Znany i aktywny parlamentarzysta, ale też rowerzysta poseł Franciszek Sterczewski, skierował do ministra finansów i gospodarki zapytania w sprawie zwalczania importu nielegalnych pseudorowerów elektrycznych (interpelacja nr 13349 [kliknij]). Odpowiedział Zbigniew Stawicki, podsekretarz stanu w resorcie, który szczegółowo omówił prowadzone działania kontrolne i szkoleniowe. Pozostaje pytanie o inicjatywy legislacyjne.
Rower elektryczny zagrożeniem w ruchu drogowym. Poseł podkreśla, iż rower staje się coraz popularniejszym środkiem komunikacji. Jednocześnie pojawił się narastający problem nielegalnie modyfikowanych rowerów elektrycznych. - Szacuje się, że w Polsce jest obecnie około 100 tysięcy rowerów elektrycznych, ale na rynek napływają też nielegalnie przerobione rowery - znacznie cięższe, nieposiadające ogranicznika prędkości, odpowiadające w rzeczywistości bardziej cechom motoroweru niż definicji roweru zawartej w art. 2 pkt 47 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Takich przeróbek dokonują przedsiębiorstwa działające w kraju, modyfikując standardowe rowery elektryczne. Równie istotny jest import takich, już przerobionych, pojazdów z zagranicy. Skala tego zjawiska jest trudna do określenia, jednak organizacje pozarządowe szacują liczbę takich pojazdów między 10 a 30 tysięcy. Równocześnie coraz łatwiej jest zauważyć na co dzień kierowców, którzy bez używania pedałów osiągają na swoich „rowerach“ duże prędkości - przywołuje Franciszek Sterczewski. Takie pojazdy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Poseł wskazuje na niezbędne rozwiązanie nabrzmiewającego problemu: - Walka z pseudorowerami elektrycznymi musi odbywać się na kilku poziomach jednocześnie. Policja szkoli się w zakresie wykrywania takich pojazdów i pozyskuje nowy sprzęt, zwiększa liczbę kontroli. Ministerstwo Infrastruktury rozpoczyna pracę nad zmianami legislacyjnymi, które mają ułatwić pociąganie do odpowiedzialności właścicieli nielegalnych pseudorowerów. Dla pełnej skuteczności tych działań istotna jest także kontrola pojazdów sprowadzanych do kraju i zatrzymanie importu pseudorowerów elektrycznych. Jak wspomniano wyżej, część takich pojazdów powstaje w wyniku przeróbek w rodzimych warsztatach lub nawet we własnych garażach (Internet oferuje wiele instrukcji zdjęcia ogranicznika prędkości w rowerze elektrycznym). Jednak wiele takich pojazdów jest sprowadzanych do Polski z Europy czy Azji i nie wymaga żadnych modyfikacji - od razu osiągają one prędkości wyższe niż zwykły rower elektryczny.
Kluczowe jest zatem, aby kontrola towarów importowanych do Polski była szczególnie wyczulona na takie pojazdy. Obecnie Policja rozpoczęła szkolenia i akcje informacyjne, które mają ułatwić funkcjonariuszom i funkcjonariuszkom rozpoznawanie nielegalnych pseudorowerów. Niezbędne wydaje się objęcie analogicznymi szkoleniami służb celnych, aby wyposażyć je w niezbędną wiedzę i stworzyć skuteczny system walki z importem takich pojazdów.
Stanowisko resortu finansów. Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki na pytania zgłoszone wątpliwości odpowiedział Zbigniew Stawicki podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. Czytamy: - Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede wszystkim na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie nielegalnemu przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do przepisów ustawy o KAS, kontroli celno-skarbowej podlega m.in. przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Działania te realizowane są wobec wszystkich towarów, w tym wobec rowerów elektrycznych. (…) Współpraca między organami celnymi, a organami nadzoru rynku odbywa się na podstawie przepisów rozdziału VII ww. rozporządzenia (UE) 2019/1020), gdzie określono procedurę przepływu informacji, kryteria zawieszenia dopuszczenia produktów do obrotu na terenie Unii Europejskiej oraz środki stosowane w związku z wykryciem produktów niespełniających wymagań. (…) Informacje uzyskane od UOKiK o podmiotach wyższego poziomu ryzyka w zakresie importu rowerów są wykorzystywane w tworzeniu przez KAS profili zastrzeżeń centralnych w systemach celnych. W związku z uznaniem przez UOKiK rowerów elektrycznych jako towarów grupy ryzyka (mogących nie spełniać właściwych dla ich wymagań), w okresie od 5 maja 2025 r. do 31 lipca 2025 r. przeprowadzona została wspólna akcja kontrolna Krajowej Administracji Skarbowej, UOKiK i Inspekcji Handlowej (IH) dotycząca kontroli rowerów elektrycznych. Kontrole przeprowadzone przez organy KAS w trybie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 odnośnie do wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i oparte były o zastrzeżenia i centralny profil ryzyka i dotyczyły: prawidłowości dokumentacji, która powinna towarzyszyć produktom,(deklaracja zgodności, oraz instrukcja zawierająca stosowne informacje), oznakowania, prawidłowości oznakowania CE. W ramach wspólnych działań organy KAS wystosowały wnioski o opinię do Inspekcji Handlowej w stosunku do 1139 szt. rowerów elektrycznych. Po uzyskaniu opinii od WIIH 963 szt. rowerów nie zostało dopuszczonych do obrotu. Należy wskazać, iż w 84% skontrolowanych przesyłek stwierdzono nieprawidłowości. I szczegółowo odpowiadający podkreśla: - Podczas tych działań nie były prowadzone badania laboratoryjne rowerów, sprawdzano jedynie wymagania formalne. W ramach prowadzonych wspólnie z UOKiK i IH działań dotyczących importowanych rowerów elektrycznych, w celu ułatwienia kontroli funkcjonariuszom SCS, UOKiK przygotował listę kontrolną, która została dystrybuowana do jednostek terenowych KAS. Ze względu na pojawiające się doniesienia o nieprawidłowościach odnośnie rowerów elektrycznych, KAS postanowiła przeprowadzić szkolenie oraz opracować materiały szkoleniowe dla grupy pracowników i funkcjonariuszy w tym zakresie. Szkolenie odbyło się w listopadzie br. i swoim zakresem objęło: rozporządzenie (UE) 167/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców (zakres, wyłączenia, kategorie pojazdów podlegających pod rozporządzenie; uregulowania unijne dotyczące e-rowerów i e-hulajnóg; streszczenie badania Komisji Europejskiej z sierpnia 2024 r., zaprezentowane podczas posiedzenia MCVWG w grudniu 2024 r. pt.: „Badanie odnośnie potrzeby zharmonizowanych przepisów w celu wsparcia rozwoju mikromobilności i zwiększenia bezpieczeństwa ruchu drogowego w odniesieniu do urządzeń transportu osobistego”, w którym Komisja Europejska twierdzi, że „Dostępność tych obecnie niezatwierdzonych produktów na otwartym rynku, pod pozorem pojazdów terenowych, budzi poważne obawy w wielu państwach członkowskich, w których ich stosowanie na drogach i w miejscach publicznych prowadzi do kolizji i poważnych obrażeń. Oczywiste jest, że istnieje legalny rynek produktów, które będą rzeczywiście używane poza drogami, w szczególności do celów sportów motorowych, ale to odstępstwo od rozporządzenia (UE) nr 168/2013 (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców) otwiera lukę, która jest podatna na nadużycia ze strony sprzedawców detalicznych i użytkowników, którzy mogą swobodnie handlować maszynami, które są następnie używane nielegalnie. Chociaż istnieją już przepisy o ruchu drogowym zakazujące korzystania z tych niezatwierdzonych maszyn na drogach, stanowi to dodatkowe obciążenie dla organów ścigania, które nie mają skutecznych metod bezpiecznego zatrzymywania takich maszyn w przypadku ich napotkania. Rozwiązanie tego problemu wykracza poza zakres tego projektu i jest mało prawdopodobne, aby sytuacja uległa znacznej poprawie dzięki utworzeniu systemu zatwierdzania PMD.”
Wiceminister wskazuje też na środki polityki handlowej: - Krajowa Administracja Skarbowa egzekwuje również wobec importowanych z państw trzecich rowerów, nałożone przez Unie Europejską środki polityki handlowej. Środki te Komisja Europejska wprowadziła na rowery elektryczne i rowery bezsilnikowe n/w aktami prawa unijnego: rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2025/120 z dnia 23 stycznia 2025 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów elektrycznych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2025/114 z dnia 23 stycznia 2025 r. nakładającym ostateczne cło wyrównawcze na przywóz rowerów elektrycznych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/1379 z dnia 28 sierpnia 2019 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej rozszerzone na przywóz rowerów wysyłanych z Indonezji, z Malezji, ze Sri Lanki, z Tunezji, z Kambodży, z Pakistanu i z Filipin, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z tych państw. Kontynuowanie przez KE działań ochronnych jest konieczne w celu zabezpieczenia długoterminowej rentowności branży rowerów elektrycznych (e-rowerów) w UE, w której bezpośrednio zatrudnionych jest 12 000 osób i która ma kluczowe znaczenie dla zielonej transformacji UE i zrównoważonej mobilności. Przedłużenie w 2025 r. obowiązywania środków na rowery elektryczne nastąpiło po przeprowadzeniu przez KE dochodzenia w ramach przeglądu wygaśnięcia. Wykazało ono, że producenci rowerów elektrycznych w Chinach nadal korzystają z nieuczciwych subsydiów, a import do UE odbywał się po cenach dumpingowych. W związku z tym spełniono wszystkie wymogi prawne dotyczące przedłużenia ceł ochronnych. (…) Należy przy tym pamiętać, że do Polski mogą trafić i trafiają rowery, które zostały objęte procedurą celną dopuszczenia do obrotu w innym państwach członkowskich i korzystają ze swobody przepływu towarów. W ramach obrotu wewnątrzwspólnotowego nie istnieje instytucja zgłoszeń celnych, taki obrót nie podlega formalnościom celnym.
Pozostaje potrzeba doprecyzowania istniejącej krajowej legislacji. (jm)
