Ekspert wyjaśnia

Wojciech Pasieczny o zasadach kontroli drogowej. O kontrolującym, ale też kontrolowanym

17 października 2017

Wojciech Pasieczny o zasadach kontroli drogowej. O kontrolującym, ale też kontrolowanym
Wojciech Pasieczny, b. radca Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji, ekspert w zakresie przepisów ruchu drogowego, inicjator wielu akcji na rzecz poprawy brd, biegły sądowy ds. rekonstrukcji wypadków drogowych, członek Europejskiego Stowarzyszenia Badania i Analizy Wypadków Drogowych; wiceprezes zarządu Fundacji Zapobieganie Wypadkom Drogowym, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego na Podyplomowych Studiach Psychologii Transportu na Wydziale Psychologii, podróżnik, żeglarz (fot. J. Michasiewicz)

WSTĘP. Pokonując codziennie dziesiątki kilometrów samochodem musimy liczyć się z napotkaniem na naszej drodze -wcześniej, czy później - Policji bądź innego podmiotu uprawnionego na mocy przepisów do wykonywania kontroli ruchu drogowego. Dobrze jest znać zatem obowiązki i uprawnienia organów kontrolujących, ale przede wszystkim powinniśmy pamiętać o obowiązkach jakie spoczywają na nas - kierowcach.

KONTROLUJĄCY

POLICJA. Z racji faktu, iż najczęściej będziemy jednak kontrolowani zapewne przez Policję przypomnijmy sobie kto, w jaki sposób i gdzie może dokonywać kontroli drogowej.

Każdy policjant, niezależnie od  formacji w której pełni służbę, ma prawo do zatrzymania i kontroli pojazdu w przypadku ujawnienia wykroczenia przeciwko porządkowi i bezpieczeństwu w komunikacji. Zatem prawie każde naruszenie przepisów ruchu drogowego przez kierowcę rodzi za sobą konsekwencję podjęcia interwencji ze strony napotkanego patrolu Policji.

Prawdą jest to, że jedynie policjant ruchu drogowego ma wyłączne prawo do wykonywania zadań wymagających wiedzy specjalistycznej np.: kierowania ruchem drogowym, kontroli stanu technicznego, obsługi przyrządów kontrolno-pomiarowych do rejestracji zachowań uczestników ruchu drogowego i pomiaru prędkości.

Ale uwaga! I tu są wyjątki: Użycia urządzenia do pomiaru prędkości na drogach (poza krajowymi) oraz w strefie zamieszkania może dokonać każdy policjant pod warunkiem ukończenia odpowiedniego kursu z zakresu obsługi tych urządzeń.

Każde urządzenie kontrolno-pomiarowe (alkotest, alkomat, radar, fotoradar, wideoradar itp.) ma swój numer fabryczny i musi mieć ważne świadectwo legalizacji, której potwierdzoną kopię policjant w służbie jest obowiązany posiadać i okazywać na prośbę osoby kontrolowanej.

W dobie ostatnio coraz częściej dokonywanych napadów na kierowców metodą m.in. tzw. ,,na policjanta” warto jest zwrócić uwagę na kilka kwestii, których świadomość pozwoli nam na uniknięcie ewentualnego zagrożenia. Bandyci zwykle używają do napadów pojazdów nieoznakowanych w kolorze granatowym z mocowaną magnetycznie na dachu lampą błyskową w kolorze niebieskim. Zwykle występują w ubraniu cywilnym podszywając się za policjanta, a miejsce do kontroli wybierają często zaciszne, zwłaszcza poza obszarem zabudowanym.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z dnia 18 lipca 2008 r. Nr 132 poz. 841 późn. zm.) policjant nieumundurowany jest uprawniony do zatrzymania kierującego pojazdem wyłącznie na obszarze zabudowanym.

Policjant umundurowany powinien używać umundurowania z elementami odblaskowymi, bez względu na porę dnia i roku i może poruszać się zarówno pojazdem oznakowanym jak i nieoznakowanym.

Pojazd oznakowany koloru srebrnego wyróżniać będzie granatowy pas odblaskowy wokół pojazdu z białym napisem POLICJA, numery taktyczne usytuowane z boku, z tyłu oraz na dachu pojazdu (litera/y/ +cyfry), granatowa pokrywa komory silnika z białym napisem POLICJA, jak również  zamocowana w sposób trwały belka na dachu z napisem POLICJA oraz sygnałami błyskowymi w kolorze niebieskim lub niebieskim i czerwonym. W warunkach niedostatecznej widoczności w radiowozie powinien być włączony świetlny napis POLICJA. Choć przedstawiony powyżej opis wydaje się być znanym doskonale każdemu kierowcy, to może się okazać, że uwagę naszą zwróci brak któregoś z przedstawionych elementów niezbędnego wyposażenia radiowozu oznakowanego Policji i wzbudzi na drodze Państwa  zastanowienie, a przekazana telefonicznie informacja pod nr tel. 997 lub 112 może przyczynić się do ujęcia  przestępców.

Proszę sobie wyobrazić, że kierujący nie zatrzymał się do kontroli, a policjant otrzymał wcześniej informację, że dokonano np. napadu na bank, kantor, osobę z wykorzystaniem samochodu marki, który nie zatrzymał się do kontroli i jest w takim samym lub zbliżonym kolorze. Pościg za samochodem, który nie zatrzymał się do kontroli może wiązać się z użyciem broni i tragicznym dla uciekającego (uciekających skutkiem).

Czy na terenie innych państw (Niemiec, Austrii, USA itp.) też Państwo nie zatrzymacie się do kontroli? Jakie będą tego skutki? Odpowiedź zdaje się być oczywista.

GDY MAMY WĄTPLIWOŚCI CO DO AUTENTYCZNOŚCI KONTROLI. Trzeba zdawać sobie jednak sprawę, że nie zatrzymanie się na sygnał podawany przez Policję do zatrzymania, będzie potraktowane przez policjantów jako próba uniknięcia kontroli. Zachowanie takie spowoduje pościg, którego konsekwencją będzie kara od 3 do 5 lat pozbawienia wolności, a także sądowy zakaz prowadzenia pojazdów. W przypadku, gdy mamy wątpliwość co do autentyczności kontroli, powinniśmy natychmiast skontaktować się z najbliższa Komendą Policji - pod bezpłatnym nr telefonu 997 lub 112 - w celu przekazania informacji o naszych wątpliwościach i jednoczesnym sprawdzeniu, czy zatrzymujący nas patrol jest ,,prawdziwy” (wystarczy podać nr taktyczny, czy też numer rejestracyjny).

SYGNAŁY DO ZATRZYMANIA. W ciągu dnia, przy dobrych warunkach atmosferycznych, umundurowany policjant podaje sygnały do zatrzymania: tarczą do zatrzymywania, lub ręką. W warunkach niedostatecznej widoczności (w tym mgły, opadów deszczu itp.) sygnał musi być widoczny, więc będzie to: latarka ze światłem czerwonym, lub tarcza do zatrzymywania pojazdów lecz ze światłem odblaskowym lub światłem czerwonym. Policjant nieumundurowany nie może podać znaku do zatrzymania ręka.

Gdy za nami jedzie radiowóz, krótkotrwałe użycie sygnału dźwiękowego wraz ze światłem błyskowym jest także równoznaczne z podaniem znaku do zatrzymania się w celu kontroli.

Jadąc pojazdem policjant może użyć - do wydania określonego polecenia - urządzeń nagłaśniających, sygnalizacyjnych, czy też świetlnych. Urządzeń tych może również użyć w celu zwrócenia uwagi na podawane sygnały lub polecenia.

W TRAKCIE  INTERWENCJI... Policjant po zatrzymaniu pojazdu podaje kierującemu stopień, imię i nazwisko oraz przyczynę zatrzymania, a ponadto: policjant umundurowany okazuje legitymację służbową na żądanie kontrolowanego uczestnika, policjant nieumundurowany okazuje legitymację bez wezwania. Legitymację okazuje się w sposób umożliwiający kontrolowanemu odczytanie numeru służbowego policjanta oraz nazwę organu, który wydał legitymację. Zdarza się, że osoba zatrzymana do kontroli żąda od policjanta podania numeru służbowego. Mój stosunek do takiego żądania od lat jest niezmienny. Policjant ma przede wszystkim swoje imię i nazwisko. Podobnie jak osoba zatrzymana do kontroli. Numer służbowy - i co z tym numerem Państwo zrobicie? Czy policjant pyta Państwa o nr PESEL, albo nr NIP? Nie!!! Numer mieli więźniowie. Poza tym, łatwiej jest policjanta zidentyfikować znając jego imię, nazwisko i jednostkę, w której pełni służbę, niż numer służbowy.

Podczas dokonywania pomiaru prędkości pojazd służbowy powinien być usytuowany w miejscu widocznym dla kierujących pojazdami. Policjant jest zobowiązany w miarę możliwości okazać, na żądanie osoby kontrolowanej wynik pomiaru lub nagranie. Nie zawsze jednak będzie to możliwe z różnych względów np. w przypadku niezatrzymania pojazdu w miejscu kontroli, a następnie ujęciu po krótkim pościgu, wynik wyświetlany na urządzeniu pomiarowym odłączonym od zasilania może ulec skasowaniu. Nie oszukujmy się jednak. Zazwyczaj wiemy z jaką jechaliśmy prędkością!

Jeżeli jednak - z różnych powodów - nie zgadzamy się z werdyktem policjanta co do naszego czynu należy pamiętać o tym, że zawsze w każdej sytuacji mamy prawo odmówić przyjęcia mandatu karnego, o czym powinniśmy być poinformowani przez funkcjonariusza. Pamiętajmy jednak, że odmowa wiąże się z obligatoryjnością skierowania przez policjanta wniosku o ukaranie do sądu. W trakcie prowadzonego postępowania sądowego mamy prawo się bronić.

To tyle jeżeli chodzi o główne kwestie do których zobowiązany jest policjant. Teraz prześledźmy jak my powinniśmy się zachować oraz jakie uprawnienia ma policjant w czasie kontroli.

KONTROLOWANY

Policjant przystępując do czynności kontrolnych może wydać polecenie: unieruchomienia silnika pojazdu; jazdy za policyjnym pojazdem w celu dojazdu do miejsca, w którym zatrzymanie pojazdu nie będzie utrudniać ruchu i zagrażać bezpieczeństwu też opuszczenia pojazdu kierującemu lub pasażerowi. Policjant może kierować kontrolowanym pojazdem (zgodnie z posiadaną kategorią prawa jazdy) jeżeli jest to niezbędne dla:

- dokonania sprawdzenia skuteczności  działania hamulców (zwłaszcza na miejscu wypadku),

- sprowadzenia pojazdu, którym kierowała  osoba pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, zatrzymanego w miejscu zabronionym, do miejsca gdzie zatrzymanie jest dozwolone.

JAK POWINNIŚMY SIĘ ZACHOWAĆ? Uczestnik ruchu jest zobowiązany stosować się do poleceń i sygnałów wskazówek wydawanych przez kontrolującego.

WAŻNE! W przypadku podania przez kontrolującego sygnału do zatrzymania pojazdu, kierujący tym pojazdem jest obowiązany:

zatrzymać pojazd, trzymać ręce na kierownicy i nie wysiadać z pojazdu, chyba, że zażąda tego kontrolujący, na polecenie kontrolującego: wyłączyć silnik pojazdu, włączyć światła awaryjne.

Kierujący pojazdem lub pasażer mogą wysiadać z pojazdu wyłącznie za zezwoleniem kontrolującego. Ten przepis choć obowiązuje od kilku lat nie do końca jest respektowany przez kierowców. Zazwyczaj kierowca, zanim podejdzie do niego policjant, wysiada z pojazdu lub ,,poszukuje” w swojej garderobie lub pojeździe dokumentów do kontroli. Jest to nieprawidłowe zachowanie, które policjant może odebrać jako próbę czynnej napaści przy użyciu broni lub niebezpiecznego narzędzia.

ZAPAMIĘTAJ! Nigdy w ten sposób nie postępuj i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Ręce mają być trzymane na kierownicy do momentu podejścia policjanta do pojazdu. W innych krajach takie zachowanie kierowców jest podstawą dla policjantów do użycia broni palnej w obronie własnej

BADANIE STANU TRZEŹWOŚCI. Policjant ma prawo zażądać od kierującego poddania się badaniu trzeźwości, a kierujący ma obowiązek takiemu badaniu się poddać. Obecnie najczęściej stosowaną formą jest użycie urządzeń elektronicznych w postaci alcoblow, alkotestów, alkosensorów czy alkomatów. To one w pierwszej kolejności winny być zastosowane.

Jeżeli jednak kierujący nie zgadza się wynikiem badania ma prawo żądać pobrania krwi. Pobranie krwi może również wystąpić z inicjatywy policjanta, zwłaszcza, gdy kierujący nie ,,ma siły” nadmuchać w urządzenie szczególnie w przypadkach znacznej nietrzeźwości, lub kierujący odmówił skorzystania z urządzenia elektronicznego. Należy podkreślić, że prawo zezwala na pobranie krwi na siłę w takich przypadkach. Oczywiście samą czynność pobrania krwi wykona pracownik medyczny, lecz przymus może zastosować policjant.

Zawsze gdy uczestniczymy w wypadku z osobami zabitymi lub rannymi, kierujący jest poddawany badaniu na zawartość alkoholu w organizmie lub środków działających podobnie do alkoholu (narkotyki, środki odurzające itp.).

Gdy jesteśmy pasażerem pojazdu, który uczestniczył w wypadku, a zachodzi podejrzenie (z różnych względów), że mogliśmy kierować pojazdem również możemy zostać poddani ww. badaniu.

Wojciech Pasieczny

Słowa kluczowe kierowca kontrole drogowe