(534-66 fot. jola michasiewicz)
Rządowe Centrum Legislacji opublikowało – skierowany do publicznych konsultacji - projekt rozporządzenia w sprawie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym gromadzenie danych w katalogu oraz ich weryfikację. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym i innych ustaw przesunęła termin wejścia w życie przepisów zobowiązujących ministra właściwego do spraw transportu do wydania ww rozporządzenia, na dzień 1 stycznia 2017 r. - oznacza to, iż w tym terminie powinien wejść w życie przepis dokonujący wyboru Instytutu Transportu Samochodowego w Warszawie, jako podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu. Natomiast z dniem następującym po dniu ogłoszenia projektowanego rozporządzenia, wejdzie w życie przepis uchylający moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 10 listopada 2015 r.
UZASADNIENIE: W dniu 31 sierpnia 2015 r. ogłoszona została ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1273), która miała wejść w życie z dniem 4 stycznia 2016 r. Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. wprowadziła elektroniczny katalog marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który ma być katalogiem referencyjnym służącym do wprowadzenia danych pojazdów do prowadzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych centralnej ewidencji pojazdów na podstawie danych określonych w dokumentach przedstawionych do rejestracji. Zasady funkcjonowania katalogu określa art. 80bh, który został dodany do ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Jednocześnie ustawa wprowadza delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu, w tym gromadzenie danych w katalogu i ich weryfikację (art. 80bh ust. 8), mając na względzie: 1. konieczność zapewnienia: • przejrzystego, obiektywnego i konkurencyjnego sposobu wyboru podmiotu, ® prawidłowego i sprawnego funkcjonowania procesu gromadzenia i weryfikacji danych w katalogu, 2. jednolity system przekazywania i udostępniania danych z katalogu, 3. możliwości techniczne realizacji procesu gromadzenia i weryfikacji danych w katalogu oraz ich przekazywania i udostępniania.
W celu zapewnienia przejrzystego, obiektywnego i konkurencyjnego sposobu wyboru podmiotu prowadzącego katalog, rozpoczęcie prac legislacyjnych związanych z określeniem ww. podmiotu, było poprzedzone skierowaniem wystąpień do podmiotów działających w obszarze rynku motoryzacyjnego w Polsce, w tym dopuszczania pojazdów do ruchu drogowego, jak również zajmujących się problematyką identyfikacji pojazdów oraz określania ich cech technicznych oraz wyposażenia, tj.: 1. Instytutu Badań Rynku Motoryzacyjnego SAMAR,
2. Instytutu Transportu Samochodowego, 3. Krajowego Porozumienia Stowarzyszeń Rzeczoznawców Samochodowych, 4. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szefów Wydziałów Komunikacji, 5. Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, 6. Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego, 7. Polskiego Związku Motorowego Holding Sp. z o.o, 8. Transportowego Dozoru Technicznego, 9. Związku Powiatów Polskich, 10. Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, celem zajęcia stanowiska w przedmiocie wyznaczenia podmiotu do prowadzenia katalogu, przy uwzględnieniu przesłanek zawartych w delegacji. W wyniku powyższych konsultacji uzyskano następujące informacje:
Instytut Badań Rynku Motoryzacyjnego SAMAR zwrócił uwagę, iż wymagania w stosunku do podmiotu prowadzącego katalog, powinny uwzględniać przede wszystkim posiadanie dobrej znajomości bazy CEPIK oraz doświadczenia w pracy z danymi zawartymi w tej bazie, w tym ewentualną korektą tych danych na potrzeby rynku, posiadanie własnej bazy marek i modeli oferowanych w Polsce oraz dobrego kontaktu z producentami celem pozyskania informacji na temat modeli pojazdów, które zamierzają wprowadzić do obrotu w kraju. Jednocześnie podmiot ten wskazał, iż w 1998 r. stworzył i nadal prowadzi oraz aktualizuje katalog wszystkich samochodów osobowych oraz dostawczych oferowanych w Polsce, do którego dostęp mają za darmo wszystkie zainteresowane podmioty i konsumenci.
Instytut Transportu Samochodowego (ITS) zgłosił gotowość do prowadzenia katalogu, mając na względzie posiadane długoletnie doświadczenie w zakresie rozwoju transportu drogowego, w tym związane z prowadzeniem katalogu i współpracą w tym zakresie ze starostwami, przygotowanie organizacyjne oraz wykwalifikowaną kadrę w tym obszarze. Krajowe Porozumienie Stowarzyszeń Rzeczoznawców Samochodowych rekomendowało wybór podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie elektronicznego katalogu spośród dostawców w Polsce, którzy posiadają wieloletnie doświadczenie w tworzeniu i przetwarzaniu baz danych niezbędnych w procesie rejestracji, homologacji i ubezpieczenia pojazdów.
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szefów Wydziałów Komunikacji wyraziło pogląd, iż jedynym i naturalnym podmiotem, któremu można odpowiedzialnie powierzyć prowadzenie katalogu jest Instytut Transportu Samochodowego. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych wskazała Centralny Ośrodek Informatyki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jako właściwy do prowadzenia katalogu. Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego podkreślił, iż dla zapewnienia stabilnego funkcjonowania katalogu, podmiot prowadzący katalog powinien podlegać nadzorowi właściwego ministra.
Polski Związek Motorowy Holding Sp. z o. o wskazał, iż podmiot prowadzący katalog powinien posiadać, zarówno możliwości organizacyjne i techniczne do prowadzenia katalogu, jak również zaplecze kadrowe. Zwrócił uwagę, iż kryteria takie mogą spełniać instytuty naukowe zajmujące się pojazdami oraz homologacją. Wskazał także zainteresowanie związane z prowadzaniem katalogu przez PZM Autotour Sp. z o.o., który zbudował i eksploatuje bazy danych dotyczących pojazdów na potrzeby działalności towarzystw ubezpieczeniowych. Transportowy Dozór Techniczny zauważył, iż prowadzony przez ITS katalog typów i marek stanowił odpowiednik katalogu referencyjnego służącego do wprowadzania danych pojazdów do ewidencji, o którym mowa w art. 80bh ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Związek Powiatów Polskich uznał, iż mając na względzie delegację dla ministra właściwego do spraw transportu, nie jest właściwy do wskazania konkretnego podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu.
Stowarzyszenie Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego wskazało, iż najlepiej przygotowanymi podmiotami do prowadzenia katalogu, przy uwzględnieniu przesłanek zawartych w delegacji, jest: ITS oraz Info-Ekspert Sp. z o.o., który od kilku lat dostarcza elektroniczne słowniki podstawowych danych technicznych pojazdów oraz danych o cenach pojazdów, wykorzystywanych przede wszystkim przez podmioty ubezpieczeniowe. Podsumowując wyniki powyższych uzgodnień należy zauważyć, iż kluczowym dla rzetelnego i merytorycznego prowadzenia katalogu danych dotyczących typów pojazdów jest posiadanie wiedzy i doświadczenia w tym zakresie, jak również zaplecza organizacyjnego oraz kadrowego zapewniającego sprawny i właściwy proces gromadzenia danych i ich weryfikacji na potrzeby centralnej ewidencji pojazdów. Niezwykle istotnym elementem w tej sprawie jest również zapewnienie możliwości nadzoru ministra właściwego do spraw transportu, który odpowiada za wyznaczenie podmiotu prowadzącego katalog, celem zagwarantowania prawidłowej, stabilnej oraz trwałej realizacji tego ustawowego zadania. Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła delegację do wydania ww. rozporządzenia, miała wejść w życie z dniem 4 stycznia 2016 r. - oznaczało to, iż w tym terminie powinno wejść w życie przedmiotowe rozporządzenie. Zgodnie z powyższym, dnia 26 listopada 2015 r. ogłoszone zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym gromadzenie danych w katalogu oraz ich weryfikację (Dz. U. poz. 1967). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym gromadzenie danych w katalogu oraz ich weryfikację wskazało ITS w Warszawie, jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie katalogu, w tym gromadzenie danych w katalogu i ich weryfikację. Podmiot ten zgłosił gotowość do prowadzenia katalogu, jego wiedza i doświadczenie w tym zakresie zostało również wskazane przez środowisko rzeczoznawców, jak również Transportowy Dozór Techniczny.
Za wskazaniem ITS, jako podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu, o którym mowa w art. 80bh ust. 8 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przemawiały następujące względy merytoryczne: Instytut Transportu Samochodowego powstał w 1952 r. i działa w zakresie rozwoju transportu drogowego, prowadząc liczne badania naukowe oraz prace rozwojowe w dziedzinach bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ochrony środowiska, wspierając przy tym działania Rady Ministrów w tym obszarze jako instytut resortowy. Instytut posiada merytoryczne zaplecze kadrowe zajmujące się tematyką homologacji, warunków oraz badań technicznych pojazdów. W ITS od 1958 r. działa Pracownia Diagnostyki Samochodowej, która prowadzi sprawy związane z tematyką stanu technicznego pojazdów oraz referencyjnymi danymi technicznymi. Eksperci ITS, posiadając wiedzę z zakresu techniki samochodowej oraz diagnostyki pojazdów, od wielu lat aktywnie uczestniczą zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, w pracach grup roboczych, seminariach, czy też komisjach wypracowujących nowe rozwiązania techniczne na rynku motoryzacyjnym, w tym związane z procesem homologacji oraz weryfikacją danych technicznych. ITS uczestniczy również w pracach EREG (Association of European Vehicle and Driver Registration Authorities) zajmującego się harmonizacją systemów rejestracji pojazdów na terenie Unii Europejskiej, jest także członkiem stowarzyszenia CITA (International Motor Vehicle Inspection Committee) zajmującego się standaryzacją badań technicznych pojazdów. Podmiot ten jest jednostką uprawnioną do przeprowadzania badań homologacyjnych, zarówno typu pojazdów odniesieniu do wszystkich kategorii pojazdów, jak również typu przedmiotów wyposażenia lub części, prowadzi badania na potrzeby dopuszczeń jednostkowych pojazdów, przeprowadza kontrole zgodności produkcji u producentów pojazdów oraz części motoryzacyjnych. W ramach działalności homologacyjnej ITS posiada bieżący kontakt z władzą homologacyjną, tj. Dyrektorem Transportowego Dozoru Technicznego, jak również z producentami oraz importerami pojazdów. Odnosząc się szczegółowo do kwestii wyznaczenia ITS, jako podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu podkreślenia wymaga, iż rozporządzenie z dnia 10 listopada 2015 r. potwierdziło istniejący stan związany z prowadzeniem tego rodzaju katalogu przez ITS.
Pod koniec 1989 r. ówczesne Ministerstwo Transportu, Żeglugi i Łączności zleciło ITS opracowanie katalogu marek i typów pojazdów eksploatowanych na terytorium PRL oraz jego wydawanie w wersji książkowej, jak i elektronicznie, oraz rozsyłanie do wydziałów komunikacji na potrzeby jednolitego procesu rejestracji i ewidencji pojazdów. Katalog zaczęto wydawać od 1990 r. Powierzenie ITS tej funkcji na gruncie przepisów powszechnie obowiązujących nastąpiło w 2001 r., kiedy ogłoszone zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych czynności organów związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 37), w którym w § 8 powierzono ITS opracowywanie i aktualizowanie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie danych pochodzących ze świadectw homologacji pojazdów oraz z uwierzytelnionych kopii dokumentów identyfikacyjnych pojazdów przesyłanych przez organy rejestrujące. Kolejne rozporządzenie w tym zakresie ogłoszono w listopadzie 2003 r. - jest to obowiązujące do dnia dzisiejszego rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2014 r. poz. 1727, z późn. zm.), które wyznacza ITS do prowadzenia katalogu celem wsparcia organów rejestrujących w zakresie danych pojazdów o charakterze technicznym w toku ich rejestracji. Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. przeniosła katalog z poziomu aktu wykonawczego na grunt regulacji ustawowej, upoważniając ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia podmiotu odpowiedzialnego za jego prowadzenie.
W celu wprowadzenia jednolitych zasad rejestracji pojazdów w Polsce, od października 2004 r. w urzędach rejestrujących w całej Polsce funkcjonują teleinformatyczne systemy “Pojazd" i “Kierowca", które wspomagają obsługę administracyjnego procesu rejestracji pojazdów i zamawiania personalizowanych dowodów rejestracyjnych, kart pojazdów oraz nalepek kontrolnych. Katalog ITS został włączony w 2004 r., jako komponent systemowy, do procedur stosowanych podczas rejestracji pojazdów w elektronicznym systemie “Pojazd". Klasyfikacja wszystkich pojazdów w Polsce została oparta na tzw. identyfikatorze katalogowym ITS oraz słownikach klasyfikacji pojazdów i referencyjnych danych technicznych pojazdów opracowywanych przez ITS. Identyfikator katalogowy ITS jest drukowany i kodowany w dowodach rejestracyjnych, jako stały element ułatwiający identyfikację i obieg dokumentów.
W związku z prowadzeniem przez ITS katalogu od ponad 20 lat oraz mając na względzie wykonywanie badań homologacyjnych, podmiot ten posiada kadrę o ogromnej wiedzy i doświadczeniu w zakresie gromadzenia danych w katalogu, weryfikacji parametrów technicznych na podstawie dokumentacji homologacyjnej oraz współpracy ze starostwami na potrzeby prawidłowego, jednolitego i rzetelnego ustalania parametrów technicznych pojazdów w procesie ich dopuszczania do ruchu drogowego w Polsce.
W ramach prowadzenia przez ITS katalogu w okresie 2004-2015 opracowano około 1 800000 szczegółowych pozycji katalogowych na podstawie całopojazdowych świadectw homologacji typu, zawierających urzędowe dane techniczne pojazdów niezbędne do prawidłowej klasyfikacji i rejestracji pojazdów podczas procedury ich dopuszczania do ruchu. Pozycje katalogowe zostały opracowane na podstawie 40500 świadectw homologacji. Ponadto pracownicy ITS zatrudnieni przy prowadzeniu katalogu udzielili około 420 000 indywidualnych odpowiedzi na zapytania z wydziałów komunikacji w sprawie wskazania prawidłowej klasyfikacji rejestrowanych pojazdów.
Celem bieżącego zasilania krajowego systemu rejestracji pojazdów, ITS w ramach działalności homologacyjnej współpracuje z producentami i importerami pojazdów w zakresie przekazywania danych i informacji o konkretnych pojazdach objętych homologacją (w ramach typu, wariantu, wersji), które zamierzają wprowadzić do obrotu w kraju. Na potrzeby opracowywania katalogu na podstawie dokumentacji homologacyjnej, ITS podpisał porozumienie z władzą homologacyjną - Dyrektorem Transportowego Dozoru Technicznego, na podstawie, którego pozyskuje dane niezbędne do katalogu z europejskiego systemu ETAES, w którym są gromadzone są wszystkie świadectwa homologacji typu WE pojazdu wydawane przez władze homologacyjne poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej. Ze względu na dotychczasowe prowadzenie katalogu i współpracę ze starostwami, Instytut posiada możliwości techniczne realizacji procesu gromadzenia i weryfikacji danych w katalogu oraz ich przekazywania i udostępniania.
ITS dysponuje odpowiednim zapleczem administracyjno-biurowym oraz infrastrukturą organizacyjno-sprzętową niezbędną przy prowadzeniu katalogu, w tym właściwym oprogramowaniem do obsługi i rozbudowy aplikacji sieciowych, infrastrukturą sieciową zapewniającą bezpieczną łączność, jak również możliwością przekazywania danych katalogowych do centralnej ewidencji pojazdów oraz wydziałów komunikacyjnych. Nie bez znaczenia dla sprawnego wykonywania zadań przez Instytut pozostaje również wdrożony w ITS system jakości zgodny z normą ISO 9001 zapewniający sprawne zarządzanie sprawami realizowanymi w Instytucie. Instytut jest również jednostką podległą ministrowi właściwemu do spraw transportu, co pozwala na ocenę działalności, organizacji i jakości pracy tego podmiotu, połączoną z możliwością wpływu ii wprowadzenia zmian w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wykonywaniu zadań.
Wyznaczenie w rozporządzeniu z dnia 10 listopada 2015 r. Instytutu Transportu Samochodowego, jako podmiotu odpowiedzialnego do prowadzenia katalogu wskazanego w art. 80bh ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, biorąc w szczególności pod uwagę, iż podmiot ten prowadził tego rodzaju katalog od lat 90. ubiegłego stulecia i nadal go prowadzi, w tym na bieżąco współpracuje z wydziałami komunikacji na potrzeby prawidłowej identyfikacji technicznej rejestrowanych pojazdów, miało na celu zapewnienie prawidłowego i sprawnego sposób funkcjonowania procesu gromadzenia i weryfikacji danych w katalogu na potrzeby zasilania tymi danymi centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Uznano, iż ze względu na dotychczasowy fakt prowadzenia katalogu, ITS jest gotowy pod względem kadrowym i organizacyjnym do prowadzenia katalogu wprowadzonego do regulacji Prawa o ruchu drogowym na gruncie ww. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., gdyż będzie to stanowiło kontynuację dotychczas wykonywanych przez ten podmiot zadań w tym obszarze.
Jednakże na mocy ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2183), termin wejścia w życie przepisów nakładających na ministra właściwego do spraw transportu, obowiązek wydania rozporządzenia w sprawie wskazania podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenia katalogu, został przesunięty z dnia 4 stycznia 2016 r. na dzień 1 stycznia 2017 r. Zmiana ta spowodowała, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym gromadzenie danych w katalogu oraz ich weryfikację stało się wadliwe ze względu na brak obowiązującej delegacji zezwalającej na jego wydanie. W związku z koniecznością jak najszybszego usunięcia z sytemu prawnego tego rozporządzenia konieczne jest wydanie nowego rozporządzenia, które wskazywać będzie dwa terminy wejścia w życie. Z dniem następującym po dniu ogłoszenia projektowanego rozporządzenia, wejdą w życie przepisy uchylające moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 10 listopada 2015 r. natomiast przepisy dokonujące wyboru podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie 2015 r. natomiast przepisy dokonujące wyboru podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu, wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. tj. zgodnie z terminem wejścia w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 grudnia 2015 r. Mając na uwadze, iż sytuacja rynkowa w ciągu ostatnich dwóch miesięcy (tj. od dnia ogłoszenia rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym gromadzenie danych w katalogu oraz ich weryfikację,, do dnia rozpoczęcia procedowania przedmiotowego rozporządzenia) nie uległa zmianą uzasadniającym przeprowadzenie kolejnego rozpoznania rynku, projektowane rozporządzenie, ponownie wskazuje Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie katalogu. Projekt rozporządzenia nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej lub Europejskiemu Bankowi Centralnemu celem uzyskania opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu. Projektowane rozporządzenie nie podlega notyfikacji zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach dotyczących sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.
Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.) projekt został udostępniony na stronach Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Mając na uwadze § 52 w związku z § 170 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. poz. 979) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Projektowana regulacja nie jest objęta przepisami prawa Unii Europejskiej.
