Poseł Piotr Górnikiewicz zaadresował do ministra infrastruktury interpelację w sprawie stosowania znaku drogowego B-16 „zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad …” (nr 12350 - kliknij). Podjętą kwestię interpretuje - w imieniu resortu - wiceminister Stanisław Bukowiec. Konkluduje, iż nie znajduje uzasadnienia do podjęcia inicjatywy zmian polegających na zmniejszeniu bądź likwidacji podawania na znaku B-16 liczby o 0,5 m mniejszej od rzeczywistej wysokości obiektu nad jezdnią.
Stosowanie znaku B-16. Znak drogowy B-16 „zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad …” oznacza, że pojazdy o wysokości (wraz z ładunkiem) większej od wartości podanej na znaku, nie mogą wjechać w dane miejsce. Jest to znak zakazu umieszczany przed niskimi tunelami, wiaduktami lub liniami sieci napowietrznej. Wartość na znaku jest zazwyczaj o 0,5 m mniejsza niż rzeczywista wysokość obiektu nad jezdnią. Poseł Górnikiewicz występując w sprawie stosowania tego właśnie znaku drogowego zwraca uwagę, iż w załączniku nr 3 do Rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji [kliknij] z dnia 31 lipca 2002 r. (akt pierwotny: 2002.170.1393 z późn. zmianami) w sprawie znaków i sygnałów drogowych przewidziano, iż znak B-16 stosuje się przed takimi obiektami, jak tunele, wiadukty lub tam, gdzie nad jezdnią przebiegają linie napowietrzne, jeśli wysokość obiektu nad jezdnią jest mniejsza niż 4,5 m. Ponadto przepis wymaga, by na znaku podać wartość mierzoną jako wysokość obiektu nad jezdnią pomniejszoną o 0,5 m (czyli reguła - 0,5 m). - Niestety w praktyce stosowanie tej reguły rodzi często rezultaty, które mogą być postrzegane jako nieadekwatne do rzeczywistości. Przykładowo, zdarza się, że znak zakazuje wjazdu pojazdom, choć fizyczny prześwit obiektu nad jezdnią jest znacznie większy niż wartość wskazana na znaku - pisze autor interpelacji. I kontynuuje: - Tego typu sytuacje powodują: niejasność dla kierowców; pokusę ignorowania oznakowania; konieczność stosowania nieformalnych obejść albo dewiacji ze strony zarządców dróg; potencjalne obniżenie użyteczności infrastruktury (np. parkingów), czego przykładem może być parking P+R Górka Narodowa w Krakowie, gdzie znak B-16 wskazuje 1,6 m, mimo że faktyczny prześwit pierwszego poziomu przekracza 2,0 m. I tu postawione zostają pytania: Czy Ministerstwo Infrastruktury dostrzega problemy wynikające ze stosowania zasady - 0,5 m (tj. wartości podanej na znaku o 0,5 m mniejszej niż rzeczywista wysokość obiektu), w szczególności przypadki, gdzie taka zasada prowadzi do absurdalnych zakazów wjazdu pojazdów, które fizycznie mogłyby przejechać? Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych lub wykonawczych (np. nowelizacja rozporządzenia) w celu: a) zmodyfikowania lub usunięcia reguły - 0,5 m, b) doprecyzowania sytuacji, w których znak B-16 musi być stosowany jako zakaz, a kiedy można by zastosować oznakowanie informacyjne lub inne środki (np. ostrzegawcze, sygnalizacyjne) dla poprawy jasności i użyteczności oznakowania? Czy ministerstwo jest zdania, że w lokalizacjach o znacznym ruchu i wysokiej użyteczności (np. parkingi podziemne, parkingi piętrowe, wjazdy handlowe) powinno się dopuszczać znakowanie B-16 z regułą mniejszego marginesu bezpieczeństwa lub stosować rozwiązania alternatywne (np. detektory wysokości, belki ograniczające) w miejsce rygorystycznych zakazów opartych na regule - 0,5 m? Czy ministerstwo posiada dane lub zamierza zebrać dane dotyczące przypadków, w których znak B-16 został ustawiony zgodnie z przepisami (z -0,5 m), ale mimo to pojazdy były fizycznie zdolne do wjazdu, wraz z informacjami o liczbie takich przypadków, lokalizacjach i kosztach (np. szkód, naruszeń)? Czy ministerstwo przewiduje wsparcie - merytoryczne lub finansowe - dla jednostek samorządowych lub zarządców obiektów (np. parkingów) w celu analizy stanu prześwitów oraz wprowadzenia alternatywnych rozwiązań oznakowania lub urządzeń fizycznych/detektorów, by unikać zakazów, które są postrzegane jako nieadekwatne?
Stanowisko Ministerstwa Infrastruktury. Odpowiedzi na zgłoszoną interpelację poselską udzielił wiceminister Stanisław Bukowiec. Na wstępie informuje, iż warunki stosowania znaku drogowego B-16 ujęte zostały w pkt 3.2.17 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2311 z późn. zm.). Gdzie określono zasady, że znak B-16 należy umieszczać przed takimi obiektami, jak np. tunele lub wiadukty, oraz przed miejscami, gdzie przebiega linia sieci napowietrznej, jeżeli wysokość obiektu nad jezdnią jest mniejsza od 4,5 m. Na znaku podaje się liczbę o 0,5 m mniejszą od wysokości obiektu nad jezdnią. Z tego wynika, że największą wartością liczbową podaną na znaku może być 3,9 m. Wysokość obiektu mierzy się w obrębie drogi, w miejscu, w którym odległość sklepienia obiektu od jezdni jest najmniejsza. Znak B-16 należy powtórzyć, umieszczając go nad jezdnią, np. na obiekcie. Powyższe zasady ustalania wartości podanej na znaku stosuje się również przy sklepieniach łukowych, z tym, że pomiaru dokonuje się w taki sposób, aby odstęp bezpieczeństwa 0,5 m był zachowany między sklepieniem a górną krawędzią pojazdu jadącego możliwie jak najbliżej ściany obiektu. W przypadkach, gdy jezdnia pod obiektem ma więcej niż dwa pasy ruchu dla jednego kierunku, a sklepienie jest w kształcie łuku, wówczas znaki ograniczające wysokość pojazdu umieszcza się nad każdym pasem z podaniem odpowiedniej wartości. Na znaku umieszczonym przed obiektem podaje się największą z wartości określonych na znakach umieszczonych na obiekcie. Przed obiektami, pod którymi może być dopuszczony tylko ruch pojazdów o wysokości mniejszej od 4 m, można stosować urządzenia bramowe U-10 według zasad określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
Odpowiadający podkreśla: - Przedstawione powyżej zasady stosowania znaku B-16 każdorazowo zakładają zachowanie bezpiecznej odległości pomiędzy wysokością obiektu usytuowanego nad jezdnią, a przejeżdżającymi pod nim pojazdami i co do zasady stanowią całość logiczną i niejako kontynuację zależności pomiędzy wymiarami skrajni drogowej, a dopuszczalną wysokością pojazdu (chociażby ze względu na ewentualne wystające elementy, jak np. antena). Mianowicie, zgodnie z art. 61 ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.) wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Z kolei, zgodnie z § 80 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz. 1518, z późn. zm.), w przypadku jezdni drogi klasy GP, G, Z, L lub D wysokość skrajni powinna być nie mniejsza niż 4,50 m. Potwierdza to ogólną zasadę zachowania bezpiecznej odległości 0,5 m pomiędzy wysokością standardowych zestawów ciągników siodłowych, a pozostałymi obiektami zlokalizowanymi nad jezdnią.
I tu minister wskazuje, że brak pozostawienia ww. bezpiecznej odległości lub jej zmniejszenie wiązałoby się z występowaniem istotnego ryzyka uszkadzania obiektu znajdującego się nad jezdnią przez przejeżdżające pojazdy, co w konsekwencji może prowadzić do potencjalnego zagrożenia katastrofą budowlaną, a także możliwością wywołania katastrofy w ruchu lądowym, zagrażającej życiu lub zdrowiu wielu osób lub mieniu w znacznych rozmiarach.
Niebagatelną kwestią jest także fakt, że rzeczywista wysokość pojazdu może się nieznacznie zmieniać w zależności od obciążenia, ciśnienia w oponach lub rodzaju zawieszenia, czy chociaż na sutek gwałtownego unoszenia się zawieszenia lub całego pojazdu przy przejeżdżaniu przez nierówności. Z kolei na wysokość prześwitu obiektu nad jezdnią mogą mieć wpływ zmienne warunki panujące na drodze, jak np. nagromadzenie śniegu lub lodu w okresie zimowym lub ewentualne realizacje remontów/przebudów nawierzchni.
I na koniec jeszcze jedna ważna informacja: - Zgodnie z § 80 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dopuszcza się zmniejszenie wysokości skrajni w trudnych warunkach albo wtedy, gdy obiekt nad drogą lub droga pod obiektem nie są budowane lub przebudowywane do 4,20 m za zgodą zarządcy drogi i organu zarządzającego ruchem, a poniżej 4,20 m dodatkowo za zgodą właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej - w przypadku skrajni jezdni. Wówczas należy również zastosować znak B-16 według zasad opisanych w pierwszej części pisma.
I konkluzja: - Wobec powyższego nie znajduję uzasadnienia do podjęcia inicjatywy zmian polegających na zmniejszeniu bądź likwidacji podawania na znaku B-16 liczby o 0,5 m mniejszej od rzeczywistej wysokości obiektu nad jezdnią. (jm)
