Pytanie: Chciałabym uzyskać odpowiedź na następujące pytanie: Mój brat 3 lata temu miał zabrane prawo jazdy za jazdę po pijanemu. Po odzyskaniu prawo jazdy skończył inne kategorii i teraz chce wykonywać zawód kierowcy. Czy pomimo tego wykroczenia może wykonywać zawód kierowcy?
Odpowiedź: Wykonywanie zawodu kierowcy reguluje ustawa z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, (Dz. U. z 2006 nr 235 poz. 1701), która w art. Art. 39a. 1 stanowi: “Art. 39a. 1. Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
1) ukończyła 21 lat;
2) posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone
w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908,
z późniejszymi zmianami);
3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
5) uzyskała kwalifikację wstępną;
6) ukończyła szkolenie okresowe.”
Pkt. 5 nie dotyczy osób posiadających prawo jazdy:
1) kategorii D1, D1+E, D lub D+E, wydane do dnia 10 września 2008 r.;
2) kategorii C1, C1+E, C, C+E, wydane do dnia 10 września 2009 r.
Jeżeli więc osoba po przywróceniu uprawnień przejdzie z wynikiem pozytywnym badania lekarskie, psychologiczne i odbędzie przewidziane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie kursów dokształcających kierowców wykonujących transport drogowy (Dz. U. z 2004 r. nr 122, poz. 1269 z późniejszymi zmianami) szkolenie, to będzie mógł wykonywać zawód kierowcy.
Komentarz: Autor: Kazimierz Gałuszka 192.168.0.155
Jak w tym przypadku należy traktować art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874), który mówi, że "... zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz ......... nie byli skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku".
Odpowiedź na komentarz: Nie jest podana podstawa prawna utraty prawa jazdy ani wymierzona kara. Jest sugestia dotycząca wykroczenia i takowe przyjąłem jako podstawę do udzielenia odpowiedzi. Popularnie używa się określenia “jazda po pijanemu” do: - stan po użyciu alkoholu, - stan nietrzeźwości. Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia, gdy stężenie alkoholu we krwi jest nie wyższe niż 0,5 promila. Jazda w takim stanie stanowi wykroczenie z art. 87. kodeksu wykroczeń: “§ 1. Kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 złotych. § 2. Kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania inny pojazd niż określony w § 1, podlega karze aresztu do 14 dni albo grzywny. § 3. W razie popełnienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów.” Wykroczenie nie jest przestępstwem, zatem osoba taka może wykonywać zawód kierowcy po odzyskaniu uprawnień i spełnienia wymogów art. 39a ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. Inaczej oczywiście wygląda sytuacja, kiedy osoba wspomniana w pytaniu odpowiadała za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości z art. 178a kodeksu karnego. Artykuł ten brzmi: “§ 1. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 2. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania inny pojazd niż określony w § 1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.” Sąd może zastosować także środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Jest to przestępstwo umyślne, albowiem k.k. nie przewiduje formy przestępstwa nieumyślnego w tym przypadku. Stan nietrzeźwości definiuje art. 115 § 16 k.k. “§ 16. Stan nietrzeźwości w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy: 1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub 2) zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.” W tym przypadku odzyskanie prawa jazdy nie jest równoznaczne z możliwością podjęcia zatrudnienia lub wykonywania zawodu kierowcy w transporcie drogowym. Zastosowanie ma bowiem art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Do momentu zatarcia skazania nie może podejmować pracy w tym zakresie. Nie jest to skutek dożywotni, ale czasowy. Okres zatarcia zależy od wymierzonej kary, jego długość określa art. 107 k.k.: "§ 1 W razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 lub karę 25 lat pozbawienia wolności, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. § 2 Sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat. (.) § 4 W razie skazania na grzywnę albo karę ograniczenia wolności, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 5 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania; na wniosek skazanego sąd może zarządzić zatarcie skazania już po upływie 3 lat. § 5 W razie odstąpienia od wymierzenia kary, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wydania prawomocnego orzeczenia. § 6 Jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania, z zastrzeżeniem art. 76 § 2"
W sytuacji ekstremalnej można odzyskać możliwość wykonywania zawodu po 12 latach (2 lata pozbawienia wolności + 10 lat na zatarcie). Fakultatywnie sąd może skrócić okres przedawnienia do 5 lat. Dodatkowo pewne zmiany może wprowadzić okres zawieszenia w przypadku kary pozbawienia wolności zasądzonej w zawieszeniu. Jeżeli kierowca został ukarany karą grzywny może odzyskać możliwość wykonywania zawodu po 5 latach, a nawet po 3 latach. W obydwóch przypadkach nie wcześniej niż przed wykonaniem środka karnego (przed końcem okresu zakazu prowadzenia pojazdów). W sytuacji, kiedy ukarana osoba, której dotyczy pytanie, była karana na podstawie art. 178a § 1 k.k. uwaga Pana Kazimierza jest oczywiście zasadna. Na marginesie: należałoby w art. 39a ust 1 ustawy z 17 listopada 2006 r. zamieścić zastrzeżenie o niekaralności z art. 178a k.k. jako jednego z warunków, co spowodowałoby pełną czytelność zapisu o osobach mogących wykonywać zawód kierowcy. Pozdrawiam Czytelników Jerzy Barański
Odpowiedzi udzielił: Jerzy Barański – w latach 1979-1989 szef służb nadzoru i sterowania ruchem komunikacji miejskiej
w Szczecinie, do 1998 r. dyrektor firm komunikacyjnych, w latach 1999- 2007 dyrektor WORD w Szczecinie.
