W sprawie zasad stosowania przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami, w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, poseł Jan Łopata złożył interpelację (nr 7969) adresując ją do ministra infrastruktury i budownictwa.
Obowiązujący stan prawny. Wątpliwość dotyczy art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który brzmi: „Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego” oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy: „Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1”. I dalej: art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz innych ustaw stanowi, że: „Do dnia 31 grudnia 2016 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4”, a co za tym idzie w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów przez kierującego pojazdem jest wydawana przez właściwego starostę decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488): „Komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia”. Czyli kierowca po przekroczeniu liczby 24 tzw. punktów karnych zostaje skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. To odbywa się na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i obejmuje wszystkie posiadane przez kierującego kategorie prawa jazdy. Poseł wskazuje: zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami: „Nie może być szkolona osoba w stosunku do której wydano decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji”. A w przypadku negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, odbytego na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, właściwy starosta wydaję decyzję o cofnięciu uprawnień, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ww. ustawy.
Poseł pyta i apeluje. Po pierwsze o możliwość odbycia szkolenia uzupełniającego w osk przez kierowców, którzy przekroczyli 24. punkty i zatrzymano im prawo jazdy kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. I po drugie: czy wprzypadku negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje (co skutkuje wydaniem przez właściwego starostę decyzji o cofnięciu uprawnień) może odbyć szkolenie uzupełniające w ośrodku szkolenia kierowców? Swoją interpelację poseł opatrzył apelem o rozważenie możliwości zmiany przepisów, tak aby umożliwiały one odbycie szkolenia uzupełniającego w osk kierowcom w obu powyżej przywołanych przypadkach.
Poseł podsumowuje: uzupełniając treść ww. pytań wskazuję, iż osoby posiadającej kilka kategorii prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów są zobowiązana do zdania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje na wszystkie posiadane kategorie (analogiczna sytuacja w przypadku cofnięcia uprawnień w przypadku negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje). Wydaje się, iż brak jest racjonalnych argumentów, które przemawiałyby za brakiem możliwości odbycia szkolenia uzupełniającego. Zdarzają się sytuację, iż osoby posiadające uprawnienia do kierowania np. autobusem lub samochodem ciężarowym przez dłuższy czas nie pracują zawodowo jako kierowcy, a co za tym idzie kierują wyłącznie pojazdem kategorii B. W przypadku skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje widzą konieczność odbycia szkolenia uzupełniające, której to możliwości są pozbawiane. Jednocześnie wskazać należy, iż przedstawiony powyżej stan prawny ma zostać zachowany do dnia 3 czerwca 2018 r. zgodnie z rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 997).
Resort odpowiada. Odpowiedzi udzielił podsekretarz stanu w MIiB Jerzy Szmit, wskazując przede wszystkim: Punkty za wykroczenia w ruchu drogowym przyznawane są osobom kierującym pojazdami bez względu na kategorie prawa jazdy i bez względu na pojazdy jakimi te osoby się poruszają. Z punktu widzenia popełnianych wykroczeń w ruchu drogowym nie ma znaczenia czy na czerwonym świetle przejedzie motocyklista czy kierowca ciężarówki. Przekroczenie liczby 24 punktów za wykroczenia w ruchu drogowym poddaje w wątpliwość całość wiedzy i umiejętności kierowcy, a nie tylko wiedzy w zakresie jednej z kategorii prawa jazdy. Egzamin państwowy na prawo jazdy składa się zarówno ze sprawdzenia wiedzy podstawowej jak i wiedzy specjalistycznej w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Mając więc wątpliwość co do wiedzy i umiejętności kierowcy (przekroczona liczba punktów za wykroczenia w ruchu drogowym) sprawdzeniu należy poddać całość wymaganej od danego kierowcy wiedzy i umiejętności. Należałoby przypuszczać, że osoba posiadająca więcej kategorii prawa jazdy, a w szczególności wykonująca zawód kierowcy powinna przykładać dużą wagę do przestrzegania przepisów ruchu drogowego. Dlatego też mając do czynienia z kierowcą zawodowym notorycznie łamiącym przepisy ruchu drogowego należy dokonać sprawdzenia jego wiedzy i umiejętności w zakresie wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy. W przeciwnym przypadku mogłoby to prowadzić np. do sytuacji, w której kierowca autobusu regularnie wożącego 50 osób i nagminnie łamiący przepisy ruchu drogowego tym autobusem narażając życie pasażerów, ostatecznie zostałby zatrzymany w samochodzie osobowym i zdawałby egzamin wyłącznie w zakresie kierowania samochodem osobowym. Nie zostałaby sprawdzona wtedy jego wiedza specjalistyczna w zakresie kierowania autobusem odpowiadająca między innymi za bezpieczeństwo pasażerów (np. dozwolona prędkość, czas pracy itp.), a do ruchu drogowego wracałby kierowca nadal stanowiący zagrożenie dla jego uczestników.
Odnosząc się do pytania dotyczącego zakazu szkolenia kierowców, którym zatrzymano prawo jazdy uprzejmie informuję, że celem tego przepisu jest uniemożliwienie szkolenia się osobom, które nie posiadają np. ważnych badań lekarskich. Faktycznie obecna konstrukcja tego przepisu powoduje wątpliwości interpretacyjne zmierzające w kierunku zakazu szkolenia się np. osób skierowanych na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Mając to na względzie uprzejmie informuję, że w mojej ocenie przepis ten wymaga głębszej analizy i wypracowania jego właściwego brzmienia tak aby cel jego stosowania był jasno sprecyzowany - wyjaśnia odpowiadający.
Wskazany problem zostanie przekazany zespołowi doradczemu powołanemu w resorcie w celu analizy i wypracowania odpowiednich zmian - podsumowuje Jerzy Szmit.
