W dniu dzisiejszym na stronach Rządowego Centrum Legislacyjnego po raz pierwszy opublikowany został - tak oczekiwany - projekt ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (UD 402 [kliknij]). Nad tekstem redakcja cyklu DYSKUSJI NA RATUSZOWEJ zaplanowała dwie debaty pod wspólnym tytułem: „DEBATA NAD OPUBLIKOWANYM PROJEKTEM”:
* do części pierwszej - 7. lipca - prowadzący Jakub Grabowski zaprosił instruktorów:
- Michała Szypurę, prezesa PIGOSK Piastów;
- Kamila Pijanowskiego, członka zarządu ZPOSK;
* do części drugiej – 9. lipca - prowadząca Jolanta Michasiewicz zaprosiła egzaminatorów:
- Tomasza Matuszewskiego, zastępcę Dyrektora WORD Warszawa, prezesa Ogólnopolskiego Związku Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego;
- Marcina Kiwita, Kierownika Działu Egzaminów, Egzaminatora Nadzorującego w WORD Olsztyn.
Konsultacje publiczne. Przywołany projekt, tj. Projekt z dnia 27.06.2026 r. USTAWA z dnia … 2026 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw, w dniu wczorajszym skierowany został do 30-dniowych konsultacji publicznych.
Obowiązywanie. Zmiany zostaną wprowadzone także w następujących ustawach: o drogach publicznych; Prawo o ruchu drogowym; o transporcie drogowym. Przewidziano przepisy przejściowej, a wejście w życie określono na 1 stycznia 2027 r. w wyjątkami, które zaczną obowiązywać: z dniem 1 lipca 2027 r.; z dniem 1 stycznia 2028 r.; z dniem 1 stycznia 2029 r.
W Ocenie Skutków Regulacji zapisano: „Projekt ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz o zmianie niektórych innych ustawy ustaw stanowi odpowiedź na zidentyfikowane nieprawidłowości i niedoskonałości obowiązującego systemu szkolenia oraz egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a także na potrzebę zwiększenia poziomu bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu drogowego.
Analiza funkcjonowania obecnego systemu wskazuje na trzy podstawowe deficyty: (1) brak skutecznych mechanizmów weryfikacji rzeczywistego przebiegu szkolenia praktycznego osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, (2) nieadekwatność konstrukcji państwowego egzaminu na prawo jazdy względem celu, jakim jest sprawdzenie umiejętności bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym oraz (3) niedostateczne uregulowanie zasad korzystania z pojazdów współdzielonej mikromobilności, prowadzące do ograniczenia dostępności przestrzeni publicznej dla osób o szczególnych potrzebach.
Głównym celem projektu ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw jest uproszczenie zasad egzaminowania kandydatów na kierowców i kierowców oraz zwiększenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez położenie większego nacisku na weryfikację umiejętności kluczowych z punktu widzenia praktyki prowadzenia pojazdu, co w konsekwencji przyczyni się do lepszego przygotowania przyszłych uczestników ruchu do rzeczywistych, często dynamicznych i nieprzewidywalnych sytuacji na drodze.
W celu zobrazowania skali zidentyfikowanych problemów wykorzystano dane statystyczne za 2025 r. pozostające w dyspozycji Ministra Infrastruktury, pozyskane m.in. z systemów teleinformatycznych obsługiwanych przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych S.A. oraz z Centralnego Ośrodka Informatyki.
W 2025 r. utworzono 511 760 profili kandydata na kierowcę dla kategorii B oraz 6 025 dla kategorii B1, natomiast do egzaminu teoretycznego przystąpiło odpowiednio 510 897 osób dla kategorii B oraz 1 007 osób dla kategorii B1. Łączna liczba przeprowadzonych egzaminów teoretycznych wyniosła 874 056 dla kategorii B oraz 1 864 dla kategorii B1.
Zdawalność części teoretycznej egzaminu w 2025 r. wyniosła 56% dla kategorii B oraz 52% dla kategorii B1, natomiast w przypadku części praktycznej znaczące różnice obserwuje się pomiędzy etapem placu manewrowego a jazdą w ruchu drogowym. Zdawalność na placu manewrowym wyniosła odpowiednio 71% dla kategorii B oraz 90% dla kategorii B1, podczas gdy zdawalność części praktycznej realizowanej w ruchu drogowym wyniosła jedynie 49% dla kategorii B oraz 77% dla kategorii B1.
Likwidacja egzaminu na placu manewrowym znajduje uzasadnienie w analizie danych statystycznych dotyczących zdawalności egzaminów oraz liczby podejść kandydatów do poszczególnych części egzaminu. W 2025 r. przeciętna liczba podejść do egzaminu praktycznego na placu manewrowym wyniosła 1,69 dla kategorii B oraz 1,19 dla kategorii B1, natomiast w przypadku egzaminu w ruchu drogowym odpowiednio 1,68 oraz 1,25. Wskazuje to na powtarzalność podejść do egzaminów oraz istnienie barier systemowych, które nie zawsze są związane z rzeczywistym poziomem przygotowania kandydatów do uczestnictwa w ruchu drogowym.
Dane te wskazują, że obecny model egzaminowania, w którym plac manewrowy stanowi odrębny, obligatoryjny etap egzaminu praktycznego, nie odzwierciedla w pełni rzeczywistych kompetencji kandydatów na kierowców oraz stanowi istotną barierę systemową w procesie uzyskiwania uprawnień. W świetle powyższych danych należy wskazać, że znaczna część kandydatów na kierowców kończy egzamin już na etapie placu manewrowego, bez możliwości wykazania się umiejętnościami w rzeczywistym ruchu drogowym.
Część praktyczna egzaminu państwowego realizowana na placu manewrowym sprawdza umiejętność wykonania wyuczonych, powtarzalnych manewrów, nie odpowiada natomiast realnym warunkom ruchu drogowego ani nie weryfikuje umiejętności kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa, tj. zdolności rozpoznawania i przewidywania potencjalnych zagrożeń oraz bezpiecznego poruszania się i bezpiecznego reagowania w rzeczywistych warunkach ruchu drogowego. Jednocześnie utrzymywanie przez ośrodki szkolenia kierowców obowiązku posiadania placu manewrowego w odniesieniu do szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B1 generuje koszty infrastrukturalne nieproporcjonalne do uzyskiwanej wartości szkoleniowej.
Dodatkowo zidentyfikowanym problemem jest obowiązująca konstrukcja części praktycznej egzaminu państwowego, w ramach której niezaliczenie egzaminu w zakresie jazdy w ruchu drogowym, przy uprzednim zaliczeniu części egzaminu realizowanej na placu manewrowym, skutkuje - w odniesieniu do egzaminu państwowego we wszystkich kategoriach prawa jazdy - obowiązkiem ponownego przystąpienia do całego egzaminu, w tym do ponownego wykonania zadań realizowanych na placu manewrowym. Powyższe rozwiązanie nie wnosi żadnej dodatkowej wartości szkoleniowej dla osoby egzaminowanej, która uprzednio z wynikiem pozytywnym zaliczyła część praktyczną egzaminu na placu manewrowym, a jednocześnie prowadzi do nieuzasadnionego wydłużenia czasu trwania postępowania egzaminacyjnego oraz przyczynia się do powstawania kolejek do egzaminu państwowego.
Analogiczny problem dotyczy obowiązujących przepisów umożliwiających wielokrotne podejście do części praktycznej egzaminu państwowego w tym samym dniu. Możliwość taka nie przekłada się na poprawę jakości przygotowania osoby egzaminowanej do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym, a jedynie generuje dodatkowe obciążenie organizacyjne systemu egzaminowania dla wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego, bez odpowiadającej mu korzyści o charakterze szkoleniowym lub weryfikacyjnym oraz znaczące i nieuzasadnione wydłużenie oczekiwania na termin egzaminu państwowego dla innych kandydatów na kierowców.
Przygotowana nowelizacja ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226, z późn. zm.) przewiduje reorganizację systemu opracowywania i weryfikacji pytań egzaminacyjnych wykorzystywanych w procesie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a także osób wykonujących zawód instruktora, egzaminatora, instruktora techniki jazdy oraz w zakresie uzyskiwania kwalifikacji kierowcy zawodowego.
Nowe rozwiązania mają zapewnić nie tylko większą przejrzystość i spójność katalogów pytań egzaminacyjnych, ale również poprawę ich zrozumiałości i jednoznaczności, co ograniczy ryzyko błędnej interpretacji przez osoby egzaminowane. Jednocześnie zachodzi potrzeba usprawnienia procesu ich weryfikowania oraz kontroli jakości pytań, poprzez ich regularne analizowane, a także systematyczną ocenę pod kątem merytorycznym, praktycznym oraz językowym, ze szczególnym uwzględnieniem klarowności i precyzji formułowanych treści.
W dłuższej perspektywie proponowane zmiany mają wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ograniczenie liczby wypadków drogowych. Ujednolicenie i podniesienie standardów egzaminacyjnych mają również sprzyjać budowaniu zaufania do systemu uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami oraz zapewnić, że osoby dopuszczane do ruchu drogowego posiadają nie tylko wiedzę teoretyczną, ale przede wszystkim praktyczne umiejętności niezbędne do bezpiecznego poruszania się po drogach.
Przegląd dotychczas obowiązujących przepisów dotyczących systemu opracowywania oraz weryfikacji pytań egzaminacyjnych ujawnił m.in. brak wystarczającej transparentności i rozliczalności w procesie opracowywania i weryfikacji pytań egzaminacyjnych oraz realizacji innych zadań Komisji ds. weryfikacji i rekomendacji pytań egzaminacyjnych.
Ponadto nadmiernie rozbudowana baza pytań egzaminacyjnych utrudnia jej bieżące weryfikowanie oraz sprawne dostosowywanie do zmian w obowiązującym stanie prawnym, dlatego kluczowe znaczenie ma ograniczenie liczby pytań do zakresu najistotniejszego z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Kierunek ten znajduje potwierdzenie w rozwiązaniach stosowanych w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym w modelu szwedzkim, który opiera się na bardziej selektywnym, przejrzystym i praktycznie ukierunkowanym zestawie pytań egzaminacyjnych.
Dodatkowo jest zasadne powiązanie pytań egzaminacyjnych z rzeczywistymi zagrożeniami występującymi w ruchu drogowym oraz z danymi dotyczącymi wypadków. Jednocześnie utrzymujące się zjawisko pamięciowego opanowywania testów egzaminacyjnych pozostaje w sprzeczności z celem egzaminu określonym w ustawie, którym jest rzetelna ocena rzeczywistych kompetencji kierowców. Proponowane zmiany, inspirowane sprawdzonymi rozwiązaniami skandynawskimi, zmierzają do odejścia od mechanicznego przyswajania pytań na rzecz kształtowania umiejętności analizy sytuacji drogowych i podejmowania właściwych decyzji w praktyce.
Projektowana regulacja wynika z potrzeby podniesienia poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez zapewnienie bardziej efektywnego systemu przygotowania kandydatów na kierowców. Kluczowym elementem tego systemu jest właściwie zaprojektowany proces szkolenia i egzaminowania, który - obok przekazywania umiejętności technicznych - powinien kształtować odpowiedzialne postawy oraz trwałe nawyki bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. W szczególności konieczne jest wzmocnienie kompetencji kandydatów na kierowców w zakresie rozumienia zagrożeń oraz właściwego zachowania wobec wszystkich uczestników ruchu drogowego, w tym pieszych, rowerzystów oraz użytkowników hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego.
Projekt przewiduje zmianę modelu egzaminowania kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kategorii B i B1 poprzez odejście od obligatoryjnego sprawdzania umiejętności na placu manewrowym. W jego miejsce wprowadza się rozwiązanie polegające na kompleksowej ocenie umiejętności kierującego w warunkach rzeczywistego ruchu drogowego, obejmującej również wykonywanie manewrów. Rozwiązanie to jest zgodne z kierunkami stosowanymi w większości państw członkowskich Unii Europejskiej, w których egzamin praktyczny koncentruje się na ocenie zachowania kierowcy w ruchu drogowym.
Wprowadzenie spójnego modelu egzaminu praktycznego, opartego na ocenie kompetencji w ruchu drogowym, pozwoli na zwiększenie obiektywizmu procesu egzaminowania oraz ograniczenie wpływu czynników niezwiązanych bezpośrednio z bezpieczeństwem ruchu drogowego, w szczególności zadań o charakterze odtwórczym realizowanych na placu manewrowym. Jednocześnie przewiduje się, że zmiana ta może przyczynić się do zwiększenia zdawalności egzaminów państwowych, bez negatywnego wpływu na poziom przygotowania kandydatów do bezpiecznego kierowania pojazdami.
Dodatkowo, odejście od egzaminowania na placu manewrowym kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kategorii B i B1 wpłynie na usprawnienie organizacji egzaminów państwowych oraz zwiększenie efektywności funkcjonowania wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego.
Obowiązujący stan prawny nie zapewnia organom nadzoru ani podmiotom przeprowadzającym egzamin skutecznego instrumentu pozwalającego na zweryfikowanie, czy zajęcia praktyczne w ramach nauki jazdy faktycznie odbyły się w deklarowanym wymiarze czasowym, w deklarowanym miejscu oraz z zachowaniem wymaganego programu szkolenia. Dokumentowanie godzin szkolenia odbywa się w oparciu o dokumenty, które nie poddają się obiektywnej weryfikacji, co stwarza ryzyko fikcyjnego potwierdzania odbycia szkolenia w wymiarze niezgodnym z jego rzeczywistym przebiegiem. Z tych samych względów brak jest możliwości zweryfikowania, czy w toku egzaminu wewnętrznego, przeprowadzanego przez ośrodek szkolenia kierowców, kursant rzeczywiście nabył wymagane umiejętności, czy też doszło jedynie do wystawienia dokumentu formalnie potwierdzającego odbycie minimalnej liczby godzin szkolenia i zdania egzaminu wewnętrznego, bez zapewnienia rzetelności samego procesu szkoleniowego. Konsekwencją powyższego stanu jest dopuszczanie do egzaminu państwowego kandydatów, którzy nie przeszli pełnego, rzetelnie zrealizowanego cyklu szkoleniowego, co negatywnie wpływa na poziom ich przygotowania do samodzielnego i bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.
Analogiczny deficyt dowodowy występuje na etapie egzaminu państwowego. Obowiązek rejestracji obrazu i dźwięku w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego obejmuje obecnie wyłącznie zakres kategorii B, podczas gdy w odniesieniu do pozostałych kategorii uprawnień ustawodawca nie przewidział analogicznego obowiązku. Ogranicza to możliwość obiektywnej weryfikacji przebiegu postępowania egzaminacyjnego w przypadku zaistnienia sytuacji spornych, wniesienia skargi lub powstania wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonego egzaminu. Wobec braku jednoznacznej podstawy prawnej nakładającej taki obowiązek w odniesieniu do innych kategorii, w praktyce wiele wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego dokonuje rejestracji obrazu i dźwięku z przeprowadzania egzaminów państwowych we wszystkich kategoriach prawa jazdy, dążąc w ten sposób do ograniczenia ryzyka powstania wskazanych sytuacji spornych. Powyższe prowadzi do niejednolitości praktyki stosowanej przez poszczególne wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego oraz wskazuje na potrzebę ujednolicenia obowiązujących w tym zakresie zasad postępowania na poziomie ustawowym.
Kolejny zdiagnozowany problem, który rozwiązuje projektowane ustawa to potrzeba podniesienia kwalifikacji osób odpowiedzialnych na szkolenie przyszłych kierowców. Obecnie obowiązujące wymagania kwalifikacyjne, którym podlegają osoby ubiegające się o uzyskanie uprawnień instruktora nauki jazdy, nie zapewniają odpowiedniego poziomu przygotowania merytorycznego i praktycznego już na najwcześniejszym etapie wykonywania tego zawodu, co może niekorzystnie wpływać na jakość prowadzonego szkolenia kandydatów na kierowców. Powyższe wskazuje na potrzebę podniesienia wymagań kwalifikacyjnych wobec osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień instruktora nauki jazdy po wejściu w życie projektowanej ustawy, bez jednoczesnej zmiany wymagań kwalifikacyjnych wobec osób, które uzyskały takie uprawnienia i wykonują ten zawód na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem jej wejścia w życie projektowanej regulacji.
Mając na uwadze wagę zidentyfikowanego problemu oraz potrzebę podjęcia pilnych działań legislacyjnych w tym zakresie, wskazać należy, że obowiązujące przepisy nie przewidują jednoznacznego obowiązku parkowania pojazdów współdzielonej mikromobilności, w tym hulajnóg elektrycznych, wyłącznie w miejscach wyznaczonych przez zarządcę drogi. Stan ten prowadzi do porzucania tych pojazdów w przestrzeni przeznaczonej do ruchu pieszych, co stanowi istotne utrudnienie w korzystaniu z tej przestrzeni, a w wielu przypadkach realne zagrożenie bezpieczeństwa - w szczególności dla osób niewidomych, słabowidzących, osób starszych oraz rodziców przemieszczających się z dziećmi w wózkach. Dodatkowo obowiązujące przepisy nie zapewniają wystarczająco prostej i skutecznej podstawy prawnej do usuwania pojazdów zaparkowanych w sposób utrudniający ruch pieszych, co ogranicza możliwość szybkiej reakcji zarządcy drogi na nieprawidłowości w tym zakresie.”.
Organizatorzy DYSKUSJI NA RATUSZOWEJ. Przypomnijmy - organizatorami popularnego cyklu DYSKUSJI NA RATUSZOWEJ są: Fundacja Zapobiegania Wypadkom Drogowym; Polski Klaster Edukacyjny oraz redakcje tygodnika PRAWO DROGOWE@NEWS i portalu L-INSTRUKTOR.
Transmisja. Poprzez platformę do webinarów ZOOM oraz na profilach Facebooku: PRAWA DROGOWEGO NEWS oraz L-INSTRUKTORA 2020-2-25.
Zapraszamy, już 7. oraz 9. lipca br., godz. 11.00 (on-line)
