Legislacja

Składający nieprawdziwe oświadczenie będzie ukarany

4 lipca 2018

Składający nieprawdziwe oświadczenie będzie ukarany
(fot. Grupa IMAGE)

Z datą 3 lipca br. w Dzienniku Ustaw opublikowana została ustawa z dnia 10 maja 2018 o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Ustawa ma doprowadzić do sytuacji, w której osobie ubiegającej się o prawo jazdy oraz o pozwolenie na kierowanie tramwajem będą realnie groziły konsekwencje prawne w przypadku złożenia nieprawdziwego oświadczenia. Ustawa wchodzi w życie 18 lipca 2018 r.

Aktualny stan prawny, w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt V KK 225/15, nie pozwala na ukaranie osoby składającej nieprawdziwe oświadczenie. SN stwierdził: „Tryb wydawania prawa jazdy reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Jej przepisy nie zawierają upoważnienia organu administracji do odbierania od osób wnioskujących o wydanie prawa jazdy oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych co do podlegania zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych. Co prawda wzór wniosku o wydanie prawa jazdy przewiduje zamieszczenie w nim oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k., że wobec osoby ubiegającej się nie obowiązuje sądowy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, ale powinność złożenia oświadczenia w tej kwestii wynika nie z przepisu ustawy, lecz z rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Regulacja ta, zamieszczona w akcie podustawowym, nie spełnia warunku ustawowej określoności typu przestępstwa (…)”. Tak więc Sąd Najwyższy orzekł, że nie można skazywać za złożenie fałszywego oświadczenia pomimo uprzedzenia o odpowiedzialności karnej, jeżeli zobowiązanie do złożenia oświadczenia nie jest zamieszczone w ustawie, ale w akcie podustawowym, jakim jest rozporządzenie ministra. I dalej w uzasadnieniu do projektu zmiany ustawy o kierujących pojazdami czytamy: już po dniu wydania tego wyroku został wydany nowy akt wykonawczy do ustawy – Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 31 z późn. zm.), które w załączniku zawiera „Wzór wniosku i decyzji o wydaniu prawa jazdy lub pozwolenia”. Zgodnie z tym wzorem osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy jest zobowiązana m.in. do złożenia oświadczenia, iż uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że nie został orzeczony w stosunku do niej, prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów samochodowych, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy oraz że nie ma cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Zmiany z dniem 18 lipca 2018. Opublikowana ustawa sankcjonuje dotychczasowe rozwiązanie, określone w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponieważ jednak obowiązek składania przez osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy oświadczenia, że nie został orzeczony w stosunku do niej prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, iż nie ma zatrzymanego prawa jazdy ani pozwolenia na kierowanie tramwajem oraz nie ma cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami, będzie wynikał wprost z przepisów ustawy – ewentualne złożenie nieprawdziwego świadczenia będzie zagrożone realnymi sankcjami.

Ja przewidywał ustawodawca zasadniczym skutkiem społecznym i prawnym projektowanej ustawy będzie poprawa spójności i przejrzystości systemu prawnego. - W tak wrażliwej kwestii, jak proces wydawania praw jazdy, społeczeństwo musi mieć pewność, że prawa jazdy są wydawane wyłącznie osobom spełniającym ustawowe kryteria, a tym, którzy chcą je uzyskać z naruszeniem prawa, grożą poważne konsekwencje – podkreślano we wspomnianym uzasadnieniu procedowanego projektu.

Akty wykonawcze. Nie jest konieczne wydawanie nowych aktów wykonawczych, niezbędna jednak jest nowelizacja wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami – poprzez dostosowanie zawartej w tym rozporządzeniu terminologii do zapisów ustawy, bez zmian merytorycznych. (jm)