Od 4 września 2026 r. osoba, która po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, zostanie objęta okresem próbnym. I tu ważne sprostowanie internetowych mitów: nie jest to rozwiązanie przeznaczone wyłącznie dla 17-latków. Obejmuje wszystkich nowych kierowców kategorii B - niezależnie od tego, czy mają 17, 18, 25 czy 40 lat.
Jak długo trwa okres próbny?
Jeżeli uzyskasz kategorię B po ukończeniu 18 lat, okres próbny potrwa 2 lata. Jeżeli zdobędziesz ją między 17. a 18. rokiem życia - potrwa 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20 lat.
Okres ten liczy się zasadniczo od dnia wydania prawa jazdy. Jeżeli korzystasz z tymczasowego elektronicznego prawa jazdy (TEPJ), rozpoczyna się od dnia uzyskania uprawnienia - najczęściej od pozytywnego wyniku egzaminu.
Nowe zasady obejmą osoby, które uzyskają kategorię B od 4 września 2026 r. Pamiętaj jednak - jeżeli zdobyłeś uprawnienia wcześniej, nowy okres próbny nie będzie Cię dotyczył.
Najważniejsza zasada: pełne 0,0‰
W całym okresie próbnym obowiązuje zakaz kierowania pojazdem samochodowym po przekroczeniu stężenia 0,0‰ alkoholu, 0,0 mg alkoholu w wydychanym powietrzu lub 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu.
Nie możesz więc kierować się ogólną granicą 0,2‰. Dla kierowcy w okresie próbnym ustawowy próg wynosi dokładnie zero, a jego naruszenie zakończy się zatrzymaniem prawa jazdy przez Policję i cofnięciem uprawnień przez starostę.
W nowych przepisach nie ma natomiast specjalnych ograniczeń prędkości 50, 80 i 100 km/h ani obowiązku oznaczania samochodu zielonym liściem. Takie informacje nadal można znaleźć w nieaktualnych opracowaniach.
Co weszło 3 marca, a co zmienia się we wrześniu?
Od 3 marca 2026 r. prawo jazdy kategorii B może uzyskać osoba, która ukończyła 17 lat. Do pełnoletności jej uprawnienie jest ważne wyłącznie na terytorium Polski. Przez pierwsze 6 miesięcy od uzyskania prawa jazdy - jednak nie dłużej niż do ukończenia 18 lat - może prowadzić samochód tylko z osobą towarzyszącą siedzącą na przednim siedzeniu.
Taki opiekun musi:
* mieć ukończone 25 lat,
* posiadać kategorię B nieprzerwanie od co najmniej 5 lat,
* nie mieć obecnie zakazu prowadzenia pojazdów ani nie podlegać mu w ostatnich 5 latach,
* być trzeźwy i wolny od środków działających podobnie do alkoholu.
Od 4 września dochodzi okres próbny. Kierowca, który nie ukończył 18 lat, nie będzie mógł również przewozić innej osoby niepełnoletniej bez takiego opiekuna. Do pełnoletności nie może ponadto wykonywać transportu drogowego rzeczy, pracować jako kierowca taksówki ani wykonywać przewozu okazjonalnego.
Uważaj! Punkty, wykroczenia i utrata prawa jazdy
Przekroczenie 12. punktów karnych w okresie próbnym nie oznacza jeszcze automatycznej utraty uprawnień. Starosta poinformuje wtedy kierowcę o obowiązku ukończenia godzinnego szkolenia praktycznego w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Szkolenie kosztuje 500 zł. Nieukończenie go w ustawowym terminie spowoduje zatrzymanie prawa jazdy.
Poważniejsze konsekwencje grożą za powtarzające się wykroczenia:
* dwa wykroczenia z katalogu ustawy - starosta wydłuży okres próbny o 2 lata albo nałoży dwuletni okres uzupełniający;
* trzy takie wykroczenia – Policja zatrzyma prawo jazdy, a starosta cofnie uprawnienia;
* jedno przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji - również oznacza zatrzymanie prawa jazdy i cofnięcie uprawnień;
* przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku od wydania pierwszego prawa jazdy, czyli zgromadzenie co najmniej 21 punktów - prowadzi do cofnięcia uprawnień przez starostę.
Nie chodzi przy tym o dowolne dwa lub trzy mandaty. Ustawa zawiera katalog poważniejszych naruszeń, takich jak spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, przekroczenie prędkości o więcej niż 30 km/h, przejazd na czerwonym świetle czy naruszenie zasad pierwszeństwa przejazdu. Wykroczenia muszą być potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami.
Okres próbny nie ma być dodatkową karą za zdobycie prawa jazdy. To czas, w którym szczególnie łatwo jednak stracić świeżo uzyskane uprawnienia. Dlatego warto zacząć spokojnie - bez alkoholu, pośpiechu i prób udowadniania komukolwiek swoich umiejętności. A potem… potem wprowadź to jako swoje stałe, dobre nawyki!
Jakub Grabowski, b. wieloletni instruktor nauki jazdy i egzaminator, z ramienia Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego nadzorujący działania word-ów, ekspert tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS
