Pytanie: Jak zorganizować czas pracy kierowców, gdy przewozy są nie do przewidzenia?
Odpowiedź: Specyfika działalności wielu firm transportowych polega na tym, że trudno zaplanować jazdy nawet na kilka dni naprzód. Kierowca przychodząc do siedziby firmy np. na godzinę 7.00, przeważnie nie wie, czy będzie w danym dniu jeździł. Jak w tej sytuacji zaplanować czas pracy kierowców, żeby było to zgodne z przepisami? Przede wszystkim pamiętaj, że od 20 czerwca br. pracodawcy zatrudniający kierowców przewożących rzeczy nie muszą dla nich tworzyć rozkładów czasu pracy. Zmiana taka wynika z art. 11 ust. 2a ustawy o czasie pracy kierowców. A zatem nie musisz już tworzyć harmonogramów czasu pracy dla kierowców trudniących się przewozem rzeczy. Co ważne – dotyczy to każdego systemu czasu pracy, w którym może pracować kierowca. Przy nierównomiernym wpływie zamówień i dużych wahaniach godzin pracy najkorzystniejsze z punktu widzenia firmy jest zatrudnianie kierowców w równoważnym systemie czasu pracy. W takim systemie możesz w zależności od swoich potrzeb zlecić kierowcy jednego dnia pracę wymagającą 2 godzin, kolejnego – 6 godzin, a następnego – 10 godzin. Maksymalne możliwe wydłużenie czasu pracy w ciągu jednej doby w tym systemie w przypadku transportu drogowego wynosi 10 godzin, a przy przewozach na potrzeby własne 12 godzin (art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców). Stosowanie tego systemu od 20 czerwca br. jest jeszcze bardziej korzystne dla firm transportowych, gdyż dzięki zmianie wprowadzonej w art. 11 możliwe jest planowanie kierowcom zadań z dnia na dzień, a więc można w idealny sposób dostosować czas pracy do potrzeb firmy i ograniczyć liczbę godzin nadliczbowych wypracowywanych przez kierowców. Natomiast zastosowanie zadaniowego czasu pracy nie w każdej firmie transportowej jest możliwe, gdyż system ten charakteryzuje się tym, że: - pracodawca ustala tylko zadania przewozowe, które mają być wykonane w danym okresie, - ustalając zadania przewozowe, pracodawca powinien wziąć pod uwagę przepisy o czasie pracy kierowców, gdyż ich wykonanie musi być możliwe w ramach obowiązujących norm czasu pracy – 8-godzinnej dobowej i 40-godzinnej tygodniowej; musi także uwzględniać możliwość zachowania odpowiednich okresów przerw i odpoczynków, - rozkład czasu pracy w okresie wykonywania danego zadania przewozowego ustala sam kierowca. Przykład: Pracodawca polecił kierowcy zatrudnionemu w zadaniowym czasie pracy wykonanie w ciągu miesiąca 3 przewozów na trasie Warszawa – Madryt. W takim przypadku to od kierowcy zależy, w jakich terminach wykona poszczególne przewozy, gdyż to on ustala swój rozkład czasu pracy. Pracodawca nie może więc określić, w jakich dniach kierowca ma pracować ani ustalić wymiaru godzin pracy w poszczególnych dniach. Sąd Najwyższy w 2006 r. wydał 2 ważne wyroki odnoszące się do zadaniowego czasu pracy, w których stwierdził że: - stosowanie systemu zadaniowego czasu pracy wymaga od pracodawcy dokumentowania i wykazania, że powierzał pracownikowi zadania możliwe do wykonania w czasie pracy wynikającym z norm czasu pracy (wyrok SN z 15 marca 2006 r., II PK 165/05); - elementem zadaniowego czasu pracy jest wyznaczenie pracownikowi konkretnego zadania (zadań) do wykonania. Takiego charakteru nie mają z reguły obowiązki wynikające z zakresu czynności, ze względu na ich ogólność oraz, z reguły, otwarty charakter (wyrok SN z 15 listopada 2006 r., I PK 117/06). Z powyższych orzeczeń wynika, że stosując zadaniowy system czasu pracy, masz do wykonania kolejny obowiązek, a jego zastosowanie nie zwalnia Cię z prowadzenia pełnej ewidencji czasu pracy. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców niezależnie od systemu czasu pracy kierowcy, pracodawca musi zawsze prowadzić ewidencję czasu pracy w rozliczeniu dobowym, tygodniowym i dla przyjętego w firmie okresu rozliczeniowego. A zatem stosowanie zadaniowego czasu pracy w przypadku kierowców na ogół jest niepraktyczne, gdyż wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dla pracodawcy. Czas prowadzenia pojazdu to zgodnie z przepisami europejskimi czas trwania czynności prowadzenia samochodu zarejestrowany przez tachograf (art. 4 lit. j rozporządzenia WE nr 561/2006). Jak z tego wynika, załadunek, czynności administracyjne związane z dostarczeniem towaru czy naprawianie pojazdu nie stanowią czasu prowadzenia, a więc nie są wliczane do jego limitów wynoszących 56 godzin na tydzień czy 90 godzin w okresie 2 tygodni. Czynności te stanowią jednak czas pracy kierowcy, zgodnie z art. 6 ustawy o czasie pracy kierowców. A zatem w stosunku do nich należy pamiętać o ograniczeniu maksymalnego tygodniowego czasu pracy, które wynosi 60 godzin. Oznacza to, że czas prowadzenia pojazdu i innych czynności wykonywanych przez kierowcę nie może przekroczyć tygodniowo 60 godzin.
Odpowiedzi udzielił:Łukasz Prasołek, asystent sędziego w Izbie Pracy,
Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, były pracownik Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy, specjalista w zakresie czasu pracy kierowców
