Przegląd prasy

Czy powinieneś posiadać prawo jazdy? Raport ETSC. Wniosek prawny w 2022 r.

3 kwietnia 2021

Czy powinieneś posiadać prawo jazdy? Raport ETSC. Wniosek prawny w 2022 r.
(fot. archiwum Grupy IMAGE)

Kondycja kierowcy to niezwykle ważny element wpływający na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. ETSC przygotowało raport sugerujący konieczność dokonania przeglądu, a nawet więcej - zmiany przepisów unijnych dotyczących stanu zdrowia kierowców. Zdobycie prawa jazdy może być utrudnione - komentują media. Wniosek prawny spodziewany jest w 2022 r.

Europejska Rada Bezpieczeństwa Transportu (ETSC) w swoim najnowszym raporcie [kliknij] ocenia, iż obecne podejście UE do oceny, czy kierowcy są zdolni do posiadania prawa jazdy, wymaga istotnej zmiany. Raport analizuje aktualny stan rzeczy w krajach europejskich w zakresie oceny kondycji zdrowotnej do kierowania w odniesieniu do aktualnych przepisów UE. UE dokonuje obecnie przeglądu dyrektywy w sprawie prawa jazdy, a zmieniony wniosek prawny spodziewany jest w 2022 r.

Raport pokazuje, że punktem wyjścia dla wielu krajów UE nadal jest ocena oparta na wieku, mimo że badania wykazały, że określone schorzenia, nadużywanie substancji psychoaktywnych, zaburzenia psychiczne, epilepsja i cukrzyca są ważniejszymi czynnikami niż wiek, jeśli chodzi o stan zdrowia. Nie wykazano, aby obowiązkowe badania przesiewowe starszych kierowców w oparciu o wiek nie były skuteczne w zapobieganiu poważnym kolizjom. Może to mieć nawet negatywny wpływ na bezpieczeństwo, ponieważ starsi kierowcy z cofniętymi prawami jazdy z powodu złego stanu zdrowia stają się szczególnie narażonymi użytkownikami dróg. ETSC zaleca, aby rządy krajowe w szerszym zakresie wykorzystywały licencje warunkowe, aby umożliwić osobom narażonym na niewielkie ryzyko kontynuowanie jazdy w określonych okolicznościach.

Zdaniem autorów raportu istotnym problemem jest również brak rzetelnych danych na temat roli, jaką odgrywają schorzenia i zaburzenia w wypadkach drogowych. Ogólnoeuropejskie szczegółowe dane z badań kolizji mogłyby pomóc, ale obecnie tylko niewielka liczba krajów systematycznie gromadzi takie dane. Jednym z ważnych wyjątków jest Finlandia, gdzie każde śmiertelne zderzenie podlega dogłębnemu dochodzeniu. W latach 2014-2018 fińscy śledczy przypisywali przyczynę śmiertelnego wypadku chorobie kierowcy w 16% przypadków. Choroby układu sercowo-naczyniowego były najczęstszym czynnikiem ryzyka, w przypadku którego stwierdzono, że choroba bezpośrednio przyczyniła się do zderzenia. Spośród 141 śmiertelnych wypadków, o których wiadomo, że były spowodowane chorobą kierowcy w latach 2014-2018, 119 było spowodowanych chorobami serca lub nadciśnieniem.

Wiele badanych krajów wymaga pewnych badań lekarskich przy pierwszym ubieganiu się o prawo jazdy, wykraczających poza badanie wzroku wymagane przez przepisy UE. Istnieją jednak ogromne różnice w sposobie przeprowadzania tych kontroli w różnych krajach. Badanie lekarskie wymagane przy pierwszym uzyskaniu licencji może obejmować formularz samooceny wypełniony i podpisany przez wnioskodawcę, badanie lekarskie przeprowadzane przez lekarza rodzinnego lub badanie lekarskie przeprowadzane przez lekarza specjalistę lub ośrodek. ETSC zaleca, aby UE i rządy krajowe rozważyły przyjęcie znormalizowanego procesu kontroli opartego na najlepszych międzynarodowych praktykach do stosowania we wszystkich państwach członkowskich.

Zdolność zdrowotna do prowadzenia pojazdów to kwestia oceny, a także nauki, ale poziom szkolenia lub wskazówek zapewnianych osobom oceniającym kondycję zdrowotną do prowadzenia pojazdów w krajach europejskich znacznie się różni. Wiadomo, że jasny zestaw wytycznych wydanych osobom oceniającym kondycję zdrowotną do prowadzenia pojazdów ma pozytywny wpływ. ETSC zaleca podkreślenie roli lekarzy pierwszego kontaktu (GP) jako głównego punktu wezwania do identyfikacji osób, które mogą być zagrożone. ETSC apeluje również do rządów krajowych o opracowanie i zlecenie programów szkoleniowych opartych na dowodach, które okazały się skuteczne i są akceptowane w szczególności przez lekarzy rodzinnych.

Obecne przepisy UE wyraźnie wykluczają wydawanie praw jazdy osobom uzależnionym od alkoholu. Chociaż może to brzmieć rozsądnie, ponieważ szacuje się, że 25% wszystkich śmiertelnych wypadków drogowych w UE ma związek z alkoholem, przestępcy prowadzący pojazdy pod wpływem alkoholu i osoby uzależnione od alkoholu mogą w końcu ignorować zakazy prowadzenia pojazdów i mimo wszystko siadać za kierownicą. W przypadku osób uzależnionych od alkoholu obecne przepisy UE skutecznie blokują dostęp do jednego z najskuteczniejszych narzędzi zapobiegania wielokrotnym wykroczeniom związanym z prowadzeniem pojazdów pod wpływem alkoholu: programów rehabilitacyjnych związanych z blokadą alkoholową. Umożliwiają one sprawcom prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu prowadzenie pojazdu, o ile ich pojazd jest wyposażony w urządzenie uniemożliwiające prowadzenie pojazdu po spożyciu zbyt dużej ilości alkoholu. ETSC twierdzi, że przepisy UE powinny umożliwiać osobom uzależnionym udział w programach blokad alkoholowych i prowadzenie pojazdów w ramach tych ograniczeń.

Jeśli chodzi o prowadzenie pojazdu pod wpływem leków, mniej wiadomo o skutkach niż w przypadku alkoholu. ETSC zaleca stosowanie istniejącej unijnej kategoryzacji „DRUID” do oznaczania odpowiednich leków i podkreślanie roli, jaką lekarze mogą odegrać w doradzaniu swoim pacjentom w zakresie wpływu leków wydawanych na receptę na prowadzenie pojazdów.

Przypomnijmy - wniosek prawny spodziewany jest w przyszłym roku. To ETSC, a co u nas? Tymczasem mniej oczywiste spekulacje: - Najprawdopodobniej zaostrzony jednak zostanie cały kurs na prawo jazdy. (jm)