Legislacja

Dziecko na drodze – wyrok TK

17 lipca 2020

Dziecko na drodze – wyrok TK
(fot. Jolanta Michasiewicz)

Trybunał Konstytucyjny w dniu wczorajszym wydał wyrok dot. przepisu o grzywnie lub naganie za dopuszczenie do przebywania na drodze publicznej lub torach dziecka do siedmiu lat (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., sygn.. akt P 19/19). Artykuł 89 Kodeksu wykroczeń o odpowiedzialności opiekunów za dziecko jest zgodny z zasadą poprawnej legislacji - orzeczono.

Orzeczenie TK. W dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył pytanie prawne Sądu Rejonowego w Sokółce. Brzmi ono: czy art. 89 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń w zakresie, w jakim przewiduje odpowiedzialność osób mających obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 za przebywanie małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego, jest zgodny z art. 2, art. 48 ust. 1 i art. 52 ust. 1 Konstytucji. Pięcioosobowy skład TK orzekł następująco: Art. 89 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2019 r. poz. 821, ze zm.) w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695 i 1087) w zakresie, w jakim przewiduje odpowiedzialność osób mających obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 za przebywanie małoletniego na drodze publicznej, jest zgodny z zasadą poprawnej legislacji, wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto postanawia: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Artykuł 89 Kodeksu wykroczeń. Sąd Rejonowy w Sokółce ocenił: - Funkcjonowanie w systemie prawnym art. 89 Kodeksu wykroczeń w aktualnym brzmieniu prowadzi do absurdalnej sytuacji, bowiem staje się on podstawą do karania wszystkich, którzy ze swoimi pociechami poruszają się po drogach publicznych lub torach pojazdu szynowego w jakiejkolwiek formie i bez znaczenia w jakim celu. Ponadto - według sądu - o ile w zakresie torowiska w przepisie wyraźnie ograniczono miejsce do torów, o tyle co do drogi publicznej nie zawężono tego wyłącznie do jezdni, a więc - zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym - zalicza się tu wszystkie elementy drogi: jezdnię, pobocze, chodnik, drogę dla pieszych, drogę dla rowerów. I podsumowywał: - Brak więc zawężenia miejsca wykroczenia oznacza wprost, że dziecko do lat 7 nie może przebywać na żadnej części drogi, w tym na chodniku i drodze przeznaczonej wyłącznie dla pieszych, przy tym wynika stąd wprost również zakaz przebywania dziecka do lat 7 w samochodzie, tramwaju, pociągu, autobusie, wózku dla dzieci, furmance, rowerze, czy jakimkolwiek innym pojeździe.

Pytanie prawne. Pytanie prawne w tej sprawie zostało sformułowane w czerwcu ubiegłego roku, wówczas Sąd Rejonowy z Sokółki rozpatrywał sprawę dwóch kobiet obwinionych o to, że dopuściły - poprzez zezwolenie na poruszanie się drogą we wsi - do przebywania małoletnich dzieci na drodze publicznej. Obwinione twierdziły, że dzieci były wówczas pod opieką osób dorosłych. Zdaniem formułującego pytanie przywołany przepis przede wszystkim narusza zasadę spójności systemu prawnego. Pytanie - cyt.: czy art. 89 Ustawy z dnia 20 maja 1971 roku Kodeks wykroczeń w zakresie, w jakim przewiduje odpowiedzialność osób mających obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 za przebywanie małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego, jest zgodny z artykułami 2, 48 ust. l i 52 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem sądu zakaz przebywania na drodze dziecka poniżej siódmego roku życia jest tak skonstruowany, że rodzic popełnia wykroczenie, nawet gdy prowadzi je chodnikiem za rękę, wiezie autem lub jedzie z nim tramwajem. Z kolei Sejm wniósł o uznanie przepisu za konstytucyjny. - Wbrew twierdzeniom sądu pytającego przewidziana w art. 89 odpowiedzialność wykroczeniowa nie ma charakteru totalnego - wskazywano, że przepis ten trzeba czytać łącznie z zapisami Prawa o ruchu drogowym, które pozwalają dziecku w wieku do siedmiu lat na korzystanie z drogi, jeśli jest pod opieką.

TK z przewodniczącym sędzią Bartłomiejem Sochańskim i sprawozdawcą sędzią Leonem Kieresem orzekł, iż przepis jest konstytucyjny. Trybunał uzasadniał, iż przepis ten nie oznacza zakazu przebywania małoletnich na drogach publicznych nawet pod opieką. Sędziowie podkreślili, że dopatrywanie się w zaskarżonym przepisie - jak uczyniono to w pytaniu prawnym - zakazu przebywania małoletnich na drogach publicznych nawet pod opieką rodziców, dziadków czy nauczycieli nie jest właściwą wykładnią. (jm)

Podstawa prawna:

Kodeks wykroczeń. Art. 89 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618 z późn. zm.) - Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (1971.12.114 tp./ 2019.821 tj.): (…) Art. 89. Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7, dopuszcza do przebywania małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego, podlega karze grzywny albo karze nagany.

Ustawa - Prawo o ruchu drogowym. Art 43. ust 1 i 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.) - Art. 43. 1. Dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi tylko pod opieką osoby, która osiągnęła wiek co najmniej 10 lat. Nie dotyczy to strefy zamieszkania. 2. (uchylony) 3. Przepis ust. 1 nie dotyczy drogi przeznaczonej wyłącznie dla pieszych.