Ekspert wyjaśnia

Robert Dorosz. W kwestii nieoznaczonego pasa ruchu

16 marca 2017

Robert Dorosz. W kwestii nieoznaczonego pasa ruchu
Robert Dorosz, instruktor, egzaminator (Fot. J. Michasiewicz)

Pytanie: Proszę o zajęcie się kwestią nieoznaczonego pasa ruchu. Mam w tym względzie wiele wątpliwości począwszy od tego jaką rolę w definicji pasa ruchu pełni spójnik „lub” . Moje pytania:

Czy spójnik „lub” oznacza alternatywę łączną czy rozłączną? Czy na oznaczonym pasie ruchu mającym 7 m szerokości mogą występować nieoznaczone pasy ruchu i jak ewentualnie ma się do tego art. 5 ust. 1 prd? Jak kierujący ma rozpoznać nieoznaczone pasy ruchu, tym bardziej gdy inni uczestnicy stosują art. 16 ust. 4 prd tj. przy nieoznaczonych pasach ruchu jadą środkiem prawej strony jezdni (zajmują dwa nieoznakowane pasy ruchu)?

Odpowiedź: Drogi Czytelniku! Odpowiadając na Pana pytanie dotyczące nieoznaczonego pasa ruchu  oraz pozostałych pytań związanych z tym zagadnieniem należy sięgnąć do ustawy - Prawo o ruchu drogowym i kilku rozporządzeń oraz podstaw języka polskiego.

Odpowiadając na pierwsze Pana pytanie: - Czy spójnik „lub” oznacza alternatywę łączną czy rozłączną? - należy przypomnieć, iż w języku polskim wyróżniamy spójniki współrzędne (parataktyczne):

łączne, np. a, i, oraz, tudzież; rozłączne, np. albo, bądź, czy, lub;

jak wynika już z tych podstawowych wiadomości spójnik „lub” który jest użyty w definicji pasa ruchu tj.: w art.2 pkt. 7 ustawy - Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 roku z późn. zm. stanowi spójnik rozłączny.

Definicja: „Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: (…) 7) pas ruchu - każdy z podłużnych pasów jezdni wystarczający do ruchu jednego rzędu pojazdów wielośladowych, oznaczony lub nieoznaczony znakami drogowymi;”

Tam gdzie są wyznaczone pasy ruchu zdecydowanie łatwiej jest poruszać się kierującym, ponieważ panuje wtedy ład i porządek, natomiast tam gdzie ich nie ma niestety trudniej, ponieważ kierowcy sami muszą zdecydować jaką pozycje zając na drodze, aby było bezpiecznie, ale tu przychodzi nam z pomocą odpowiednio stosowany art. 16.4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, o którym piszę w dalszej części.

Chcąc dokładnie zrozumieć określenie pasa ruchu należy jeszcze wspomnieć o pojeździe wielośladowym i jednośladowym. Pojazd jednośladowy - pojazd kołowy, w którym wszystkie koła (zazwyczaj tylko dwa) są ustawione w jednej linii. Nazwa ta wynika z faktu, że pojazdy tego rodzaju pozostawiają za sobą na miękkim podłożu ślad w postaci jednej linii. W odróżnieniu od pojazdów jednośladowych, pojazdy wielośladowe, posiadają zestawy kół, które na miękkim podłożu zostawiają za sobą dwie lub więcej równoległych linii.

Jeśli jezdnia po jednej stronie jest odpowiednio szeroka, ale nie ma wyznaczonych pasów ruchu, a mieszczą się na niej obok siebie pojazdy wielośladowe będziemy mówili o niewyznaczonych pasach ruchu.

Kolejne pytanie Czytelnika: - Czy na oznaczonym pasie ruchu mającym 7 m szerokości mogą występować nieoznaczone pasy ruchu i jak ewentualnie ma się do tego art. 5 ust. 1 prd? - aby odpowiedzieć na to pytanie należy przywołać rozporządzenie dotyczące warunków technicznych dróg publicznych. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124) i w nim: § 15 szerokość pasów ruchu:

„1. Szerokość pasów ruchu, z zastrzeżeniem § 16, powinna wynosić: 1) na drodze klasy A - 3,75 m; 2) na drodze klasy S: a) dwujezdniowej - 3,75 m lub 3,50 m, b) jednojezdniowej - 3,75 m; 3) na drodze klasy GP i G - 3,50 m; 4) na drodze klasy Z - 3,00 m; 5) na drodze klasy L - 2,75 m; 6) na drodze klasy D - 2,50 m.”

Rozporządzenie mówi nam jakie szerokości powinny posiadać pasy ruchu. Zależy to - jak widać - od rodzaju drogi. Czytelnik pisze, że szerokość pasa ruchu wynosi 7 metrów. Oznacza to, że występują tam nieoznaczone dwa pasy ruchu. Przy takiej szerokości  spokojnie mieszczą się dwa pojazdy wielośladowe (szerokość samochodu osobowe wynosi w większości do 2, 5 metra), dodając jeszcze bezpieczny odstęp to spokojnie mieszczą się na takim 7 metrowym pasie.

Artykuł 5.1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który Pan przytacza nie odnosi się - w żadnym wypadku - do pasa ruchu. Nie wiem co miał Pan na myśli powołując się na ten artykuł. Mówi on nam tylko o hierarchii ważności znaków i sygnałów drogowych.

„Art. 5. 1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnałów świetlnych oraz znaków drogowych, nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany przez te osoby, sygnały świetlne lub znaki drogowe. 2.Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi i znakami drogowymi. 3.Sygnały świetlne mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi regulującymi pierwszeństwo przejazdu.”

W ostatnim pytaniu Czytelnik sam sobie odpowiada na nurtujący go problem, właśnie postawionym pytaniem. - Jak kierujący ma rozpoznać nieoznaczone pasy ruchu, tym bardziej, gdy inni uczestnicy stosują art. 16 ust. 4 prd tj. przy nieoznaczonych pasach ruchu jadą środkiem prawej strony jezdni (zajmują dwa nieoznakowane pasy ruchu)? Tak Drogi Czytelniku! Kierujący w przytoczonej sytuacji zajmują dwa pasy ruchu! Jest to następstwem źle interpretowanego przez kierowców tego zapisu, gdzie wielu kierujących myśli, iż powinni jechać środkiem prawej części jezdni. Nic bardziej mylnego, ponieważ ten artykuł mówi wyraźnie:

Art. 16. 1. Kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny. (…) 4.Kierujący pojazdem jest obowiązany jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Jeżeli pasy ruchu na jezdni są wyznaczone, nie może zajmować więcej niż jednego pasa.” Gdyby kierujący stosowali się stricte do tego przepisu i poruszali blisko prawej krawędzi jezdni wtedy byłoby odpowiednio dużo miejsca po ich lewej stronie dla drugiego pojazdu wielośladowego. Wizualnie należy stworzyć drugi pas ruchu gdy widzimy, że jest możliwość poruszania się obok siebie pojazdów wielośladowych. Należy pamiętać jakie obowiązki spoczywają na kierującym chcącym zmienić pas ruchu oznaczony lub nieoznaczony o czym mówi nam art. 22 ustawy: „Art. 22. 1. Kierujący pojazdem może zmienić kierunek jazdy lub zajmowany pas ruchu tylko z zachowaniem szczególnej ostrożności. (…) 4. Kierujący pojazdem, zmieniając zajmowany pas ruchu, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdowi jadącemu po pasie ruchu, na który zamierza wjechać, oraz pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony. 5. Kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraźnie sygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru.”

Odpowiedzi udzielił: Robert Dorosz, instruktor, egzaminator