Ekspert wyjaśnia

T. Barnaś. Bez prawa jazdy! (cz. 1)

12 października 2018

T. Barnaś. Bez prawa jazdy! (cz. 1)
Tomasz Barnaś, b. instruktor nauki i techniki jazdy, egzaminator w MORD Kraków, ekspert redakcji tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS (fot. Jolanta Michasiewicz)

Pytanie Czytelniczki tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS. Dzień dobry, piszę z zapytaniem o jeżdżenie samochodem zwanym potocznie "bez prawa jazdy". Mój mąż nie ma prawa jazdy - żadnej kategorii- jeździ skuterem na dowód osobisty, a jak to jest z tymi samochodami o pojemności 505 cm3 i masie własnej 346 kg? Mamy taki samochód (ligier x-too), ale obecnie nim nie jeździ, ponieważ był już kilka razy zatrzymany do kontroli, niektórzy funkcjonariusze go puszczali a inni wystawiali mandat za brak dokumentu (którego nigdy nie miał). Jeśli może jeździć takim samochodem na dowód osobisty to proszę o jakiś paragraf/artykuł, na który może się powołać przy kontroli. I czy prawo działa wstecz? Dodam, że mąż obecnie ma 32 lata. Z góry dziękuję za odpowiedz, Sława N.

Odpowiada Tomasz Barnaś, ekspert tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS: Pani Sławo. Już na samym początku muszę wyraźnie stwierdzić, iż w obowiązujących nas wszystkich przepisach nie istnieje coś takiego jak „samochód bez prawa jazdy”. Jest to nierzetelny chwyt reklamowy, mający na celu zwrócenie uwagi na ogłoszenie dotyczące sprzedaży bądź też wynajmu tego typu maszyn. Pani mąż nie ma uprawnień do poruszania się pojazdem Ligier X-Too, ani żadnym innym czterokołowcem. Nie wolno mu tego robić i dobrze, że przestał. Bardzo słusznie został ukarany przez policjantów za takie wykroczenie. Trochę się dziwię, że po paru upomnieniach i mandatach poruszał się nim dalej. Mam nadzieję, że nie było to działanie z premedytacją, tylko niezrozumienie obowiązujących przepisów, które w tej materii mogą się wydawać trochę skomplikowane. Postaram się, cytując niektóre z nich, wyjaśnić całą tę kwestię i rozwiać wszelkie wątpliwości Pani oraz innych Czytelników.

Art. 3 ust. 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (2017.978 z późn. zm.) (wyraźnie wskazuje, iż osoba która ukończyła 18 lat może się bez uprawnień poruszać jedynie rowerem, wózkiem rowerowym bądź też pojazdem zaprzęgowym. Wszystkie inne pojazdy wymagają odpowiedniej kategorii prawa jazdy. Motorowery również! Jest jeden wyjątek od tej reguły. Mianowicie na mocy przepisów przejściowych w art. 133 ust. 3 tej samej ustawy czytamy: „Osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy (19 stycznia 2013 roku – przyp. autora) ukończyła 18 lat, uznaje się za uprawnioną do kierowania motorowerem na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec tej osoby nie wymaga się posiadania dokumentu stwierdzającego to uprawnienie”.

Ten przepis skonstruowano właśnie po to, aby prawo nie działało wstecz. Pani mąż był pełnoletni przed datą wejścia w życie nowych przepisów. Jeżeli wspomniany przez Panią skuter mieści się w definicji motoroweru zawartej w art. 2 pkt 46 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (2017.1260 z późn. zm.): „pojazd dwu- lub trójkołowy zaopatrzony w silnik spalinowy o pojemności skokowej nieprzekraczającej 50 cm3 lub w silnik elektryczny o mocy nie większej niż 4 kW, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 45 km/h”, to ma prawo poruszać się nim w normalnym ruchu drogowym bez żadnej kategorii prawa jazdy. Może jeździć „na dowód osobisty”. Osobiście nigdy nie byłem i nie będę zwolennikiem dopuszczania do ruchu drogowego osób bez merytorycznego przygotowania. Jazda po drogach to trudna i odpowiedzialna sztuka. Żadne własne życiowe doświadczenia nie zastąpią uwag i informacji udzielonych przez dobrego instruktora, który nauczy prawidłowego poruszania się motorowerem. Warto inwestować w swoje bezpieczeństwo. Ale tę moją dygresję pozostawię już Państwu pod rozwagę.

Pojazd Ligier X-Too nie może być zarejestrowany jako motorower. Ma przecież 4 koła i pojemność dziesięciokrotnie większą od maksymalnej dozwolonej. Jest to czterokołowiec lekki – homologacja L6e zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Art. 2 pkt 42c PoRD definiuje go, jako: „czterokołowiec, którego masa własna nie przekracza 350 kg i konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h”. Aby móc poruszać się tym autem potrzebne jest prawo jazdy, co najmniej kategorii AM. Dawniej – przed 19 stycznia 2013 r. – była to kategoria, co najmniej B1. Nie wystarczy być pełnoletnim, data ukończenia 18 roku życia również nie ma tu żadnego znaczenia. Obecne przepisy dotyczące egzaminowania kandydatów na kierowców w przypadku kategorii AM pozwalają zdawać egzamin jedynie na motorowerze. Proponuję więc, ubiegać się od razu o kategorię B1 lub B, które rozszerzają dodatkowo zakres uprawnień o „większe” pojazdy.

Wszystkie nieprawidłowe interpretacje wspomnianych przepisów biorą się z niezrozumienia różnic pomiędzy motorowerem a czterokołowcem lekkim. A to nie jest to samo. Bardzo często zbyt daleko idące uproszczenie uprawnień wynikających z kategorii AM rodzi problemy podczas kontroli ruchu drogowego.

Proszę pamiętać:

- prawo jazdy AM – to uprawnienie na motorowery i czterokołowce lekkie oraz rowery, wózki rowerowe i pojazdy zaprzęgowe;

- wiek 18 lat przed 19 stycznia 2013 roku – to uprawnienie TYLKO na motorowery oraz rowery, wózki rowerowe i pojazdy zaprzęgowe. 

- wiek 18 lat po 19 stycznia 2013 – to uprawnienie na rowery, wózki rowerowe i pojazdy zaprzęgowe.

Pozdrawiam Tomasz Barnaś.