Profesorowie Politechniki Poznańskiej, z ramienia konsorcjum czterech Politechnik: Poznańskiej, Gdańskiej, Śląskiej i Warszawskiej zaprezentowali wyniki opracowanego przez środowisko naukowe raportu dotyczącego skali wykluczenia komunikacyjnego w Polsce. Z badania wynika, że ponad 10 mln osób w Polsce (27% populacji) jest wykluczonych komunikacyjnie. Resort pracuje nad nowelizacją ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych.
Raport. Jak się dowiadujemy raport o wykluczeniu komunikacyjnym w Polsce jest pierwszym takim kompleksowym i szczegółowym badaniem skali występowania zjawiska wykluczenia. Zostało przygotowane przez zespół ekspertów pod kierownictwem prof. Piotra Sawickiego z Politechniki Poznańskiej. Stanowi ono pierwszą całościową analizę problemu dostępności transportowej w kraju oraz ważne źródło danych dla administracji rządowej i samorządów. Z badania wynika, że ponad 10 mln osób w Polsce (27% populacji) jest wykluczonych komunikacyjnie. Obecny podczas prezentacji analizy wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec powiedział: - Walka z wykluczeniem komunikacyjnym to proces długofalowy, wymagający współpracy administracji rządowej, samorządów, ekspertów oraz przewoźników. Zaprezentowany raport stanowi element tej wspólnej pracy, dostarcza danych oraz rekomendacji, które wspierają nas w planowaniu rozwiązań systemowych. Wiceminister podkreślił, że w ostatnich latach nastąpiło znaczące zwiększenie środków przeznaczanych na transport autobusowy. Jeszcze w 2023 r. budżet Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych wynosił 800 mln zł, podczas gdy w 2025 r. już ponad miliard, a obecnie w 2026 r. przekroczył 1,2 mld zł. I optymistycznie podsumował, iż zwiększenie wsparcia finansowego już zaczyna pozytywnie wpływać na ograniczanie wykluczenia komunikacyjnego.
Poinformowano, iż realizację projektu dotyczącego analizy skali wykluczenia wraz z rekomendacjami legislacyjnymi w kontekście publicznego transportu zbiorowego zleciło Ministerstwo Infrastruktury, w ramach konkursu realizowanego i finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Projekt o wartości 4 mln zł realizowany był w latach 2021-2025 przez konsorcjum czterech Politechnik: Poznańskiej, Gdańskiej, Śląskiej i Warszawskiej.
- Pierwszy raz dysponujemy całościowym, rzetelnym opracowaniem pokazującym skalę zjawiska. Możliwość oparcia dyskusji i procesu legislacyjnego na twardych danych i analizach stanowi krok naprzód - podsumował wiceminister Bukowiec.
Projektowana legislacja. I - jak informował przedstawiciel resortu - rekomendacje zawarte w raporcie znajdą odzwierciedlenie w przygotowywanej w Ministerstwie Infrastruktury nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. Jedną z kluczowych zmian ma być odejście od dotychczasowego ograniczenia, zgodnie z którym dopłaty mogły obejmować wyłącznie nowe linie komunikacyjne. W projektowanych przepisach wsparciem będą mogły zostać objęte linie ujęte w schemacie sieci komunikacyjnej województwa przygotowywanym przez Marszałka, obejmującym cały obszar regionu. Dzięki temu środki publiczne będą mogły trafiać tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Ponadto projekt przewiduje również bardziej elastyczne podejście do planowania sieci połączeń. Marszałkowie województw otrzymają nową rolę polegającą na integracji przewozów w ramach transportu autobusowego i kolejowego oraz koordynację rozkładów jazdy. Będą mogli zawierać porozumienia zarówno z organizatorami transportu publicznego, jak i z przewoźnikami komercyjnymi, a także tworzyć węzły przesiadkowe poprzez skomunikowanie linii autobusowych z kolejowymi.
Marszałek jako integrator transportu będzie odpowiedzialny za przygotowanie planu transportowego dla całego województwa i przedstawienie go sejmikowi do uchwalenia. Nowe przepisy zakładają także powiązanie przyznawania dopłat z rzeczywistym wpływem linii na ograniczanie wykluczenia komunikacyjnego. Samorządy będą mogły ubiegać się o wsparcie dla linii ujętych w schemacie sieci komunikacyjnej województwa, opracowywanym z uwzględnieniem potrzeb w zakresie dostępności transportowej.
Rozwiązania cyfrowe. Równolegle rozwijane będą rozwiązania cyfrowe wspierające funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego. Planowane jest utworzenie Krajowego Punktu Dostępu do danych o transporcie publicznym w ramach odrębnego projektu legislacyjnego.
Inną z ważnych zmian będzie wprowadzenie minimalnych standardów usług publicznego transportu zbiorowego na poziomie wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Ich celem jest skomunikowanie głównych ośrodków administracyjnych w Polsce i stworzenie minimalnej, gwarantowanej dostępności transportowej dla mieszkańców.
