Legislacja

Ustawa, która ma chronić słabszych na drodze

25 listopada 2019

Ustawa, która ma chronić słabszych na drodze
Poseł Michał Szczerba, wiceprzewodniczący parlamentarnego zespołu ds. bezpieczeństwa ruchu drogowego (fot. Jolanta Michasiewicz) [kliknij]

Grupa posłów wniosła projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przedstawicielem wnioskodawców jest poseł Michał Szczerba. Projekt, któremu – według obowiązujących procedur – jeszcze nie został nadany numer druku został skierowany do opinii Biura Legislacyjnego oraz Biura Analiz Sejmowych dla określenia zgodności z prawem UE. Pieszy ma otrzymać pierwszeństwo także już oczekując na przejście przez jezdnię. Proponowana ustawa zmieniająca zasady zachowania zarówno pieszych jak i kierowców miałaby wejść w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.

Zakres nowelizacji. Przepisy ogólne. Jako pierwsze posłowie proponują wprowadzenie w dziale przepisów ogólnych nowego brzmienia określenia „ustąpienie pierwszeństwa”. Dziś obowiązujące określa: „23) ustąpienie pierwszeństwa - powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku;”. Nowe brzmienie zostało rozszerzone dotyczące pieszego rozpoczynającego wejście na przejście – zacytujmy: „23) ustąpienie pierwszeństwa – powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości, a pieszego – do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku lub – w przypadku oczekiwania na możliwość wejścia na przejście dla pieszych – powstrzymania się od wejścia na nie [podkreślenie wskazujące na zmianę redakcji];”.

Zakres nowelizacji. Zasady ruchu pieszych. Kolejna propozycja dotyczy zasad ogólnych ruchu drogowego, w rozdziale poświęconym ruchowi pieszych. Tu w art. 13 dotyczącym zasad zachowania pieszego przechodzącego przez jezdnię lub torowisko rozszerzono przepis. Obowiązujący brzmi: „Art. 13. 1. Pieszy, przechodząc przez jezdnię lub torowisko, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność oraz, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, korzystać z przejścia dla pieszych. Pieszy znajdujący się na tym przejściu ma pierwszeństwo przed pojazdem.” Zmiany dotyczą rozszerzenia istniejącego ustępu 1 i dodanie nowych 1a i 1b w brzmieniu: „w art. 13: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Pieszy przechodzący przez jezdnię lub torowisko jest obowiązany zachować szczególną ostrożność oraz, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, korzystać z przejścia dla pieszych.”, b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu: „1a. Pieszy znajdujący się na przejściu dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem. Pieszy oczekujący na możliwość wejścia na przejście dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem, z wyjątkiem tramwaju. 1b. Przed wejściem na przejście dla pieszych, pieszy jest obowiązany zatrzymać się i upewnić, czy kierujący pojazdem ustępuje mu pierwszeństwa. [podkreślenie wskazujące na zmianę redakcji]”;.

Zakres nowelizacji. Zasady ruchu pojazdów. W rozdziale dotyczącym ruchu pojazdów i oddziale poświęconym przecinaniu się kierunków ruchu, zaproponowano zmianę art. 26 poprzez zmianę brzmienia ustępu pierwszego i dodanie nowego. Dziś obowiązuje: „Art. 26. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu.” I tak kierowca w świetle projektowanych przepisów powinien:1. Z zastrzeżeniem ust. 1a, kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu, który znajduje się na przejściu dla pieszych lub oczekuje na możliwość wejścia na nie.”, oraz „1a. Kierujący tramwajem zbliżając się do przejścia dla pieszych jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu, który znajduje się na przejściu dla pieszych.”.

Uzasadnienie proponowanych zmian. W swoim uzasadnieniu autorzy projektu przywołują dane, iż w 2018 roku na polskich drogach doszło do 3978 wypadków na przejściach dla pieszych (co stanowi około 12,6 % ogółu zaistniałych wypadków). W wypadkach na przejściach dla pieszych śmierć poniosło 285 osób, zaś 3899 zostało rannych. Wejście pieszego na jezdnię bezpośrednio przed jadącym pojazdem stanowiło w 2018 roku przyczynę 2 336 wypadków. I podsumowują je: - Zważywszy na wysoką wypadkowość w rejonie przejść dla pieszych, prawodawca zdecydował, że należy wprowadzić szczególne zabezpieczenie polegające na tym, że z jednej strony pieszy będący na przejściu dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem, zaś z drugiej strony ma zakaz wchodzenia na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd, w tym również na przejściu dla pieszych. Zakaz wchodzenia na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd ma swoje odzwierciedlenie również w Konwencji, która stanowi, że na przejściach dla pieszych piesi nie powinni wchodzić na jezdnię bez uwzględnienia odległości i szybkości zbliżających się pojazdów. Taka konstrukcja ma na celu w jeszcze większym stopniu zagwarantować kierującemu możliwość właściwej reakcji – kierujący musi mieć czas na reakcję i niezbędny odcinek drogi do zatrzymania pojazdu; ma obowiązek ustąpienia pierwszeństwa pieszemu na przejściu, zaś z drugiej strony nie można mu postawić zarzutu gdy tego nie uczynił, jeżeli nie miał takiej możliwości. Projekt wprowadza w ustawie przepis nadający pierwszeństwo pieszego nie tylko gdy już jest na przejściu (tak jak jest dziś), ale również gdy ma zamiar wejść na przejście i sygnalizuje to oczekiwaniem bezpośrednio przed przejściem. Wprowadzenie do ustawy expressis verbis elementu „oczekiwania” pieszego przed przejściem jest jednocześnie gwarancją, że kierujący będzie miał czas na reakcję – na zatrzymanie pojazdu. Trzeba też zwrócić uwagę na przepis § 47 ust. 4 rozporządzenia Ministrów infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 454 i 1415), z którego wynika, że kierujący pojazdem ma jechać z taką prędkością, by mógł zatrzymać pojazd przed przejściem, jeżeli pieszy znajduje się na nim lub na nie wchodzi. Obowiązek zmniejszenia prędkości pozostaje w korelacji z pieszymi znajdującymi się lub wchodzącymi na przejście. Formalnie przepis ten (§ 47 ust. 4 rozporządzenia) daje więc pierwszeństwo pieszemu nie tylko wówczas, gdy znajduje się na przejściu, ale także wtedy, gdy wchodzi na przejście.

Obowiązywanie. Vacatio legis – obowiązywanie określono na 1 stycznia 2021 r. - zostało dostosowane do konieczności przeprowadzenia odpowiedniej kampanii społecznej i edukacyjnej tak aby informacja o zmianie dotarła do świadomości wszystkich użytkowników w ruchu drogowym. Przedmiotowy projekt nie jest niezgodny z prawem Unii Europejskiej – konkludują (wcześniej tę konkluzję uzasadniając) autorzy projektu ustawy.

Składamy ustawę, która ma chronić słabszych na drodze, która ma chronić pieszych – mówiła w trakcie zorganizowanej w Sejmie konferencji prasowej posłanka Agnieszka Pomaska.

Czyli dyskusja rozpoczęła się. (jm)