REEDUKACJA W ZAKRESIE PROBLEMATYKI PRZECIWALKOHOLOWEJ
- istotny filar zmiany zachowań kierowców
Obowiązkowy kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii funkcjonuje w polskim systemie prawnym od 1 lipca 2015 roku. Ukończenie tego szkolenia przez osoby zatrzymane za kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu stanowi jeden z warunków odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami.
Nowelizacja Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 czerwca 2026 roku określa między innymi korektę programu kursu. Szkolenie obejmuje zagadnienia dotyczące wpływu alkoholu oraz środków działających podobnie do alkoholu na zdolność prowadzenia pojazdów, a także kwestie związane z mitami i stereotypami dotyczącymi jazdy po spożyciu alkoholu. Uczestnicy zapoznają się również ze statystykami obrazującymi skalę zjawiska prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu oraz z obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym zakresie. Program przewiduje także prezentację wybranych narzędzi diagnostycznych służących ocenie problemów związanych z używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych. Część zajęć prowadzona przez psychologa poświęcona jest między innymi rozwijaniu umiejętności asertywnego odmawiania oraz poszukiwaniu alternatywnych bezpiecznych sposobów organizacji transportu po spotkaniach, podczas których spożywany jest alkohol. W aktualnej formule kurs został ponadto rozszerzony o treści dotyczące wpływu alkoholu i substancji psychoaktywnych na rozwój chorób sercowo-naczyniowych oraz nowotworowych.
Tego rodzaju zajęcia prowadzę od 2018 roku. Pomimo ich obowiązkowego charakteru - w mojej ocenie odbierane są przez uczestników stosunkowo dobrze. Staram się, aby szkolenia miały możliwie aktywną formę, opartą przede wszystkim na dyskusji i wymianie perspektyw. W trakcie zajęć wykorzystuję alkogogle, które pozwalają uczestnikom w praktyczny sposób doświadczyć wpływu alkoholu na koordynację ruchową, równowagę oraz ocenę odległości.
Naturalnie, podczas zajęć pojawiają się różnorodne emocje. U części uczestników dominuje poczucie niesprawiedliwości związane z odmiennymi normami prawnymi dotyczącymi dopuszczalnej zawartości alkoholu w organizmie obowiązującymi w różnych krajach Europy. Inni odczuwają wstyd, poczucie winy, smutek lub bezradność wynikające z utraty prawa jazdy i związanych z tym konsekwencji prawnych oraz życiowych. Nierzadko pojawiają się także szczere refleksje dotyczące własnych decyzji i ich potencjalnych skutków dla zdrowia, życia oraz bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.
Dwudniowy kurs realizuje pełny zakres zagadnień przewidzianych przez ustawodawcę. Jego największą wartością wydaje się stworzenie przestrzeni do zatrzymania się i spojrzenia na własne zachowania z szerszej perspektywy. Edukacja, a w tym przypadku reedukacja, stanowi ważny filar zmiany postaw i zachowań. Policyjne statystyki od kilku lat pokazują spadkową tendencję wypadków drogowych powodowanych przez tę grupę kierowców (wykres) oraz względną stabilizację w zakresie ilości zatrzymywanych za jazdę pod wpływem alkoholu (w 2025 roku było to 92532 kierujących przy rekordowej ilości kontroli - 17.9 mln badań). I choć trudno jednoznacznie określić, w jakim stopniu jest to efekt poszczególnych działań profilaktycznych, kontrolnych czy prawnych, edukacja bez wątpienia pozostaje jednym z istotnych narzędzi zwiększania świadomości zagrożeń oraz promowania odpowiedzialnych zachowań na drodze.
Z perspektywy prowadzącego, szczególnie wartościowe są sytuacje, w których uczestnicy zaczynają otwarcie rozmawiać o okolicznościach swojego zatrzymania, własnych decyzjach oraz ich konsekwencjach. Nie zawsze oznacza to zmianę postawy, jednak często prowadzi do większej świadomości ryzyka związanego z prowadzeniem pojazdu po alkoholu. Jeśli choć część uczestników po zakończeniu kursu podejmie bardziej odpowiedzialne decyzje w przyszłości, można uznać, że szkolenie spełnia swoją rolę.
(Wykres www.Policja.pl)
Grzegorz Bucała, egzaminator WORD Olsztyn, były instruktor nauki jazdy, psycholog i pedagog
