Wchodzi w życie nowe prawo: obligatoryjna konfiskata pojazdu. Ustawa wprowadza m.in. nowe rozwiązania w zakresie przepadku pojazdów mechanicznych, w tym reguluje zupełnie nowe okoliczności, w których policja dokona konfiskaty samochodu (a w dalszej kolejności - sąd będzie mógł, a w określonych przypadkach - musiał orzec przepadek pojazdu). Ustawa wchodzi w życie 29 stycznia 2026 r. Do kwestii konfiskaty wrócimy w trakcie zaplanowanej na ten dzień DYSKUSJI NA RATUSZOWEJ.
14 marzec 2024 [kliknij] [kliknij]. Od marca 2024 r. w Polsce obowiązuje obligatoryjna konfiskata pojazdu. Powód: jazda po alkoholu (gdy stężenie przekracza 1,5 promila lub 1 promil przy spowodowaniu wypadku), a także w przypadku recydywy (powyżej 0,5 promila). Konfiskata może dotyczyć też sytuacji, gdy nietrzeźwy kierowca spowoduje wypadek i ucieknie z miejsca zdarzenia. Sąd orzeka przepadek pojazdu (lub jego równowartości, jeśli pojazd nie jest własnością sprawcy) obligatoryjnie w tych przypadkach. Jeszcze na miejscu zdarzenia policja tymczasowo zatrzymuje auto. Prokuratura zabezpiecza mienie. Sąd orzeka przepadek pojazdu lub jego równowartości (gdy pojazd jest współwłasnością lub został ukryty/zbyty.). I dalej - pojazd po konfiskacie jest zabezpieczony na rzecz Skarbu Państwa, kierowca pokrywa koszty jego przechowywania.
Kodeks karny przywołajmy art. 178:
Art. 178. § 1. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 § 1 lub 2, art. 174 lub art. 177 § 1 znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający po popełnieniu czynu określonego w art. 173 § 1 lub 2, art. 174 lub art. 177 § 1, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia w organizmie zawartości alkoholu lub obecności środka odurzającego, sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę.
§ 1a. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 § 3 lub 4 lub art. 177 § 2, w warunkach określonych w § 1 lub którego dotyczy wskazana w tym przepisie okoliczność, sąd orzeka karę pozbawienia wolności w wysokości:
1) nie niższej niż 3 lata, jeżeli następstwem wypadku jest ciężki uszczerbek na zdrowiu innej osoby albo następstwem katastrofy jest ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, do dwukrotności górnej granicy ustawowego zagrożenia,
2) nie niższej niż 5 lat, jeżeli następstwem czynu jest śmierć człowieka, do dwukrotności górnej granicy ustawowego zagrożenia w przypadku katastrofy, a 20 lat pozbawienia wolności w przypadku wypadku.
§ 2. (uchylony)
§ 3. W razie skazania, o którym mowa w § 1 lub 1a, sąd może orzec przepadek, o którym mowa w art. 44b, a orzeka go, jeżeli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy była wyższa niż 1 promil we krwi lub 0,5 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia.”.
1 stycznia 2026 [kliknij] [kliknij]. W grudniu 2025 r. ustawodawca zaostrzył i te regulacje (tzw. ustawa o bandytach drogowych). Akt wprowadza m.in. nowe rozwiązania w zakresie przepadku pojazdów mechanicznych, w tym reguluje zupełnie nowe okoliczności, w których policja dokona konfiskaty samochodu (a w dalszej kolejności - sąd będzie mógł, a w określonych przypadkach - musiał orzec przepadek pojazdu). W dotychczasowym stanie prawnym - decydujące znaczenie przy orzekaniu o przepadku pojazdu miały m.in. kwestie własności i wartości pojazdu.
Zacytujmy przepisy ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (2025.1872):
* Kodeks karny art. 44b (nowelizacja uchyla dotychczasowe przepisy § 2-4, które zawierały zasady orzekania przepadku równowartości - decydujące znaczenie przypisywano nie okolicznościom popełnieni czynu, lecz kwestiom własności i wartości pojazdu):
- „§ 1. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d lub art. 244, jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a sąd może orzec przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.”,
- „§ 1a. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a, jeśli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.”,
- 㤠2-4 (uchylone).
- § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5. Przepadku pojazdu mechanicznego nie orzeka się, jeżeli:
1) w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy;
2) orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.”,
- dodaje się § 6 w brzmieniu: „§ 6. W wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 1, sąd orzeka, a w wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 2 - może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych.”;
Kodeks karny art. 178:
- § 1 i 1a otrzymują brzmienie: „§ 1. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 § 1 lub 2, art. 174, art. 177 § 1 lub 2a, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, lub zbiegł z miejsca zdarzenia, lub spożywał alkohol, lub zażywał środek odurzający po popełnieniu czynu określonego w art. 173 § 1 lub 2, art. 174, art. 177 § 1 lub 2a, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia w organizmie zawartości alkoholu lub obecności środka odurzającego, sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę.
§ 1a. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 § 3 lub 4, art. 177 § 2 lub 2a, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, w warunkach określonych w § 1, lub którego dotyczy wskazana w tym przepisie okoliczność, sąd orzeka karę pozbawienia wolności w wysokości:
1) nie niższej niż 3 lata, jeżeli następstwem wypadku jest ciężki uszczerbek na zdrowiu innej osoby albo następstwem katastrofy jest ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, do dwukrotności górnej granicy ustawowego zagrożenia;
2) nie niższej niż 5 lat, jeżeli następstwem czynu jest śmierć człowieka, do dwukrotności górnej granicy ustawowego zagrożenia w przypadku katastrofy, a 20 lat pozbawienia wolności w przypadku wypadku.”,
* Kodeks postępowania karnego art. 295:
- „§ 1a. W razie popełnienia przestępstwa, za które orzeka się przepadek pojazdu mechanicznego, o którym mowa w art. 44b § 1a Kodeksu karnego, Policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia tego przestępstwa.”.
Od początku stycznia do końca września 2025 r. do naczelników urzędów skarbowych wpłynęło 4,4 tys. orzeczeń o przepadku pojazdu. To ponad trzykrotnie więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Jak wynika z danych Ministerstwa Finansów, w dziewięć miesięcy 2025 roku sprzedano 3,5 tys. pojazdów, wobec których zapadło orzeczenie o przepadku w trybie art. 44b kk. W tym okresie łączna kwota uzyskana przez naczelników urzędów skarbowych z tytułu sprzedaży pojazdów wyniosła 14,2 mln zł. (jm)
