Pytanie: Firma czytelnika “Rzeczpospolitej” zatrudnia kierowców wykonujących usługi turystyczne. Z listu czytelnika wynika, że w firmie przyjęto mieszany system czasu pracy. Kierowcy mają też dyżury. Czytelnik nie jest jednak pewien, czy prawidłowo planuje i rozlicza czas pracy kierowców. Trudno precyzyjnie odpowiedzieć na jego pytanie, ponieważ nie wiemy, jaki zastosował harmonogram czasu pracy. Prawdopodobnie jednak czytelnik popełnił dwa błędy. Najpierw pokażemy, na czym one polegają, a następnie omówimy zakres czasu pracy kierowców, w odniesieniu do sytuacji przedstawionej przez czytelnika – czytamy w “Rzeczpospolitej”.
Odpowiedź: Pracodawca może wydłużyć czas pracy kierowcy do 10, a nawet 12 godzin na dobę i dodatkowo zastosować przerwę w pracy. Musi jednak pamiętać, że przerwa może być tylko jedna i trwać maksymalnie 5 godzin – komentuje “Rzeczpospolita”. Wskazuje jednak na dwa błędy:
- BŁĄD 1. przerwa była na raty i trwała dłużej niż 5 godzin
Czytelnik nieprawidłowo zastosował przerwę w równoważnym systemie czasu pracy. Dlaczego? Po pierwsze, przerwa składała się z trzech części (2 godziny, kolejne 2 godziny oraz godzina i 15 minut), a przepisy o czasie pracy zabraniają dzielenia przerw. Po drugie, przerwa była o 15 minut dłuższa, niż pozwala na to przerywany czas pracy. W tym systemie przerwa nie może być dłuższa niż 5 godzin. Ponadto nie znamy harmonogramu czasu pracy czytelnika i nie mamy pewności, że przerwa została ustalona z góry - tego wymaga równoważny system czasu pracy.
- BŁĄD 2. przerwa została podzielona na części
Po 6 godzinach pracy czytelnik zagwarantował kierowcy podwójną 45-minutową przerwę. Choć zasadniczo przy pracy nieprzekraczającej 9 godzin przerwa ta nie powinna przekraczać 30 minut (patrz "Kierowca dyżuruje inaczej"), to czytelnik mógł ją przedłużyć. Natomiast podstawowy błąd, który popełnił, polega na tym, że podzielił ją na dwie części. A to jest zabronione. Przerwa, bez względu na to, czy została przedłużona, czy nie, musi być udzielana w całości.
Czytelnik "Rzeczpospolitej" pisze, że zatrudnia kierowców w mieszanym systemie czasu pracy. To oznacza, że łączy równoważny system czasu pracy z systemem przerywanym. Kierowcy mogą więc świadczyć pracę na przykład 10 godzin na dobę z 3-godzinną przerwą. Co do zasady okres rozliczeniowy w mieszanym systemie czasu pracy nie może przekroczyć miesiąca z możliwością przedłużenia do 2, a nawet 4 miesięcy. Zawsze jednak rozkład czasu pracy trzeba ustalać na miesiąc z góry. Warto też przypomnieć, że łączenie równoważnego czasu pracy z przerywanym jest zarezerwowane tylko dla kierowców. Kodeks pracy nie przewiduje takiego rozwiązania. Elementem mieszanego systemu czasu pracy jest system równoważny. Pracodawca może wydłużyć kierowcom dobowy wymiar czasu pracy do 10 godzin na dobę (kierowcom transportu drogowego) albo do 12 godzin na dobę (wszystkim pozostałym). Oprócz wydłużonej dobowej normy czasu pracy oraz zastosowanej w jej ramach przerwy, kierowcy czytelnika mają dodatkowe dyżury. W praktyce ich rozliczanie może sprawiać pracodawcom wiele trudności. W uproszczeniu można powiedzieć, że do czasu dyżuru kierowcy wlicza się: czas nieprzeznaczony na kierowa nie pojazdem, gdy prowadzi go dwóch lub więcej kierowców -art.9 ustawy o czasie pracy kierowców; przerwy w prowadzeniu pojazdu wynikające z rozporządzenia EWG3820/85 lub umowy AETR; przerwy w czasie pracy kierowcy wynikające z art. 13 i 28 ustawy: - 30 minut przerwy, gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9 godzin albo - 45 minut przerwy, gdy liczba godzin pracy przekracza 9 godzin; po 4,5 godzinie jazdy kierowca ma prawo do 45-minutowejprzerwy, - przy przewozach regularnych kierowca już po 4 godzinach prowadzenia może skorzystać z przerwy nie krótszej niż 30 minut, pod warunkiem że przerwa dłuższa niż 30 minut zakłócałaby miejski ruch uliczny, a kierowca nie ma możliwości wykorzystania pozostałych 15 minut w ciągu 4,5 godziny prowadzenia. Za czas dyżuru kierowca otrzymuje czas wolny albo wynagrodzenie. Wysokość wynagrodzenia wynika z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną. Jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony, kierowca otrzymuje 60 proc. wynagrodzenia. Dodatkowe 15 minut. Oprócz przerw wymienionych wyżej kierowcy mają prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy. Pracodawca musi ją wprowadzić, jeżeli dobowa norma czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin. Tę przerwę wlicza się do czasu pracy kierowcy, a ponadto należy ją zaliczyć do 45-minutowej przerwy, która przysługuje po 6 godzinach jazdy.
