Ekspert wyjaśnia

Zawierając umowę przewozu

25 stycznia 2009

Pytanie: Jakie prawa i obowiązki mają osoby zawierające umowę przewozu?

Odpowiedź:Umowa przewozu polega na tym, że przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia osób lub rzeczy w ramach działalności własnego przedsiębiorstwa, a druga strona - do zapłaty w zamian za to wynagrodzenia. W przepisach określono tylko jedną stronę umowy przewozu. Wynika z nich jednoznacznie, że może nią być tylko osoba fizyczna lub prawna prowadząca przedsiębiorstwo transportowe uprawnione do wykonywania działalności przewozowej w sposób stały i zarobkowy. Oznacza to, że przepisy regulujące zasady zawierania i wykonywania umowy przewozu nie mają zastosowania do tzw. przewozów okazjonalnych bez względu na to, czy mają one charakter odpłatny czy też nieodpłatny. Umowa przewozu dochodzi do skutku według zasad dotyczących zawierania umów. Zgodnie z nimi oświadczenie drugiej stronie o woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. W przypadku przewozu za ofertę uważa się podany do publicznej wiadomości rozkład jazdy lub ogłoszony cennik. Umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia - przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z jego winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa. Jego przewóz odbywa się na podstawie umowy o przewóz podróżnego. Nie zawiera się w ogóle odrębnej umowy dotyczącej bagażu. W związku z tym w przypadku jego utraty, uszkodzenia, zniszczenia odpowiedzialność przewoźnika wchodzi w grę tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z jego winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa. W takich sytuacjach ciężar dowodu spoczywa na poszkodowanym podróżnym. To on musi wykazać, że szkoda nastąpiła z winy umyślnej lub była rezultatem rażącego niedbalstwa przewoźnika albo osób, za których działania lub zaniechania ponosi on odpowiedzialność. Inaczej jest w przypadku bagażu powierzonego przewoźnikowi. Za bagaż powierzony przewoźnikowi ponosi on odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy. W sytuacji, gdy podróżny swój bagaż umieści bez możliwości spełniania nad nim stałego nadzoru - w miejscu wskazanym przez przewoźnika, wówczas po stronie tego przewoźnika powstaje obowiązek sprawowania nad nim pieczy w zakresie odpowiadającym na ogół obowiązkom przechowującego w umowie przechowania. Podróżny jest obowiązany do przestrzegania przepisów porządkowych obowiązujących w transporcie. Osoby zagrażające bezpieczeństwu lub porządkowi w transporcie mogą być niedopuszczone do przewozu lub usunięte ze środka transportowego. Podróżnemu, który odstąpił od umowy przewozu, albo którego nie dopuszczono do przewozu lub usunięto ze środka transportowego, przysługuje zwrot należności stosowny do niewykorzystanego świadczenia przewozowego po potrąceniu części należności (odstępnego). Potrącenia nie stosuje się, jeżeli podróżny odstąpi od umowy przewozu z przyczyn występujących po stronie przewoźnika. Nie dotyczy to komunikacji komunalnej. Umowa przewozu polega na tym, że przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia osób lub rzeczy w ramach działalności własnego przedsiębiorstwa, a druga strona - do zapłaty w zamian za to wynagrodzenia. W bilecie na przejazd określa się wysokość należności za przejazd oraz dane potrzebne do ustalenia zakresu uprawnień podróżnego. W razie stwierdzenia braku odpowiedniego dokumentu przewozu przewoźnik lub osoba przez niego upoważniona pobierają właściwą należność za przewóz i opłatę dodatkową albo wystawiają wezwanie do zapłaty. W razie stwierdzenia braku ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do bezpłatnego albo ulgowego przejazdu przewoźnik lub osoba przez niego upoważniona pobierają właściwą należność za przewóz i opłatę dodatkową albo wystawiają wezwanie do zapłaty. Podróżny, który zapomniał np. legitymacji potwierdzającej jego uprawnienie do zakupu biletu ze zniżką, może się wybronić z opresji. Pobrana należność za przewóz i opłata dodatkowa, po uiszczeniu opłaty manipulacyjnej odpowiadającej kosztom poniesionym przez przewoźnika, podlegają zwrotowi, a w przypadku wezwania do zapłaty - umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podróżnego, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia przewozu, uprawnień do bezpłatnego lub ulgowego przejazdu. W razie posiadania przez podróżnego ważnego dokumentu przewozu, którego nie miał podczas przejazdu, zwrot lub umorzenie należności za przewóz i opłaty dodatkowej następuje, jeśli podróżny w ciągu siedmiu dni przedstawi dokument przewozu. Przewoźnik może określić w regulaminie przewozu lub taryfie obniżenie wysokości opłaty dodatkowej w razie natychmiastowego jej uiszczenia lub w terminie wyznaczonym w wezwaniu do zapłaty. Osoby zainteresowane nadaniem przesyłki muszą liczyć się z tym, że obowiązują przy tym ściśle określone zasady. Przewoźnicy przyjmują przesyłki bagażowe w punktach odprawy podanych do wiadomości publicznej lub bezpośrednio w środku transportowym, którym przesyłka ma być przewieziona. Bardzo często ustalają masę i liczbę sztuk przesyłki oraz przypadające do zapłaty należności przewozowe. W dowód przyjęcia przesyłki do przewozu oraz opłacenia należności wydają podróżnemu kwit bagażowy. Przy nadaniu przesyłki bagażowej bezpośrednio do środka transportowego masa przesyłki może być dla celów taryfowych określona szacunkowo.

Podstawa prawna: Art. 15, art. 16, art. 24, art. 63, art. 33a, art. 77 ustawy z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 50, poz. 601 z późn. zm.).

oraz art. 774-793 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.)