Legislacja

Nowelizacja konfiskaty

11 kwietnia 2024

Nowelizacja konfiskaty
(fot. PIXABAY)

W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów udostępniono (UD34) informację o Projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Wskazano na następujące cele nowelizacji: rezygnacja z obligatoryjności orzekania przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę na rzecz jego fakultatywności; konieczność wyeliminowania regulacji prawnych budzących zastrzeżenia konstytucyjnie i dostosowanie przepisów dotyczących przepadku pojazdów mechanicznych do standardów konstytucyjnych oraz uchylenie regulacji, nakładającej na organy ścigania obowiązek dokonania tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia przestępstwa, za które miał być obligatoryjnie orzeczony przepadek pojazdu mechanicznego.

Przepisy przewidujące obligatoryjne orzeczenie przepadku pojazdów zostały wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (2022.2600, z późn. zm.) i weszły w życie 14 marca 2024 r. Regulacje dotyczące przepadku pojazdów budzą zastrzeżenia z uwagi obligatoryjność orzekania przepadku pojazdów, zgodność z konstytucyjną zasadą proporcjonalności reakcji prawnokarnej oraz konstytucyjnym standardem równości wobec prawa. W odniesieniu do przepadku pojazdów, w sytuacji gdy pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy, obligatoryjny obowiązek orzekania przepadku równowartości pojazdu zamiast przepadku, narusza zasady trafnej represji.

Określono następującą Istotę rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji określono następująco: „W projekcie proponuje się rezygnację z obligatoryjności orzekania przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę na rzecz jego fakultatywności. Ponadto, wyłączona zostanie możliwość orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego gdy jest to niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego zbycie, utratę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie albo jeżeli pojazd w czasie popełnienia przestępstwa nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. W takim wypadku sąd będzie mógł orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W związku z planowaną zmianą art. 44b k.k., zasadnym jest również uchylenie art. 295 § 1a k.p.k., który nakłada na organy ścigania obowiązek dokonania tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia przestępstwa, za które orzeczony miał być obligatoryjnie przepadek pojazdu mechanicznego. Obecnie art. 291 § 1 pkt 3 k.p.k. umożliwia dokonanie zabezpieczenia na mieniu oskarżonego wykonania orzeczenia m.in. w przedmiocie przepadku. Z kolei przepis art. 295 § 1 k.p.k. pozwala dokonać tymczasowego zajęcia mienia ruchomego osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia. Norma art. 295 § 1a k.p.k. wydaje się zatem zbędna w projektowanym stanie prawnym. Proponowana nowelizacja art. 44b k.k. powoduje, że w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700, z późn. zm.) należy dokonać zmiany wynikowej, to znaczy w art. 7 w pkt. 8 skreślić w katalogu środków wychowawczych możliwość orzeczenia równowartości pojazdu.”.

Odpowiedzialnym za opracowanie projektu jest Ministerstwo Sprawiedliwości, tu Arkadiusz Myrcha, sekretarz stanu. Planowany termin przedłożenia i przyjęcia przez Radę Ministrów to II kwartał 2024 r. (jm)