniczenia obowiązku odszkodowawczego nie znajdują zastosowania, jeżeli szkoda została wyrządzona z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przewoźnika. W takim wypadku przewoźnik odpowiada za całą wykazaną szkodę obejmującą zarówno stratę rzeczywistą, jak i ewentualne utracone korzyści (art. 86 ustawy - Prawo przewozowe i art. 29 Konwencji CMR). Ciężar udowodnienia winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przewoźnika spoczywa na osobie dochodzącej naprawienia szkody. Podkreślić należy, że zarzutu rażącego niedbalstwa nie uzasadnia każde uchybienie przewoźnika, ale jedynie poważne naruszenie podstawowych zasad ostrożności.