Unifikację czasu szkolenia z 60 na 45 minut zaproponował w korespondencji do Ministerstwa Infrastruktury, Piotr Leńczowski, prezes Małopolskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Kształcących Kierowców w Krakowie (MSNKK). Czekamy na reakcję resortu. Ciekawi jesteśmy opinii praktyków (piszcie: tygodnik@prawodrogowe.pl ). Redakcja
***
Unifikacja czasu szkolenia z 60 na 45
Czas na zmiany. Dlaczego polskie OSK powinny szkolić w 90-minutowych blokach?
Polski system szkolenia kierowców opiera się na fundamencie 30 godzin zajęć praktycznych, gdzie każda godzina liczona jest jako 60 minut zegarowych. To model, który od lat wydaje się nienaruszalny. Jednak w dobie rosnącego natężenia ruchu i coraz bardziej skomplikowanych wymogów egzaminacyjnych, musimy zadać sobie pytanie: Czy ten system jest efektywny?
Czy ten system jest efektywny? Analizując standardy zachodnioeuropejskie i skandynawskie, odpowiedź brzmi: nie. Czas przestać liczyć minuty, a zacząć maksymalizować efekty. Kluczem do poprawy jakości szkolenia może być rewolucyjna zmiana: przejście na 90-minutowe bloki jazdy i jednoczesna redefinicja “godziny praktycznej” do 45 minut.
Nauka kierowania pojazdem, szczególnie w warunkach wzmożonego ruchu miejskiego, jest procesem wymagającym od kursanta maksymalnej i nieprzerwanej koncentracji. Jest to czynność obciążająca psychofizycznie, angażująca jednocześnie percepcję, zdolności analityczne i koordynację ruchową. Liczne badania nad procesami poznawczymi i psychologią uczenia się wskazują, że optymalny czas efektywnej nauki i utrzymania wysokiej koncentracji oscyluje wokół 40-50 minut. Po tym czasie zdolność do przyswajania nowych bodźców i szybkiego reagowania znacząco spada.
Utrzymywanie 60-minutowej jednostki szkolenia praktycznego, zwłaszcza w początkowych fazach nauki, może prowadzić do zmęczenia percepcyjnego i spadku uwagi w kluczowej, ostatniej fazie zajęć. Skrócenie godziny praktycznej do 45 minut pozwoliłoby na zachowanie maksymalnego skupienia przez cały czas trwania zajęć, co bezpośrednio przełożyłoby się na jakość i trwałość
nabywanych umiejętności. Taki system pozwoliłby również na wprowadzenie standardowej 15- minutowej przerwy między kolejnymi jednostkami szkoleniowymi (np. na omówienie błędów i odpoczynek), co jest fundamentalną zasadą higieny pracy umysłowej.
Argumenty za blokiem 90-minutowym. Wprowadzenie 90-minutowych sesji praktycznych, wzorem wielu krajów Europy Zachodniej i Skandynawii, rozwiązuje większość powyższych problemów.
Warto również zauważyć, że polskie regulacje dotyczące 60-minutowej godziny praktycznej odbiegają od standardów przyjętych w wielu innych krajach europejskich, które posiadają zaawansowane systemy szkolenia kierowców. W państwach takich jak Niemcy, Austria czy Dania jednostka szkolenia praktycznego (tzw. Fahrstunde) trwa zazwyczaj 40 lub 45 minut. Kraje skandynawskiej jak Norwegia to 45 minut oraz Szwecja to 40 minut szkolenia praktycznego. Systemy te opierają się na założeniu, że krótsze, ale bardziej intensywne i częstsze sesje szkoleniowe przynoszą lepsze rezultaty niż wydłużone jednostki prowadzące do zmęczenia kursanta. Dostosowanie polskich przepisów do tych sprawdzonych wzorców byłoby krokiem w kierunku optymalizacji i unowocześnienia krajowego systemu szkolenia.
Poprawa komfortu pracy szkoleniowców i zmniejszenie kosztów obsługi szkoleń. Wprowadzenie regulacji unifikującej polski system szkolenia z zachodnimi pozwoli w praktyce na komfortową pracę szkoleniowców. Krótsze i efektywniejsze z punktu widzenia czynników psychologicznych szkolenie to również niższe koszty eksploatacji dla ośrodków szkolenia i możliwość organizacji zajęć przedzielonych przerwami w 8 godzinnym trybie pracy co przyczyni się także do większego komfortu psychicznego pracy nauczycieli. Podobne rozwiązanie w zakresie czasu pracy wprowadzono całkiem nie dawno dla egzaminatorów, gdzie po zmianach od 2024 roku mogą przeprowadzać maksymalnie tylko 9 egzaminów dziennie w 8 godzinnym trybie pracy (ale nie więcej niż jeden co 50 minut), a czas egzaminu zakończonego pozytywnym wynikiem może wynosić zaledwie 25 minut, choć w praktyce trwa około 40-45 minut. To jest tylko potwierdzeniem słuszności naszego postulatu.
Godzina lekcyjna (45 minut) jako podstawa. Tu dochodzimy do drugiego filaru reformy - dlaczego “godzina praktyczna” powinna trwać 40-45 minut, a nie 60? Odpowiedź jest prosta: to naturalna jednostka edukacyjna. W polskim systemie oświaty (szkoły podstawowe, średnie, a często i wyższe) operujemy pojęciem “godziny lekcyjnej” (45 minut). Nasze mózgi są przyzwyczajone do pracy w takich interwałach, po których następuje krótka przerwa na regenerację. Obecna “godzina zegarowa” (60 minut) w szkoleniu kierowców jest tworem sztucznym i jak się okazuje nieefektywnym.
Gdyby podstawową jednostką rozliczeniową w OSK stała się godzina lekcyjna (45 minut), naturalnym trybem szkolenia stałyby się bloki po 2 godziny lekcyjne, czyli dokładnie 90 minut (15 x 90 minut). Taki system byłby bardziej elastyczny. Instruktor mógłby realizować:
* Standardowy blok 90-minutowy (2 x 45 min) jako podstawę szkolenia.
* Krótszą sesję 45-minutową (1 x 45 min) np. na szybkie powtórzenie placu manewrowego tuż przed egzaminem.
* Dłuższą sesję 135-minutową (3 x 45 min) na zaplanowany wyjazd poza miasto.
Mniej zmęczenia, więcej nauki. Reforma systemu szkolenia nie musi oznaczać zwiększenia liczby godzin. Chodzi o to, by obowiązkowe 30 godzin (lub ich ekwiwalent) było wykorzystane mądrzej. Przejście z 30 x 60 minut na model oparty o bloki 90-minutowe (realizowane jako 2 x 45 minut) to czysty zysk dla kursanta. To inwestycja w lepsze przygotowanie, mniejszy stres egzaminacyjny i, co najważniejsze, wyższe bezpieczeństwo na drogach, gdy świeżo upieczony kierowca zostanie na nich sam.
W dniu 23 października 2025 roku reprezentując organizację MSNKK skierowałem pismo do Ministra Infrastruktury Pana Dariusza Klimczaka z wnioskiem o wprowadzenie stosownych zmian w Rozporządzeniu w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców.
Opracował Piotr Leńczowski
Szef Zarządu MSNKK w Krakowie
