Posłanka Lidia Czechak skierowała - o czym pisaliśmy [kliknij] - do ministra spraw wewnętrznych i administracji interpelację nr 12832 [kliknij] umożliwienia kierowcom ochotniczych straży pożarnych oraz zespołom ratowników medycznych prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton na podstawie prawa jazdy kategorii B. Nasi Czytelnicy zgłosili inną propozycję. Dziś także stanowisko resortu [kliknij].
Postulat: - Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski zwraca się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z postulatem wprowadzenia do ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 Nr 30 poz. 151 ze zm.) następującej zmiany: w art. 6 ust. 3 pkt 4 dodać literę c w brzmieniu: (…) c) pojazdem samochodowym uprzywilejowanym w jednostkach ochotniczych straży pożarnych i zespołach ratownictwa medycznego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg, z wyjątkiem autobusu i motocykla. Znaczącym elementem wyposażenia jednostek OSP są lekkie samochody ratowniczo-gaśnicze, których liczba w ostatnich latach dynamicznie wzrosła. Wiele z tych pojazdów ma dopuszczalną masę całkowitą (DMC) przekraczającą 3,5 tony, lecz nieprzekraczającą 5 ton, co zgodnie z obowiązującymi przepisami wymaga od kierowcy posiadania prawa jazdy kategorii C. Według danych z województwa wielkopolskiego, ponad 30 pojazdów ratowniczo-gaśniczych OSP mieści się w przedziale 3,5–5,0 t DMC. Obecne regulacje ograniczają możliwość kierowania takimi pojazdami do osób posiadających kategorię C, co w praktyce utrudnia funkcjonowanie wielu jednostek, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Większość druhów z uprawnieniami kategorii C to zawodowi kierowcy, którzy w godzinach pracy są niedostępni, co powoduje trudności w zapewnieniu odpowiedniej obsady kierowców i wydłuża czas reakcji na zdarzenia - pisze w interpelacji poselskiej Lidia Czechak. Posłanka poparła zgłoszone stanowisko i pytała o ewentualne prace legislacyjne MSWiA w przywołanym zakresie
Opinie Czytelników: W kwestii umożliwienia kierowcom ochotniczych straży pożarnych oraz zespołom ratowników medycznych prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton na podstawie prawa jazdy kategorii B nasi Czytelnicy zgłosili propozycje: „To niech straż lub gminy wysyłają druhów na szkolenie na C1 lub C i po kłopocie. Łatwiejsze i bezpieczniejsze niż kierowanie ciężarówką na prawo jazdy kat B”, (…) „Co za (…) pomysł... Najpierw zwalnia się kierowców OSP ze szkolenia w ODTJ, a teraz mają mieć uprawnienia na ciężkie pojazdy z kategorią B? (…) Chyba bezpieczniej i taniej w perspektywie lat będzie wysyłać druhów na kurs kat. C.” (…) „Za mało są wyszkoleni by mieć opracowaną technikę jady przy 5 tonach. Samobójstwo”.
Stanowisko Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odpowiedzi na interpelację udzielił Wiesław Leśniakiewicz - podsekretarz stanu w resorcie. Uwzględniono stanowisko m.in. Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP). W informacji czytamy: (…) Kwalifikacje osoby, która może kierować pojazdem uprzywilejowanym, zostały określone w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym pojazdem uprzywilejowanym może kierować osoba, która:
1. ukończyła 21 lat,
2. posiada prawo jazdy kategorii odpowiedniej do rodzaju pojazdu,
3. ukończyła kurs dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi,
4. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym,
5. posiada zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.
Przepis art. 106 ust. 3 ww. ustawy zwalnia kierujących pojazdami strażaków OSP z wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi. Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych:
- szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie PSP na podstawie programów opracowywanych przez Komendanta Głównego PSP i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz na podstawie programu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym,
– w ramach szkoleń specjalistycznych dla strażaków ratowników OSP są realizowane kursy przygotowujące do uzyskiwania przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.
Należy wskazać, że zasady organizacji systemu szkolenia dla strażaków ratowników OSP określa, zatwierdzony przez Komendanta Głównego PSP, dokument pn. „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych“.
Obecnie PSP prowadzi szkolenia dla OSP na podstawie zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji programów, w tym m.in.: (…) Programu szkolenia przygotowującego do egzaminu dopuszczającego do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych.
Ponadto zgodnie z „Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026“ przewiduje się przeszkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie w zakresie prowadzenia pojazdów objętych obowiązkiem posiadania prawa jazdy kategorii C+E oraz D z przeznaczeniem dla krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i mobilizacji do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe może znacząco zwiększyć liczbę kierowców z uprawnieniami do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi oraz poprawić zdolności operacyjne jednostek OSP.
Zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, do kierowania pojazdami na drogach publicznych jest wymagane posiadanie odpowiednich uprawnień. Ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b ww. ustawy umożliwił prowadzenie pojazdów powyżej 3,5 t osobom posiadającym prawo jazdy kategorii B, jednakże powyższe wynika z przekroczenia masy pojazdu w związku z zastosowaniem paliwa alternatywnego i związanych z nim rozwiązań technicznych. W przypadku pojazdów elektrycznych zasilanych wodorem, gazem ziemnym sprężonym (CNG), gazem ziemnym skroplonym (LNG) lub innymi paliwami alternatywnymi łączna masa całkowita pojazdu może przekraczać 3,5 t dochodząc do 4250 kg. Wyższa masa ww. pojazdów wynika bezpośrednio z zastosowania alternatywnych źródeł napędu (np. masy akumulatorów, zbiorników na gaz). Przedmiotowe rozwiązanie odpowiada obecnie zmieniającemu się rynkowi motoryzacyjnemu, który dostosowuje się do przyjętej polityki ograniczającej emisję spalin i CO2. Aby prowadzić ww. pojazd, konieczne jest spełnienie kilku warunków: należy posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat, a w dowodzie rejestracyjnym pojazdu musi znajdować się adnotacja o tym, że jego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t z powodu zastosowania paliwa alternatywnego.
I konkluzja: - Odnośnie do przedstawionej przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski propozycji rozszerzenia dla kierowców OSP zakresu kursu podstawowego realizowanego przez PSP o zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa kierowania pojazdem o masie przekraczającej 3,5 t, należy pamiętać, że uczestnikami szkolenia podstawowego nie są jedynie kierowcy.
Jednocześnie, w ocenie zarówno Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jak i Komendy Głównej PSP, przyznanie kierowcom OSP, posiadającym prawo jazdy kategorii B, uprawnień do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5 t jest niezasadne, przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia zagrożenia w ruchu drogowym, wynikającego m.in. ze:
– znacznej różnicy między wymogami dotyczącymi kategorii B i kategorii C. W zakresie kategorii C wymaga się od kierowców większej wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej przy prowadzeniu pojazdu. Dodatkowa różnica jest związana z rodzajem i masą pojazdów, którymi można kierować. Jednocześnie wymagania, szkolenia i egzaminy w przypadku kategorii C są bardziej zaawansowane ze względu na zwiększoną odpowiedzialność związaną z prowadzeniem ciężkich pojazdów, co wynika z dużych różnic w zakresie skali i złożoności pojazdów;
– zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem kierujących pojazdem uprzywilejowanym (w tym przypadku ratowniczym) oraz innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza niechronionych, związanego z umożliwieniem kierowania pojazdem uprzywilejowanym bez stosownych kwalifikacji;
– zwiększonego ryzyka narażenia na znaczące straty finansowe w przypadku ewentualnych szkód (dla przykładu: wartość średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi około 1,2 mln zł lub więcej, w zależności od stanu wyposażenia).
- Obecnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie stanowiącym przedmiot niniejszej interpelacji. Jednocześnie, zarówno MSWiA, jak i Komenda Główna PSP ze względów opisanych powyżej nie popierają postulatu Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski i nie widzą zasadności wprowadzenia zmian dopuszczających prowadzenie pojazdów uprzywilejowanych w jednostkach OSP i zespołach ratownictwa medycznego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg, przez osoby posiadające prawo jazdy kategorii B. (jm)
