Dziennik „Rzeczpospolita” opublikował artykuł pt. „Bez taryfy ulgowej dla pijanych kierowców łamiących zakaz prowadzenia pojazdów” [kliknij], w którym informuje o pracach legislacyjnych ministerstwa sprawiedliwości mających na celu wprowadzenie obligatoryjnej kary pozbawienia wolności dla pijanych kierowców łamiących zakaz prowadzenia pojazdów [kliknij]. Po tej nowelizacji „sąd będzie musiał”. To zmiana powszechnie oczekiwana i konieczna.
Jak wynika z opisanych zmian Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, za złamanie sądowego zakazu prowadzenia auta przez kierowcę, który jest pijany lub po użyciu narkotyków, sąd będzie musiał wymierzyć karę więzienia. A jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach nadal będzie mogła być to kara w zawieszeniu - przywołuje „Rzeczpospolita”. Resort proponuje, aby w takiej sytuacji zawieszenie kary – niestety tak częste w praktyce sądowej - więzienia możliwe było jedynie w wyjątkowych okolicznościach.
Proponowane zmiany będą dotyczyły:
- bezwzględne pozbawienie wolności oraz szczególnie uzasadnione wypadki zawieszenia kary - art. 244 k.k. w zw. z art. 178a k.k.);
- wyłączenie możliwości stosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania - art. 178a § 1 i 4 k.k.;
- złamanie sądowego zakazu - art. 244 k.k;
- brak możliwości zamiany więzienia na wysoką grzywnę lub prace społeczne - wyłączenie art. 37a k.k.).
Zmiany zdecydowanie uzasadniają częste wypadki pijanych kierowców siadających za kierownicę pomimo zakazu lub nawet kilku orzeczonych zakazów jazdy. Jednak - mimo tak szerokiego zrozumienia społecznego tego kierunku nowelizacji, wielu prawników, ekspertów ostrzega, że proponowane zmiany niosą za sobą cechy „populizmy penalnego i ograniczenia niezawisłości sądów i braku poparcia w analizach kryminologicznych”, ewidentną niespójność nowo projektowanych przepisów na tle całego Kodeksu karnego. Adwokaci zwracają uwagę na możliwość zaburzenia indywidualizacji kary.
Zacytujmy fragmenty wypowiedzi:
- Dr Konrad Lipiński (Uniwersytet Wrocławski): - Trudno oprzeć się wrażeniu, że projekt stanowi przejaw populizmu penalnego. W uzasadnieniu pojawia się klasyczny argument „wzmocnienia bezpieczeństwa”, który nie jest poparty jakimikolwiek danymi. Sam projektodawca zauważa, że dotychczasowe sukcesywne zaostrzanie sankcji nie przyniosło skutku. Skoro tak, to na jakiej zasadzie kolejny krok na tej samej drodze miałby cokolwiek zmienić?
- Przemysław Rosati (Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej): - Sam kierunek wzmacniania ochrony uczestników ruchu jest zrozumiały. Jednak projekt bardzo istotnie ogranicza instrumenty pozwalające sądowi indywidualizować reakcję karną. Wyłączenie możliwości zastosowania art. 37a k.k. czy umorzenia postępowania oznacza, że sąd utraci możliwość dostosowania wyroku do konkretnych okoliczności sprawy. W państwie prawa skuteczność i sprawiedliwość powinny iść w parze.
- Dr Grzegorz Bogdan (Uniwersytet Jagielloński): - Z łagodniejszej kary na podstawie art. 37a k.k. nadal będzie mógł skorzystać sprawca śmiertelnego wypadku drogowego czy osoba stwarzająca bezpośrednie niebezpieczeństwo katastrofy w ruchu. Tymczasem kierowca jadący w stanie nietrzeźwości, który stwarza zagrożenie potencjalne, zostanie tej możliwości całkowicie pozbawiony.
- Prof. Andrzej Sakowicz z Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. - dotychczasowe przepisy pozwalały wymierzać nieuchronne i dolegliwe kary finansowe lub prace społeczne. Po wejściu w życie zmian sędzia, który uzna, że bezwzględna kara pozbawienia wolności na np. pół roku byłaby zbyt drastyczna dla osoby stojącej przed sądem po raz pierwszy, nie będzie mógł orzec grzywny. Zamiast tego... wymierzy karę więzienia w zawieszeniu. W efekcie sprawca uniknie realnej, dolegliwej sankcji finansowej, a państwo osiągnie efekt odwrotny do zamierzonego.
Podsumowując przywołajmy fragment uzasadnienia nowelizacji: - Konieczne jest wprowadzenie odpowiednich przepisów prawa, pozwalających realizować funkcję prawa karnego - prewencję generalną, która ma powstrzymywać obywateli przed popełnianiem przestępstw czy wykroczeń drogowych, pokazując poprzez zagrożenie karą oraz wymierzanie wyroków, że łamanie prawa wiąże się z realnymi i dotkliwymi konsekwencjami. (jm)
