Grupa posłów skierowała do ministra infrastruktury interpelację w sprawie uprawnień jednostek samorządu terytorialnego do instalacji urządzeń do pomiaru prędkości. Dziś jest już odpowiedź resortu, a w jego imieniu informacja wiceministra Stanisława Bukowca. Minister mówi o pilotażu projektu nowego rozwiązania w 16 miastach wojewódzkich i ewaluacji tego rozwiązania.
Interpelacja poselska. W interpelacji nr 14820 w sprawie uprawnień jednostek samorządu terytorialnego do instalacji urządzeń do pomiaru prędkości [kliknij], zgłaszający ją posłowie nawiązują do tragicznego wypadku przy ulicy Grochowskiej w Warszawie wokół którego rozgorzała debata o uprawnieniach jednostek samorządu terytorialnego do instalowania urządzeń pomiaru prędkości. Przypomnijmy, iż w 2016 roku decyzją samorządy utraciły prawo samodzielnego instalowania fotoradarów. Jak uzasadniają autorzy wystąpienia: - Wiele z nich wskazuje na to, że to rozwiązanie się nie sprawdziło, a samorządy w celu zwiększenia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego potrzebują mieć większy wpływ na zwiększanie liczby fotoradarów oraz ich lokalizację. Odpowiedzią na te głosy samorządów było powołanie przez ministra infrastruktury grupy roboczej z udziałem przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, której zadaniem było wypracowanie rozwiązań zwiększających kompetencje samorządów w zakresie nadzoru nad ruchem drogowym i kontroli naruszeń prędkości na drogach samorządowych. Zaniepokoiło mnie, że znalazłam informacje o zaledwie dwóch posiedzeniach tej grupy roboczej, a problem wydaje się niezwykle palący i wymagający rozwiązań. I po takim uzasadnieniu postawione zostały następujące pytania: Ile posiedzeń grupy roboczej odbyło się po 6 grudnia 2024 r. i jaka była ich tematyka? Proszę o podanie dat posiedzeń grupy roboczej, tematów oraz listy uczestniczących w posiedzeniach podmiotów. Jakie koncepcje przywrócenia samorządom kompetencji w zakresie nadzoru nad ruchem drogowym i kontroli naruszeń prędkości na drogach samorządowych były omawiane podczas posiedzeń grupy roboczej? Na jakim etapie są prace nad ustawą, która przywróciła by chociaż częściowo samorządom kompetencje w zakresie nadzoru nad ruchem drogowym i kontroli naruszeń prędkości na drogach samorządowych? Czy temat przywrócenia samorządom kompetencji w zakresie nadzoru nad ruchem drogowym i kontroli naruszeń prędkości na drogach samorządowych był przedmiotem obrad Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego? Jeżeli tak, to kiedy miało to miejsce i jakie ustalenia zapadły? Czy KRBRD podjęła w tej sprawie jakieś uchwały? Na jakim etapie są prace legislacyjne mające doprowadzić do bardziej efektywnej egzekucji mandatów wystawianych za przekroczenia prędkości?
Informacja Ministerstwa Infrastruktury. - Ministerstwo Infrastruktury dostrzega problem licznych naruszeń w zakresie przekroczenia dopuszczalnej prędkości, zarówno na drogach krajowych, jak i samorządowych oraz podejmuje działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Z tego względu w 2024 r. w Ministerstwie Infrastruktury rozpoczęte zostały wstępne działania mające na celu wypracowanie rozwiązań prawnych dla umożliwienia szerszego współdziałania strony rządowej z władzami samorządowymi w obszarze kontroli ruchu drogowego z wykorzystaniem urządzeń rejestrujących (tzw. fotoradarów). W ramach tych działań, w dniach 6 grudnia 2024 r. oraz 12 marca 2025 r. w Ministerstwie Infrastruktury odbyły się spotkania grupy roboczej z udziałem przedstawicieli samorządów, Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD) oraz Komendy Głównej Policji, w ramach których dyskutowano nad koncepcją zmian prawnych w zakresie instalacji urządzeń rejestrujących (tzw. fotoradarów) we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego - informuje wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec.
I doprecyzowuje mówiąc o pilotażu: - Wstępna koncepcja wypracowana podczas przedmiotowych spotkań dotyczyła przeprowadzenia programu o charakterze pilotażowym, przewidującego możliwość zakupu oraz instalowania urządzeń rejestrujących przez samorządy na obszarach 16 miast wojewódzkich. Wszystkie urządzenia rejestrujące wchodziłyby w skład systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym, zarządzanego przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. Zgodnie z przedmiotową koncepcją, w przypadku wykroczeń obejmujących przekroczenie prędkości i przejazd na czerwonym świetle, procedura mandatowa będzie prowadzona przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym GITD, do którego będą trafiały należności z tytułu nałożonych grzywien i będą stanowiły dochody budżetu państwa.
Ewaluacja: - Po upływie 2 lat od rozpoczęcia pilotażu miałaby zostać przeprowadzona jego ewaluacja oraz ewentualne rozszerzenie programu poza 16 miast wojewódzkich, na mniejsze samorządy - w przypadku potwierdzenia skuteczności zainstalowanych urządzeń rejestrujących w dążeniu do poprawy bezpieczeństwa na drogach samorządowych. Inwestycje związane z instalowaniem urządzeń rejestrujących byłyby finansowane przez poszczególne miasta wojewódzkie z budżetów tych miast.
Konkluzja. - Pragnę podkreślić, że wdrożenie docelowych rozwiązań w zakresie zmian prawnych w zakresie instalacji urządzeń rejestrujących (tzw. fotoradarów) we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego musi zostać poprzedzone wejściem w życie nowelizacji przepisów umożliwiających zwiększenie efektywności egzekucji kar za naruszenia zarejestrowane przez fotoradary. Poprawa wydajności systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym (zarządzanego przez GITD) w obszarze egzekucji kar jest warunkiem niezbędnym dla rozszerzenia tego systemu o nowe urządzenia rejestrujące (instalowane we współpracy z samorządami). Należy zaznaczyć, że procedowany w Ministerstwie Infrastruktury projekt ustawy dotyczący zmian zmierzających do zwiększenia skuteczności systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym w Polsce, w dniu 21 lipca 2025 r. uzyskał wpis do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nazwą - projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (UD263). W związku z tym, iż planowane regulacje dotyczyć będą fundamentalnych zmian w podejściu do odpowiedzialności właściciela pojazdu, którym popełniono wykroczenie oraz powodować będą wzmocnienie skuteczności ścigania wykroczeń drogowych popełnianych przez kierowców zarówno polskich, jaki i cudzoziemców z UE oraz krajów trzecich, już na etapie wstępnych założeń do projektu ustawy resort infrastruktury podjął współpracę z innymi instytucjami, m in. Ministerstwem Sprawiedliwości, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Strażą Graniczną i Policją. Ponadto uprzejmie informuję, że temat przywrócenia samorządom kompetencji w zakresie nadzoru nad ruchem drogowym i kontroli naruszeń prędkości na drogach samorządowych nie był dotychczas przedmiotem obrad Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.
Projekt zmian ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Celem projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw - numer projektu UD263 [kliknij] – jak się dowiadujemy jest zwiększenie skuteczności systemu fotoradarowego, jako istotnego elementu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ruchu drogowego, mającego bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo na polskich drogach publicznych. Jak dalej czytamy w ocenie skutków regulacji - potrzeba ta wynika z faktu stale rozwijającej się sieci drogowej w Polsce, systematycznego wzrostu liczby pojazdów oraz utrzymującej się wysokiej liczby wypadków drogowych, spowodowanych nieprzestrzeganiem przez kierujących obowiązujących na drogach publicznych dopuszczalnych prędkości. I zacytujmy - Nie jest możliwe osiągnięcie celu przez działania pozalegislacyjne. Projektowana regulacja przewiduje zmianę szeregu przepisów, mającą na celu:
1) wprowadzenie mechanizmów skutecznego ścigania wykroczeń popełnianych przez kierowców, także tych, którzy czasowo przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub nie mają stałego miejsca zamieszkania albo pobytu, w tym w szczególności w stosunku do kierowców spoza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej poprzez:
a) doprecyzowanie regulacji zawartych w art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez określenie warunków uznania wykonania przez właściciela (posiadacza) pojazdu obowiązku wskazania kto kierował pojazdem w oznaczonym czasie za skuteczne (konieczność wskazania danych osoby, która kierowała pojazdem, w tym jej imienia i nazwiska, adresu zamieszkania, a także konieczność uzyskania potwierdzenia faktu kierowania pojazdem w chwili zarejestrowanego naruszenia przez fotoradar przez wskazaną osobę jako kierującą oraz złożenia przez tę osobę oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyjęcie mandatu karnego lub odmowie jego przyjęcia),
b) wprowadzenie wykazu pojazdów, którymi popełnione zostały naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących, a przeprowadzone czynności wyjaśniające nie doprowadziły do ukarania sprawcy naruszenia lub naruszenia dokonano pojazdem zarejestrowanym za granicą,
c) zatrzymanie dowodu rejestracyjnego pojazdu umieszczonego w wykazie i zarejestrowanego w kraju albo usunięcie pojazdu na koszt właściciela na parking, gdy taki pojazd jest zarejestrowany poza RP, chyba że zostanie uiszczona kaucja w kwocie odpowiadającej wysokości grzywny za wykroczenie, o którym mowa w art. 96 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 95 § 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, zwana dalej: kaucją;
2) wyraźne nadanie Inspekcji Transportu Drogowego uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (niewskazanie osoby, której powierzono pojazd);
3) wprowadzenie w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia dodatkowych kar porządkowych, które mogą być nakładane za brak odpowiedzi na urzędową korespondencję lub uporczywe jej nieodbieranie,
4) koordynację i współdziałanie służb i instytucji realizujących zadania w obszarze bezpieczeństwa w ruchu drogowym w celu poprawy skuteczności ścigania sprawców wykroczeń fotoradarowych;
5) wprowadzenie mechanizmu motywującego sprawców ujawnionych przez fotoradar wykroczeń do szybkiego załatwienia sprawy poprzez niższą grzywnę przy niezwłocznym uiszczeniu mandatu – poprzez wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą jeżeli wykroczenie zostanie ujawnione za pomocą fotoradaru i kierujący pojazdem przy pomocy eBOK organu ujawni swoje dane osobowe, przyjmie mandat karny i uiści grzywnę w ciągu 14 dni od odbioru korespondencji to wysokość grzywny będzie mniejsza o 25% (art. 54 ust. 7 ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia);
6) rozszerzenie katalogu przypadków, w których można odstąpić od przesłuchania osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, o przypadek, gdy czynności wyjaśniające są prowadzone w trybie korespondencyjnym, a sprawa dotyczy wykroczenia ujawnionego za pomocą urządzenia rejestrującego;
7) wprowadzenie regulacji określającej, że koszty przesyłek w trakcie czynności wyjaśniających ponoszą nadawcy tych przesyłek.
Efektem wdrożenia projektowanych rozwiązań będzie zwiększenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez większą dyscyplinę kierowców w przestrzeganiu przepisów ruchu drogowego, spowodowaną poczuciem nieuchronności kary u sprawców wykroczeń ujawnionych przy użyciu fotoradarów.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów przewidziany był na IV kwartał 2025 r. (jm)
