(fot. ze zbiorów Adama Sobieraja)
PYTANIE CZYTELNIKA: „Szukam informacji na temat tego czy można dopuścić ruch rowerowy na chodniku (tabliczką) jeśli chodnik znajduje się w strefie 30?”.
Aby odpowiedź na to - wydawać się może - proste pytanie, należy przybliżyć ideę „Strefy Tempo 30”. Musi być ona oznaczona znakami D43 - wjazd do strefy i D44 - wyjazd ze strefy, odwołanie. Znak strefy oznacza, że od wjazdu do wyjazdu obowiązuje prędkość do 30 km/h i nie odwołuje „zakazu” skrzyżowanie, ale właśnie znak D44. Strefy Tempo 30 stosuje się w obszarach zabudowanych, obejmują zakresem drogi lokalne i dojazdowe oraz wybrane odcinki dróg zbiorczych.
Cele stosowania stref ograniczenia prędkości Tempo 30:
* zmniejszenie prędkości pojazdów, tam gdzie występuje znaczny ruch pieszy i rowerowy oraz duża gęstość skrzyżowań i zjazdów,
* poprawa bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu drogowego poprzez zmniejszenie prędkości,
* zmniejszenie efektu bariery drogi, zlokalizowanej w obszarze zabudowanym, kierowcy w obrębie strefy są bardziej skłonni do ustępowania pierwszeństwa pieszym,
* umożliwienie lepszej orientacji kierowcy w charakterze danego obszaru i łatwiejsze reagowanie na sytuacje na drodze,
* poprawa płynności ruchu drogowego,
* zmniejszenie emisji hałasu i poprawa jakości środowiska,
* podkreślenie hierarchicznej struktury sieci drogowej, czyli takiej, gdzie poszczególne jej elementy przenoszą ruch o charakterze właściwym dla funkcji, jakie przypisano temu elementowi (w tym wypadku obsługa terenów mieszkaniowych, usługowych, obiektów użyteczności publicznej).
Zasady funkcjonowania stref ograniczenia prędkości do 30 km/h określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury, zapisano w nim, że:
* znak B-43 umieszcza się na wszystkich ulicach doprowadzających ruch do strefy ograniczonej prędkości, / w strefie ograniczonej prędkości powinny być stosowane rozwiązania lub urządzenia wymuszające jazdę z prędkością podaną na znaku,
* w strefie ograniczonej prędkości nie powinno się stosować znaków określających pierwszeństwo na skrzyżowaniach,
* zaleca się stosowanie urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego takich jak progi zwalniające oraz stosowanie organizacji ruchu wymuszającej powolną jazdę (zmiana kierunku jazdy, miejscowe przewężenie - zasady stosowania tych rozwiązań zostały opisane w rozdziale 4.2),
* urządzenia i rozwiązania wymuszające powolną jazdę mogą nie być oznakowane znakami ostrzegawczymi,
* znak B-44 „koniec strefy ograniczonej prędkości” stosuje się w celu wskazania wyjazdu ze strefy ograniczonej prędkości. Umieszcza się go na wszystkich wylotach ze strefy oznakowanej znakami B-43, w tym samym przekroju poprzecznym drogi, w którym ustawiono ten znak.
Ogólne zasady wdrożenia stref z prędkością ograniczoną do 30 km/h opierają się na 5 podstawowych etapach:
* planowanie - władze miejskie, gminne przystępują do planowania wdrożenia stref,
* informacja - akcja informacyjna dla mieszkańców w zakresie planów dotyczących wdrożenia stref, konieczne dla uzyskania szerokiej akceptacji,
* badania i analizy zmierzające do potwierdzenia zasadności wprowadzenia strefy, jej zakresu i wyposażenia,
* realizacja - wdrożenie strefy, oznakowanie i budowa dodatkowych środków wspomagających fizycznie ograniczenie prędkości,
* monitoring - rok po wdrożeniu, ocena przyjętych wskaźników monitoringu, ocena czy założone cele zostały zrealizowane, ewentualna korekta wdrożonych wcześniej rozwiązań.
Charakterystyczne dla stref ograniczenia prędkości do 30 km/h jest stosowanie na jej obszarze dodatkowych elementów, zwiększających skuteczność obowiązującego ograniczenia 30 km/h dla kierujących pojazdami. Do takich elementów należą środki organizacji ruchu i elementy fizycznego uspokojenia ruchu. Środki organizacji ruchu to:
* skrzyżowania równorzędne), dodatkowo wsparte oznakowaniem pionowym,
* dopuszczenie na ulicach jednokierunkowych ruchu rowerem „pod prąd” bez wyznaczania „kontrapasów”.
Środki fizycznego uspokojenia ruchu stosowane w strefach ograniczenia prędkości do 30 km/h:
* progi zwalniające
* wyniesione skrzyżowania,
* wyniesione przejścia dla pieszych,
* przystanki „wiedeńskie”,
* wyniesione zjazdy,
* szykany zawężające przekrój jezdni lub wymuszające zmianę toru jazdy,
* małe i mini ronda.
POWIĄZANIE DEFINICJI Z WIEDZĄ POWYŻSZĄ
Czytając powyższe nie widać szczególnych zasad ruchu rowerowego poza dopuszczeniem jazdy w przeciwnym kierunku do głównego. Oznacza to, ze musimy przejść do zasad ogólnych:
Zgodnie z art. 33 ust. 5 i 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym Korzystanie z drogi dla pieszych przez kierującego rowerem jest dozwolone wyjątkowo, gdy:
1) opiekuje się on osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem;
2) szerokość chodnika wzdłuż drogi, po której ruch pojazdów jest dozwolony z prędkością większą niż 50 km/h, wynosi co najmniej 2 m i brakuje drogi dla rowerów, drogi dla pieszych i rowerów lub pasa ruchu dla rowerów;
3) warunki pogodowe zagrażają bezpieczeństwu rowerzysty na jezdni (śnieg, silny wiatr, ulewa, gołoledź, gęsta mgła), z zastrzeżeniem ust. 6.
Kierujący rowerem, korzystając z drogi dla pieszych, jest obowiązany jechać z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego, zachować szczególną ostrożność, ustępować pierwszeństwa pieszemu oraz nie utrudniać jego ruchu.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, drogę dla pieszych i rowerów projektuje się, jeżeli ze względu na warunki terenowe nie jest możliwe wprowadzenie segregacji ruchu lub nie jest to uzasadnione ze względu na małe natężenie ruchu pieszych, osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego. Minimalna szerokość drogi dla pieszych i rowerów (ciągu pieszo-rowerowego) wynosi 3,00 m na terenie zabudowy oraz 2,50 m poza terenem zabudowy. W trudnych warunkach (np. na moście lub wiadukcie) dopuszcza się zwężenie do 2,50 m
PODSUMOWANIE
Mając powyższe na uwadze, pytanie czytelnika można by skwitować hasłem „można, ale jest to niezasadne.”. „Strefa Tempo 30” co do zasady ma zadanie spowolnienie ruchu i uznania tej strefy za względnie bezpieczną dla wszystkich uczestników ruchu, w tym rowerzystów. Dopuszczenie ruchu rowerowego chodnikiem w „Strefie Tempo 30” oznaczałoby przyznanie się zarządcy drogi, że „Strefa Tempo 30” nie działa i poruszanie się rowerzystów jezdnią jest dla nich nadal niebezpieczne. Wtedy należy zastosować dodatkowe środki ograniczenia prędkości, o których mowa wyżej.
„Strefa tempo 30” nie ogranicza przy tym zasady ogólnej, że ruch rowerem po chodniku bądź drodze dla pieszych może obywać się o ile rowerzysta sprawuje opiekę nad kierującym rowerem do 10. roku życia, bowiem dziecko do 10. roku życia uznawane jest za pieszego, a pieszemu co do zasady nie wolno poruszać się jezdnią drogi bądź drogą dla rowerów. Kierujący rowerem, który ukończył 10 lat winien legitymować się kartą rowerową i korzystać z infrastruktury drogowej „Strefa Tempo 30”.
Należy też zauważyć, że stosowanie „Stref Tempo 30” w centrach miast odbywa się na zastanej infrastrukturze drogowej, raczej wąskich chodnikach. „Poszerza” się je zmieniając zasady parkowania z prostopadłego na równoległe, ale nadal jest zbyt wąsko by dopuścić ruch rowerowy na chodniku w pełnej skali.
Budujący osiedla uwzględniają odpowiednie szerokości chodnika, i w zależności od zaleceń zarządcy drogi albo wytyczają „Strefę Tempo 30” bez dróg dla rowerów albo wytyczają „Strefę Tempo 30” z drogą dla pieszych i rowerów albo „Strefę zamieszkania”, ale to osobny temat.
Adam Sobieraj, Prezes Zarządu Fundacji Drogi Mazowsza, Ekspert Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego - absolwent kierunku Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego na Politechnice Bydgoskiej, instruktor nauki jazdy, Kierownik projektów edukacyjnych Polskiego Związku Motorowego (2016-2023); Rzecznik Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie (2008-2016). Autor programu „Karta Rowerowa dla Mazowsza”.
