Z upoważnienia ministra infrastruktury Anna Kowalczyk, zastępca dyrektora Departamentu Transportu Drogowego odpowiedziała na petycję w sprawie uchylenia art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zwalniającego kobiety w ciąży z obowiązku używania pasów bezpieczeństwa. Jak się dowiadujemy resort podjął decyzję o rozpoczęciu pogłębionej analizy przedmiotowego zagadnienia oraz przeglądu obowiązujących przepisów.
Petycja [kliknij]. Jeszcze 5. stycznia br. petycję w sprawie uchylenia art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zwalniającego kobiety w ciąży z obowiązku używania pasów bezpieczeństwa złożył instruktor Andrzej Łapa.
Autor wystąpienie uzasadniał: - Przedmiotowa regulacja, mimo że została wprowadzona prawdopodobnie w przekonaniu o ochronie zdrowia ciężarnych, w świetle aktualnej wiedzy medycznej i badań naukowych stanowi rozwiązanie sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia zarówno matek, jak i nienarodzonego potomstwa. Urazy powstałe w wypadkach komunikacyjnych stanowią wiodącą przyczynę niepołożniczych zgonów płodów oraz ciężkich urazów matek w krajach rozwiniętych. Według artykułu opisującego badanie naukowe opublikowanego w styczniu 2025 roku w renomowanym czasopiśmie Injury Epidemiology pod tytułem "Injury patterns and seat belt effectiveness in pregnant motor vehicle occupants", przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie odpowiadającej 387 343 wypadkom z udziałem ciężarnych w Stanach Zjednoczonych, zapięcie pasów bezpieczeństwa redukuje ryzyko odniesienia średnich i ciężkich obrażeń o 65 procent, ryzyko śmierci matki o 61 procent, a ryzyko ciężkich urazów wielonarządowych o 64 procent. Szczególnie istotna jest redukcja ryzyka urazu mózgu matki o 85 procent, ponieważ urazy neurologiczne prowadzą bezpośrednio do niedotlenienia płodu, co może skutkować jego śmiercią lub trwałym kalectwem. Badanie to wykorzystywało zaawansowaną metodologię regresji bayesowskiej. Przeanalizowano dane z amerykańskich systemów NASS-CDS obejmujących lata 1998 do 2015 oraz CISS z lat 2017 do 2021, co pozwoliło na uzyskanie najbardziej wiarygodnych i aktualnych wyników badawczych w tej dziedzinie. Zastosowano międzynarodowo uznane skale oceny urazów AIS (Abbreviated Injury Scale) dla poszczególnych organów oraz ISS (Injury Severity Score) dla oceny ogólnego stanu poszkodowanej, co zapewnia obiektywną ocenę skuteczności pasów bezpieczeństwa. I podsumował: - Kluczowym ustaleniem przywołanego badania jest definitywne obalenie mitu o szkodliwości pasów bezpieczeństwa dla ciężarnych. Badacze nie wykazali, aby prawidłowo zapięte pasy zwiększały ryzyko jakichkolwiek obrażeń u kobiet w ciąży. Co więcej, w analizie szczegółowej dotyczącej macicy i łożyska nie stwierdzono, aby pasy statystycznie zwiększały ryzyko bezpośredniego urazu tych narządów. Brak efektu ochronnego dla samej macicy oznacza jedynie, że przy dużych siłach przeciążenia występujących podczas kolizji drogowych macica jest narażona na uraz niezależnie od faktu zapięcia pasów, jednakże zapięcie pasów chroni matkę przed śmiercią, co stanowi warunek konieczny przeżycia płodu. Jak podkreślają autorzy badania, nie istnieją dowody naukowe wskazujące, że pasy bezpieczeństwa zwiększają ryzyko dla płodu, a wręcz przeciwnie, śmierć matki w stu procentach przypadków oznacza śmierć dziecka, zatem ochrona matki jest najlepszą możliwą ochroną nienarodzonego potomstwa. Wnioskując o zmiany obowiązujących przepisów A. Łapa wskazuje, iż polski ustawodawca utrzymując przywołane zwolnienie sankcjonuje zachowania zwiększające ryzyko śmierci lub obrażeń u ciężarnych oraz ich dzieci.
Stanowisko Ministerstwa Infrastruktury [kliknij]. Odpowiadając na wniosek o uchylenie art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm. [kliknij]) zwalniającego kobiety w ciąży z obowiązku używania pasów bezpieczeństwa, Anna Kowalczyk, zastępca dyrektora Departamentu Transportu Drogowego informuje, iż resort podjął decyzję o rozpoczęciu pogłębionej analizy przedmiotowego zagadnienia oraz przeglądu obowiązujących przepisów. Czytamy: - Na wstępie należy wskazać, że Ministerstwo Infrastruktury popiera wszelkie działania i inicjatywy, które służą poprawie bezpieczeństwa na drogach. Podkreślić należy również, że prawidłowe stosowanie pasów bezpieczeństwa jest najskuteczniejszą metodą ochrony życia i zdrowia zarówno matki jak i dziecka. Mając na uwadze argumentację zawartą w petycji, opartą na badaniach naukowych, Ministerstwo uznaje za zasadne ponowne i szczegółowe zbadanie obecnych regulacji w kontekście standardów europejskich.
W ramach prowadzonych analiz resort infrastruktury bierze pod uwagę fakt, że w większości państw Unii Europejskiej (m.in. Szwecji, Włoszech, Niemiec, Francji) stosowanie pasów bezpieczeństwa przez kobiety w ciąży jest obowiązkowe, a ewentualne zwolnienia mają charakter wyłącznie medyczny i wymagają posiadania stosownego zaświadczenia lekarskiego.
Obecnie w Ministerstwie Infrastruktury analizowana jest możliwość wprowadzenia analogicznego rozwiązania, polegającego na zastąpieniu ogólnego zwolnienia z mocy prawa koniecznością przedstawienia specjalistycznego zwolnienia lekarskiego. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na zachowanie niezbędnej ochrony rzadkich przypadków klinicznych, przy jednoczesnym upowszechnianiu standardu zapinania pasów wśród ogółu kobiet w ciąży. Ostateczne decyzje dotyczące zmian w ustawie zostaną podjęte po zakończeniu pełnej analizy.
