Do ministra infrastruktury i ministra spraw wewnętrznych i administracji grupa posłów skierowała Interpelację nr 11104 w sprawie interpretacji art. 130a ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Posłowie formułują wątpliwość, stosowane praktyki uznają za zagrażające bezpieczeństwu ruchu drogowego i zadają pytania. Resort odpowiada.
Poselskie wątpliwości. Interpelację nr 11104 (kliknij) zgłosili posłowie: Jarosław Urbaniak, Urszula Augustyn, Krzysztof Gadowski, Maria Małgorzata Janyska, Marek Krząkała, Tomasz Piotr Nowak, Krystyna Sibińska, Bartosz Zawieja. Piszą w niej: - Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku „kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem”. Mimo zdawałoby się klarownej treści cytowanego przepisu, z której wynika jednoznacznie, że holowanie staje się obligatoryjne we wskazanym przypadku, a wyjątkiem jest sytuacja, kiedy w pojeździe znajduje się inna osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem - w takim przypadku pojazd można przekazać tej osobie, przepis ten w praktyce budzi wątpliwości interpretacyjne. Niestety bardzo często dochodzi do sytuacji, kiedy podmioty uprawnione do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu realizując przepis art. 130a ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym pozwalają na wezwanie przez kierującego osoby trzeciej i przekazanie jej pojazdu. Z uzyskanych przeze mnie informacji wynika również, że zdarzają się sytuacje kiedy zaniechano wydania dyspozycji holowania pojazdu - mimo istnienia takiego obowiązku - i ten sam kierowca w kilkudniowym odstępie czasu został zatrzymany przez Policję ponownie, prowadząc ten sam pojazd.
I czytamy następujące uzasadnienie podniesienia kwestii: - Jest to o tyle zagrażające bezpieczeństwu ruchu drogowego, że osoba, która prowadzi pojazd pomimo cofniętych uprawnień lub ich braku, stwarza szczególne zagrożenie w ruchu lądowym. Sam fakt cofnięcia uprawnień kierowcy jest konsekwencją jego wcześniejszych przewinień na drodze, które skutkowały czasowym lub dożywotnim pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami. Wątpliwości mają wyjaśnić odpowiedzi na pytania: Czy Policja zatrzymując pojazd, którym kieruje osoba bez uprawnień może odstąpić od holowania i pozwolić wezwać kierowcy osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdem w celu przekazania mu tego pojazdu? Czy tego typu praktyki nie są sprzeczne z art. 130a ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym?
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odpowiada. Wyjaśnienia resortu spraw wewnętrznych i administracji złożył sekretarz stanu Czesław Mroczek. Uwzględniając stanowisko Komendy Głównej Policji, przedstawił: - Na wstępie należy zauważyć, że art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym określa przypadki obligatoryjnego usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela, a zatem po wystąpieniu określonych w nim przesłanek policjant jest zobligowany usunąć pojazd wydając dyspozycję jego usunięcia. Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 6 ustawy pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem (przepisu nie stosuje się w przypadku, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem).
Od usunięcia pojazdu odstępuje się w sytuacji, gdy przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 ustawy, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest zobowiązany właściciel pojazdu. Natomiast w przypadku, gdy w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h ustawy. Tryb oraz warunki współdziałania z Policją i innymi podmiotami uprawnionymi do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu jednostek usuwających pojazdy lub prowadzących strzeżone parkingi oraz tryb i warunki wydawania pojazdu z parkingu określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej.
Procedura usunięcia pojazdu. Czesław Mroczek przypomina, iż usunięcie pojazdu z drogi rozpoczyna się z chwilą wydania uprawnionej jednostce dyspozycji usunięcia pojazdu. Dyspozycję wydaje niezwłocznie w formie pisemnej funkcjonariusz lub pracownik uprawnionego podmiotu, po upewnieniu się, że istnieją przesłanki do usunięcia pojazdu. Dyspozycję można wydać ustnie, w tym za pośrednictwem środków łączności. W ww. przypadku dyspozycja wymaga niezwłocznego potwierdzenia w formie pisemnej (§ 2 ust. 1-3 ww. rozporządzenia). Policjant po upewnieniu się, że istnieją przesłanki do usunięcia pojazdu, wydaje ustnie dyspozycję usunięcia pojazdu kontaktując się za pośrednictwem środków łączności z dyżurnym jednostki Policji i informując o okolicznościach i podstawach usunięcia pojazdu. Następnie dyżurny jednostki Policji wzywa na miejsce kontroli drogowej jednostkę, która ma wykonać usunięcie pojazdu. Zatem jeżeli po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu (na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 6 ustawy), na miejscu kontroli drogowej lub w czasie oczekiwania na przybycie pojazdu jednostki, która ma wykonać usunięcie pojazdu, przybędzie osoba posiadająca odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem podlegającym usunięciu, której dotychczasowy kierujący powierzy pojazd, którym się poruszał, występuje podstawa do odstąpienia od usunięcia pojazdu. Przywołana sytuacja w pełni uzasadnia uznanie, że ustała przyczyna usunięcia, bowiem pojawiła się możliwość zabezpieczenia pojazdu poprzez przekazanie go osobie uprawionej do kierowania nim.
Ponowne zatrzymanie kierującego pojazdem wcześniej usuniętym. Z kolei w odniesieniu do kwestii ponownego zatrzymania kierującego tym samym wcześniej usuniętym pojazdem, w szczególności kierującego, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, odpowiadający na interpelację zauważa, że z przyczyn obiektywnych nie jest możliwe, aby Policja sprawowała nadzór nad każdym kierującym, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów. Jednocześnie należy podkreślić, że sprawdzenie uprawnień do prowadzenia pojazdów osoby kierującej jest dokonywane każdorazowo w trakcie przeprowadzania kontroli drogowej przez policjantów. Ponadto w każdej jednostce organizacyjnej Policji jest prowadzone rozpoznanie osób posiadających sądowy zakaz prowadzenia pojazdów, w szczególności tych, wobec których został on orzeczony po raz kolejny. - Dostrzegając wagę powyższego problemu pragnę zauważyć, że powołany zespół, w którego skład wchodzą przedstawiciele resortów sprawiedliwości, infrastruktury oraz spraw wewnętrznych i administracji wraz z ekspertami z Prokuratury Krajowej, Komendy Głównej Policji, Inspekcji Transportu Drogowego oraz Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego podjął skoordynowane działania, mające na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podczas prac zespołu omówiono problemy związane z penalizacją najcięższych przestępstw komunikacyjnych oraz przygotowano projekt zmian przepisów prawa. Rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego wpłynął do Sejmu RP 3 lipca 2025 r.
Projektowane zmiany legislacyjne. Propozycje zmian przepisów prawa zawarte w ww. projekcie obejmują m.in.:
* dodanie w ustawie z dnia 6 czerwca 1998 r. Kodeks karny[ nowego przestępstwa polegającego na organizowaniu lub uczestniczeniu w nielegalnych wyścigach albo na prowadzeniu pojazdu w sposób rażąco naruszający zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym;
* dodanie w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń nowego wykroczenia sankcjonującego zachowanie polegające na celowym wprowadzeniu pojazdu w poślizg (tzw. drift) lub doprowadzenia do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu (jazda na jednym kole);
* surowszą odpowiedzialność za niestosowanie się do zakazu prowadzenia pojazdu (art. 244 Kodeksu karnego) poprzez: dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów, podwyższoną odpowiedzialność za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym lub z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, podwyższenie dolnej granicy świadczenia pieniężnego z 5 000 zł do 10 000 zł (maksymalnie do 60 000 złotych).
