Mimo, że we wszystkich krajach Unii Europejskiej obowiązują wytyczne unijne, proces szkolenia w nich nie jest jednolity. Jak wygląda cały przebieg szkolenia w Słowenii?
Ośrodek Szkolenia Kierowców. Ośrodek Szkolenia Kierowców możebyć prowadzony przez instytucję państwową, osobę prywatną, stowarzyszenie, policję i wojsko. Posiadać musi: sekretariat, salę wykładową o odpowiedniej powierzchni (minimum 2m2 na osobę) wyposażoną w pomoce dydaktyczne i urządzenia audiowizualne, pojazdy przystosowane do nauki jazdy oznakowane podświetlonym emblematem “L” (nie ma obowiązku umieszczania danych adresowych ośrodka na pojazdach), plac manewrowy do przeprowadzenia pierwszych godzin jazd szkoleniowych, bez wyznaczonych stanowisk parkingowych, wyposażony w minimum 25 pachołków. Ośrodek Szkolenia Kierowców licencję na prowadzenie działalności otrzymuje na okres 3 lat.
Instruktor licencję na wykonywanie zawodu otrzymuje na okres 5 lat w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Kandydat na instruktora musi mieć ukończone 24 lata, wykształcenie minimum średnie, posiadać odpowiedniej kategorii prawo jazdy przez okres nie krótszy niż 5 lat, ukończyć kurs instruktorski z wynikiem pozytywnym potwierdzonym egzaminem. Instruktor musi corocznie odbyć okresowe szkolenie zakończone zdanym egzaminem w formie testu.
Szkoleniem i egzaminowaniem Instruktorów nauki jazdy, egzaminatorów oraz opracowaniem programów szkoleniowych zajmuje się Słoweńska Agencja Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Agencja ta wydaje i cofa w uzasadnionych przypadkach koncesje ośrodkom szkolenia kierowców oraz instruktorom nauki jazdy. Działa ona również na rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.
Za wykroczenia w ruchu drogowym naliczane są punkty karne. W chwili przekroczenia 18. odbierane zostaje prawo jazdy. Znacznie ostrzejsze w tym zakresie są przepisy odnośnie instruktorów nauki jazdy, przekroczenie 5 punktów karnych skutkuje cofnięciem uprawnień instruktorskich na okres 2 lat. Po upływie tego okresu instruktor musi zaliczyć, z wynikiem pozytywnym, zaległe szkolenie okresowe. Szkolenia instruktorskie prowadzi wyłącznie Słoweńska Agencja Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Żadne inne organizacje i podmioty nie posiadają takich uprawnień.
Organizacją broniącą interesów i praw ośrodków szkolenia kierowców oraz rozpatrywaniem zastrzeżeń do pracy instruktorów jest Izba Handlowa (odpowiednik dawnych polskich cechów rzemieślniczych).
Szkolenie. W zakresie najpopularniejszej kategorii prawa jazdy - B, liczba obowiązkowych godzin szkolenia wynosi: teoria -20 (45 min. każda); jazda - 21 (50 min. każda). Kursanci najczęściej odbywają 30 godz. jazd. Ośrodek prowadzi rejestr prowadzonych szkoleń na drukach ścisłego zarachowania wydanych przez SABRD.Na tych samych zasadach każdy kursant otrzymuje indeks przebiegu szkolenia, w który wpisywane są przeprowadzone godziny szkolenia potwierdzane podpisem instruktora. Koszt kursu w zakresie prawa jazdy kategorii B wynosi ok. 700 euro, jedna godzina jazdy szkoleniowej (50 min.) ok. 25 euro. Ośrodek Szkolenia Kierowców musi odprowadzić podatek vat. Kurs można rozpocząć na 6 miesięcy przed ukończeniem wymaganego wieku. Dla prawa jazdy kategorii AM wynosi on 15 lat. Średnia zdawalność wynosi 40%. W Lublanie, liczącej 250 tysięcy mieszkańców, plus przyjezdni, uczniowie i studenci, jest 60 ośrodków szkolenia kierowców.
Egzaminy. Egzaminy Państwowe na prawo jazdy przeprowadzane są w Ośrodkach Egzaminacyjnych, w obiektach stanowiących ich własność. Dla zaliczenia egzaminu teoretycznego konieczne jest udzielenie 90% poprawnych odpowiedzi z 45 pytań w wersji komputerowej. Baza składa się z ok. 1000 pytań, z których 300 jest ogólnodostępnych. Zdany egzamin teoretyczny ważny jest przez 3 lata. Nie zaliczenie w tym okresie części praktycznej lub 4 krotnie uzyskany wynik negatywny z jazdy egzaminacyjnej powoduje konieczność ponownego zdania egzaminu teoretycznego. Egzamin praktyczny odbywa się pojazdami ośrodków szkolenia kierowców, podczas których miejsce na przednim siedzeniu obok osoby zdającej zajmuje instruktor nauki, a egzaminator na tylnym siedzeniu. Pojazdy, którymi przeprowadzany jest egzamin, nie są wyposażane w urządzenia rejestrujące ich przebieg. Kursant nie ma możliwości odwołania się od decyzji egzaminatora.
Osoba zdająca egzamin wnosi dwie opłaty: za przeprowadzenie egzaminu na rzecz SABRD wynoszącą 32 euro za część teoretyczną i 16 euro za część praktyczną oraz dodatkowo w ośrodku szkolenia kierowców za podstawienie pojazdu i udział instruktora nauki jazdy w egzaminie opłatę wynoszącą 25 euro. Kierowca w okresie 2 lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy musi odbyć kurs doszkalający w wymiarze 4 godzin teorii i 2 godzin praktyki.
Każde państwo Unii Europejskiej ma swoją specyfikę i stosując ogólnounijne wytyczne tworzy szczegółowe przepisy biorąc to pod uwagę. Dobrze jest zapoznać się z ich odmiennością i wynikającymi z nich rozwiązaniami, nie koniecznie przenosząc je na nasz polski grunt.
Jan Szumiał, Praska Auto Szkoła (właściciel, instruktor),
prezes Stowarzyszenia Ośrodków Szkolenia Kierowców w Warszawie
(545-81b oraz 545-81-88 fot. Jan Szumiał)
