Rozmowy

Konsekwentny w działaniach - Marek Staszczyk

4 stycznia 2018

Konsekwentny w działaniach - Marek Staszczyk
Marek Staszczyk, dyrektor WORD Toruń. (fot. Jolanta Michasiewicz)

Jolanta Michasiewicz, redakcja tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS: Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Toruniu, którego jest Pan dyrektorem w już ubiegłym roku otrzymał nominację do nagrody PARTNER BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO 2017. Jeszcze raz gratulujemy, to wyjątkowe wyróżnienie. Znaleźliście się w równie wyjątkowym gronie osób i firm, które w sposób szczególny przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Proszę przybliżyć naszym Czytelnikom jakie to podejmujecie działania?

Marek Staszczyk, dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Toruniu: Jednym z priorytetów w działaniach Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Toruniu jest edukacja dzieci i młodzieży w zakresie bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym. Od 11 lat na terenie WORD w Toruniu funkcjonuje Centrum Edukacji Komunikacyjnej (CEK). Całorocznie prowadzone są tu nieodpłatne zajęcia z wychowania komunikacyjnego dla dzieci z przedszkoli i szkół podstawowych. Jesteśmy jednym z nielicznych ośrodków w kraju dysponującym taka bazą dydaktyczną do prowadzenia zajęć edukacyjnych dla dzieci. CEK to oddzielny budynek, w którym mieści się sala o powierzchni 240 m2, odzwierciedlająca rzeczywiste warunki panujące na drodze, w pełni wyposażona i dostosowana do prowadzenia zajęć teoretycznych i praktycznych. Przy obiekcie usytuowane jest również miasteczko ruchu drogowego. Podczas 1,5 godzinnych zajęć z każdą grupą, dzieci dowiadują się w jaki sposób bezpiecznie uczestniczyć w ruchu drogowym, poznają znaki drogowe i zagrożenia związane z poruszaniem się po drogach. Na przestrzeni ostatnich 10 lat CEK odwiedziło ponad 30 tysięcy dzieci z całego województwa. Zajęcia są nieodpłatne, a wszystkie koszty związane z tym przedsięwzięciem pokrywamy z własnych środków. Na działania w zakresie BRD w ostatnich 10 latach przeznaczyliśmy 3,8 mln zł. Kapituła konkursu „Partner Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 2017” doceniła te działania, nominując nasz ośrodek do nagrody w kategorii „Instytucja Publiczna Roku”.  Było to dla nas miłe wyróżnienie. Pragnę nadmienić, że jest to jedno z wielu zadań, które realizujemy w tym obszarze. Innymi przykładami zajęć edukacyjnych są organizowane corocznie od wielu lat we współpracy z innymi partnerami cykliczne przedsięwzięcia, związane z propagowaniem bezpiecznych zachowań w ruchu drogowym, takie jak:

 akcja dla dzieci z przedszkoli i szkół podstawowych pn. Z bezpieczeństwem za pan brat,  Międzyprzedszkolny Przegląd Scenek Dramowych pn. „Jestem bezpieczny”,  projekt „Moja karta rowerowa, czyli jak zdać egzamin na kartę rowerową”,  akcja „Jestem widoczny, jestem bezpieczny”,  Ogólnopolski Turniej Bezpieczeństwa w Ruchu Drogowym,  Ogólnopolski Młodzieżowy Turniej Motoryzacyjny.

Dużą uwagę przywiązujemy też do szeroko rozumianej promocji bezpieczeństwa ruchu drogowego, która jest realizowana poprzez m.in.: udział w festynach organizowanych przez samorządy, fundacje i inne podmioty; udział w akcjach medialnych prowadzonych w prasie, radiu i telewizji regionalnej; publikację artykułów na łamach młodzieżowego czasopisma HYBRYDA, propagujących bezpieczeństwo ruchu drogowego wśród licealistów i studentów.

Pytanie: Obok własnych inicjatyw, prowadzonych konsekwentnie od lat, promujecie akcje ogólnopolskie. Też staramy się na łamach PRAWA DROGOWEGO@NEWS je popularyzować, niestety najczęściej z miernym wynikiem. Obserwujemy, że akcja mija, a statystyki nie poprawiają się. Dla przykładu prowadzona od kilku lat kampania, czy raczej kampanie, promująca/e odblaski. Gdzie - Pana zdaniem - leży problem w zrozumieniu przez społeczeństwo tak ważnej idei, przecież ratującej życie?

Odpowiada Marek Staszczyk: Twierdzenie, że statystyki dotyczące wypadków drogowych nie poprawiają się nie jest prawdziwe. Ostatnia dekada przyniosła zauważalną poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce. Od 2008 r. obserwujemy tendencję spadkową w zakresie liczby wypadków drogowych i ofiar śmiertelnych. Wyjątkiem był rok 2016, gdzie, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, liczba ofiar wypadków wzrosła. Wstępne statystyki za rok 2017 wskazują jednak na powrót do trendu spadkowego. Duży udział pieszych wśród ofiar wypadków w Polsce pokazuje, że wciąż potrzebna jest szeroko prowadzona i ciągła edukacja, zmiana mentalności w relacji pieszy-kierowca oraz promocja w zakresie używania elementów odblaskowych. Ważną rolę odgrywają kampanie medialne o zasięgu ogólnokrajowym. Istotnym czynnikiem determinującym powszechność używania materiałów odblaskowych jest włączenie się w ich promocję producentów np. odzieży,  także osób znanych.

W ramach działań edukacyjnych WORD w Toruniu corocznie przekazuje, w szczególności dzieciom i młodzieży szkolnej, po kilka tysięcy elementów odblaskowych. Należy zauważyć, że sytuacja w zakresie noszenia elementów odblaskowych przez pieszych z każdym rokiem poprawia się, aczkolwiek w dalszym ciągu jest niezadawalająca. Dostrzegając problem bezpieczeństwa pieszych w ruchu drogowym, wdrożyliśmy w Toruniu we wrześniu 2017 r., wspólnie z Urzędem Miasta Torunia, Miejskim Zarządem Dróg i Komendą Miejską Policji w Toruniu projekt pn. Weź-Rozwiń-Przejdź-Zostaw. Polegał on na wyposażeniu czterech przejść dla pieszych w Toruniu o dużym zagrożeniu wypadkowością w specjalne opaski odblaskowe oraz tabliczki instruktażowe. Pieszy użytkownik drogi, aby bezpiecznie pokonać przejście, powinien wziąć wiszącą opaskę, rozwinąć ją, przejść przez jezdnię i zostawić ją na specjalnie przygotowanym drążku. W praktyce wiele opasek nie wracało na miejsce, co powodowało konieczność ciągłego ich uzupełniania. Niemniej poprzez nagłośnienie medialne tego projektu osiągnęliśmy jego główny cel, czyli zwrócenie uwagi społeczeństwa lokalnego na problem bezpieczeństwa pieszych w ruchu drogowym, w szczególności dzieci i osób starszych.

Pytanie: Jak powinno wyglądać skuteczne wychowanie komunikacyjne? Gdzie popełniamy błąd?

Odpowiada Marek Staszczyk: Jak dotąd nie dopracowaliśmy się efektywnych rozwiązań systemowych w sferze edukacji komunikacyjnej dzieci i młodzieży szkolnej, które zapewniałyby pożądany poziom przygotowania do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym. Edukacja prowadzona w szkołach w oparciu o treści zawarte w podstawach programowych wydaje się być niewystarczająca. Jak wskazuje praktyka, sposób realizacji tych treści w poszczególnych placówkach też jest bardzo zróżnicowany. A przecież bezsporne jest to, że bez dobrego kształcenia od najmłodszych lat trudno będzie o lepszą kulturę i zachowanie na polskich drogach. Dlatego niezwykle ważną kwestią jest podnoszenie poziomu kompetencji i zaangażowania nauczycieli zajmujących się wychowaniem komunikacyjnym. Działania organizacji pozarządowych i innych podmiotów realizujących obecnie zadania na rzecz poprawy BRD nie są w stanie, z uwagi na ich ograniczony zasięg i sporadyczność, zastąpić edukacji systemowej prowadzonej w szkołach, co najwyżej mogą stanowić jej uzupełnienie. Potrzeba rozwoju skutecznego systemu edukacji w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce jest dostrzegana przez Sekretariat KRBRD, który uwzględnił zadanie opracowania rekomendacji w tym zakresie w Programie Realizacyjnym na lata 2015-2016 do Narodowego Programu BRD 2013-2020.

Pytanie: Przez ostatnie kilka miesięcy minionego roku prowadziliśmy na łamach PRAWA DROGOWEGO@NEWS dyskusję dotycząca ewentualnego wprowadzenia do naszego prawa bezwzględnego pierwszeństwa pieszych w ruchu drogowym. Oczywiście z pełną świadomością, że byłaby to tylko kolejna próba. Dyskusja okazała się niezwykle ciekawa, ale też bardzo różnorodna. Dzisiaj już nie wiem czy mam rację co do tej bezwzględności? A co myśli wieloletni działacz i ekspert na polu brd?

Odpowiada Marek Staszczyk: Skłaniam się w kierunku rozwiązania, które wprowadziłoby przepisy bezwzględnego pierwszeństwa pieszych w ruchu drogowym, ale na jakiś okres przejściowy, po którym moglibyśmy przeanalizować i ocenić jego efektywność w polskich warunkach. Pojawiają się też inne pomysły rozwiązań mających na celu poprawę bezpieczeństwa pieszych na przejściach. Nie tak dawno dotarł do mnie projekt polegający na wyróżnieniu na chodniku (farbą z efektem odblaskowym) dwóch pasów po obu stronach przejścia dla pieszych. Pieszy wkraczając na taki pas, ale będąc w komfortowej sytuacji bycia dalej na chodniku, wysyłałby jednoznaczny sygnał do nadjeżdżających kierowców o chęci i potrzebie przejścia przez jezdnie. W ocenie pomysłodawcy taka innowacja pozwoliłaby na:

wydatne zmniejszenie ryzyka wypadków na przejściu, czytelne – wizualne i niewerbalne przekazywanie sygnałów pomiędzy kierowcami i pieszymi w ciągle zmieniającej się sytuacji na przejściu, zmniejszenie stresu pieszych i kierowców w ocenie i zrozumieniu wysyłanych sygnałów wobec siebie, co sprzyja szybkim, przemyślanym i trafnym decyzjom.

Jednak zasadniczym problemem jest dokonanie zmian w świadomości uczestników ruchu drogowego. Nie powstrzymamy fali zagrożeń na przejściach dla pieszych, jeżeli nie przestawimy myślenia kierowców i pieszych w kierunku przewidywania potencjalnych zagrożeń i postępowania zgodnego z obowiązującymi przepisami, tj. zachowania szczególnej ostrożności i zmniejszenia prędkości podczas zbliżania się do przejścia dla pieszych. Przyjęcie przepisów prawnych, które nadają priorytet pieszym przed nadjeżdżającymi pojazdami, kiedy pieszy znajduje się w pobliżu przejścia dla pieszych i wykazuje zamiar przejścia przez jezdnię na przejściu, jest rozwiązaniem, które funkcjonuje w 11 krajach europejskich. Niewątpliwie jest to rozwiązanie sprzyjające poprawie bezpieczeństwa pieszych, jednak jego skuteczność zależna jest od przestrzegania przyjętych norm zachowania oraz kultury drogowej uczestników ruchu drogowego. Powszechne przestrzeganie tych norm, zawartych w obecnie obowiązujących w naszym kraju przepisach, wpłynęłoby w sposób znaczący na poprawę bezpieczeństwa pieszych. Stąd nie do przecenienia są wszelkie działania edukacyjne w kierunku uświadamiania istniejących zagrożeń w ruchu drogowym oraz kształtowania właściwej mentalności nas wszystkich, jako uczestników ruchu drogowego, w odniesieniu do zagadnień bezpieczeństwa ruchu drogowego. Edukujmy więc, nie tylko dzieci od najmłodszych lat, ale również dorosłych, w tym w szczególności kandydatów na kierowców podczas kursów w OSK. Uświadamiajmy wszystkim, że przejście dla pieszych jest miejscem szczególnie niebezpiecznym i szczególna ostrożność ze strony kierujących pojazdami i pieszych powinna być nawykiem.

Pytanie: Nasza rozmowa odbywa się w pierwszych dniach 2018 roku. Czego życzy Mare Staszczyk, dyrektor WORD, wszystkim nam - uczestnikom ruchu drogowego? Czego instruktorom i egzaminatorom w ich trudnej i odpowiedzialnej pracy z kandydatami na kierowców i kierowcami?

Odpowiada Marek Staszczyk: Wszystkim uczestnikom ruchu drogowego życzę bezpiecznego poruszania się po drogach, natomiast instruktorom i egzaminatorom życzę satysfakcji, zarówno moralnej jak i materialnej z ich niełatwej pracy z kandydatami na kierowców i kierowcami, uznania ze strony społeczeństwa i rządzących oraz zdrowia i wszelkiej pomyślności w życiu osobistym i zawodowym.

Dziękuję za rozmowę, a Panu życzę sił i entuzjazmu do dalszej pracy, wielu interesujących inicjatyw.

Jolanta Michasiewicz, red. nacz. tyg. PRAWO DROGOWE@NEWS