Poseł Piotr Liroy-Marzec interpelował (nr 548) do ministra infrastruktury i budownictwa w sprawie odcinkowego pomiaru prędkości. Nawiązał do – jak pisze – poważnych wątpliwości ekspertów w zakresie ruchu drogowego i prawa. Panuje powszechne odczucie, że odcinkowy pomiar prędkości nie służy poprawie bezpieczeństwa na drogach a jedynie ściąganiu kolejnego haraczu z kierowców. Pytał: czy będzie możliwy do ustalenia czas popełnienia czynu zabronionego? Czy będzie znane miejsce wykroczenia? Czy będzie znany sprawca wykroczenia? Odpowiedzi udzielił Jerzy Szmit – podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa. Informował jak poniżej:
Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 548 posła Piotra Liroy-Marzec z dnia 15 stycznia 2016 r. dotyczącą zasad funkcjonowania systemu odcinkowego pomiaru prędkości jazdy pojazdów, przedstawiam poniższe stanowisko. W odniesieniu do wątpliwości, dotyczących podstawy prawnej, umożliwiającej dokonywanie kontroli prędkości na określonym odcinku drogi wskazać należy treść art. 129h ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z poźn. zm.), zgodnie z którym Inspekcja Transportu Drogowego może ujawniać naruszenia przepisów ruchu drogowego w zakresie, przekraczania dopuszczalnej prędkości, również za pomocą urządzeń rejestrujących, które ujawniają naruszenia na określonym odcinku drogi. Urządzenia do odcinkowego pomiaru prędkości obsługiwane przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym instalowane były zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenie rejestrujące (Dz. U. z 2013 r. poz. 366), które w § 3 wskazuje wymagania dla tego typu urządzeń. W rozporządzeniu wskazano także, że długość odcinka pomiarowego w obszarze zabudowanym nie może przekraczać 10 000 m, a poza obszarem zabudowanym 20 000 m. Urządzenia do odcinkowego pomiaru prędkości instalowane są w miejscach gdzie jest to szczególnie uzasadnione bezpieczeństwem ruchu drogowego. Instalacja niejednokrotnie odbywa się na wniosek obywateli lub władz lokalnych. Jako przykład wskazać należy odcinkowy pomiar prędkości w miejscowości Łosiów na drodze krajowej nr 94, gdzie wielokrotnie dochodziło do wypadków. Tak więc nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że urządzenia te nie służą poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Miejsca, w których dokonywany jest odcinkowy pomiar prędkości, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oznakowane są znakiem informacyjnym D-51 “automatyczna kontrola prędkości”, który stosuje się w celu poinformowania kierujących pojazdami o lokalizacji urządzeń rejestrujących działających samoczynnie, kontrolujących i rejestrujących prędkość ruchu pojazdów. Znak umieszcza się przed odcinkiem wraz z tabliczką z napisem “Kontrola średniej prędkości na odcinku ...”. W treści napisu na tabliczce długość odcinka drogi poniżej 1000 m podaje się w metrach z dokładnością do 100 m, a od długości 1,0 km z dokładnością do 0,1 km. Oznakowanie miejsca kontroli znakiem informacyjnym jednoznacznie świadczy, że system odcinkowego pomiaru prędkości ma za zadanie działać prewencyjnie. Kierujący odpowiednio wcześniej informowani są o miejscu kontroli i to od nich zależy czy zastosują się do obowiązujących przepisów ruchu drogowego czy świadomie naruszą obowiązujące limity prędkości stwarzając zagrożenie oraz narażając się tym samym na odpowiedzialność za popełnione wykroczenie. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 20d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, z późn. zm.) środki uzyskane z grzywien nałożonych przez Inspekcję Transportu Drogowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących, są przekazywane w terminie pierwszych dwóch dni roboczych po zakończeniu tygodnia, w którym wpłynęły, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego z przeznaczeniem na finansowanie: – zadań inwestycyjnych związanych z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego na drogach krajowych, – budowy lub przebudowy dróg krajowych. Odnosząc się do wątpliwości co do ustalenia miejsca i czasu popełnienia wykroczenia uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 129h ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym urządzenia rejestrujące ujawniające naruszenia przepisów ruchu drogowego na określonym odcinku drogi rejestrują dokładny czas, miejsce zarówno wjazdu pojazdu na odcinek pomiarowy, jak i jego wyjazdu z tego odcinka. Miejscem wykroczenia będzie zatem wskazany odcinek. W kwestii ustalenia sprawcy wykroczenia wskazać należy, że właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Niewywiązanie się z powyższego obowiązku stanowi wykroczenie określone w art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń. Przepis art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakłada na właściciela lub posiadacza pojazdu obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Nadmieniam, że naruszenie tego obowiązku może polegać na złożeniu oświadczenia o odmowie wskazania osoby, której został powierzony pojazd albo też na nieudzieleniu odpowiedzi na zadane pytanie. Jednocześnie informuję, że dyspozycja art. 183 § 1 Kodeksu postępowania karnego nie rozciąga się na wykroczenia (jedynie przestępstwa i przestępstwa skarbowe), zatem nie ma możliwości uchylenia się od odpowiedzi, która naraziłaby osobę najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie. Jeżeli natomiast na etapie prowadzonych czynności wyjaśniających ustalenie sprawcy wykroczenia stypizowanego w art. 92a Kodeksu wykroczeń nie było możliwe, w żadnym przypadku w dotychczasowej praktyce nie korzystano z aplikacji do identyfikacji sprawcy, a tym bardziej nie powoływano biegłych antropologów. Niemniej jednak w myśl przywołanych przez Pana Posła Piotra Liroy – Marzec sentencji, a także zgodnie art. 8 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w związku z art. 5 Kodeksu postępowania karnego wszelkie wątpliwości w sprawie rozstrzygane są na korzyść potencjalnego obwinionego. Odnosząc się do wątpliwości co do prawomocności mandatów karnych kredytowanych wysłanych pocztą wskazać należy, że tryb postępowania mandatowego w sprawach o wykroczenia uregulowany został w przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2003 r. poz. 395, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. 2002 Nr 20, poz. 201, z późn. zm.). Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 września 2011 zmieniające rozporządzenie z dnia 22 lutego 2002 roku w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 187, poz. 1116) wprowadziło do obrotu prawnego mandat karny kredytowany generowany przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego (§ 2a ust. 1) i doręczany sprawcy korespondencyjnie – przesyłką poleconą (§ 4a). Momentem nałożenia takiego mandatu jest chwila, w której funkcjonariusz organu mandatowego wprowadził do systemu teleinformatycznego swoją decyzję o nałożeniu mandatu. Decyzja o nałożeniu mandatu karnego następuje po weryfikacji zgromadzonego materiału, w szczególności w oparciu o przesłane oświadczenie o przyjęciu mandatu karnego, o którym mowa w § 4a rozporządzenia z dnia 7 września 2011 r. Nałożony na sprawcę mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Grzywna nałożona mandatem karnym powinna być uiszczona w terminie 7 dni od daty pokwitowania odbioru mandatu. W przypadku wątpliwości co do braku regulacji użytkowania urządzeń rejestrujących, tzw. fotoradarów w Kodeksie wykroczeń uprzejmie informuję, że ustawa ta reguluje odpowiedzialność za niezastosowanie się kierujących do ograniczeń prędkości określonych ustawą lub znakiem drogowym. Natomiast regulacje dotyczące sposobu kontroli ruchu drogowego ustawodawca zawarł w dziale V ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 129g kontrola prowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego odbywa się przy użyciu urządzeń rejestrujących. Ponadto, w art. 2 pkt. 59 przywołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wprowadzona została definicja urządzenia rejestrującego, zgodnie z którą jest to stacjonarne, przenośne albo zainstalowane w pojeździe albo na statku powietrznym urządzenie ujawniające i zapisujące za pomocą technik utrwalania obrazów naruszenia przepisów ruchu drogowego przez kierujących pojazdami. Podsumowując, oznacza to, że ustawodawca w pełni dopuszcza i przewiduje taki rodzaj kontroli ruchu drogowego.
Z poważaniem, Jerzy Szmit Podsekretarz Stanu
