Legislacja

Bezpieczeństwo i tajemnica lekarska

7 listopada 2011

Naczelna Rada Lekarska: Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwróciło się z apelem do Ministra Zdrowia o pilną nowelizację rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 oraz z 2011 r. Nr 88, poz. 503).

Zdaniem Prezydium NRL rozporządzenie to w swoim obecnym kształcie narusza zasadę poprawnej legislacji wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP.

Jak czytamy w stanowisku: "szczególnie rażące z punktu widzenia zasad techniki prawodawczej są przepisy załącznika 4a ust. 2 oraz załącznika 4b ust. 4 przedmiotowego rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami lekarz, który podczas wykonywania zawodu, stwierdził u osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub posiadającej prawo jazdy przypadek wystąpienia epizodu ciężkiej hipoglikemii, albo przypadek wystąpienia napadu o symptomatologii padaczkowej lub podejrzenie albo istnienie padaczki, niezależnie od okoliczności, powinien niezwłocznie powiadomić organ wydający prawo jazdy o konieczności dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych tej osoby do kierowania pojazdami. Jest to niedopuszczalne nałożenie obowiązku na lekarzy przez akt niższego rzędu niż ustawa. Dodatkowo przepis ten jest sprzeczny z nakazem zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu (tajemnicy lekarskiej), sformułowanym w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty i może spowodować ukrywanie przez pacjentów ww. dolegliwości, a tym samym stworzyć zagrożenie dla ich zdrowia.

Ponadto ww. przepis nie mieści się w delegacji ustawowej do wydania przedmiotowego rozporządzenia, zawartej w art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.), który nie upoważnia Ministra Zdrowia do nakładania dodatkowych obowiązków na lekarzy, w oderwaniu od procedury badania lekarskiego przeprowadzanego w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Wątpliwości budzi również zgodność z delegacją ustawową załączników 4a i 4b rozporządzenia, które określają sposób oceny stanu zdrowia osoby chorej na cukrzycę oraz chorej na padaczkę, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie upoważnia Ministra Zdrowia do określania sposobu oceny stanu zdrowia badanych osób, ma on wskazać jedynie szczegółowe warunki i tryb kierowania na badania lekarskie oraz ich przeprowadzania.

Na powyższe uchybienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwracało uwagę w stanowisku Nr 71/10/VI z dnia 17 września 2010 r. w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, przekazanym do Ministerstwa Zdrowia w ramach konsultacji społecznych. Niestety uwagi te nie zostały uwzględnione.

Zadaniem samorządu lekarskiego jest m.in. działanie na rzecz ochrony zawodu lekarza, w tym występowanie w obronie godności zawodu lekarza oraz interesów indywidualnych i zbiorowych członków samorządu lekarzy. Mając na względzie, że obowiązujący akt wykonawczy stwarza olbrzymie trudności w stosowaniu w praktyce i wywołuje poważne zaniepokojenie środowiska lekarskiego, utrzymanie przez Ministra Zdrowia wadliwych przepisów w mocy zmusi Naczelną Radę Lekarską do zaskarżenia ich do Trybunału Konstytucyjnego, jako niezgodnych z art. 2 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP."

W niektórych przypadkach lekarze muszą informować urzędników o stanie zdrowia swoich pacjentów starających się o prawo jazdy. To łamanie tajemnicy lekarskiej - podkreśla Naczelna Izba Lekarska. Informowanie kogokolwiek o ich stanie zdrowia jest niedopuszczalne - twierdzą. Zabraniają tego przecież tajemnica lekarska i konstytucja - podkreśla Katarzyna Strzałkowska, rzeczniczka Naczelnej Izby Lekarskiej. Chodzi o nowelizację rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia z 29 czerwca tego roku.

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 15 kwietnia 2011 r. (poz. 503)

Załącznik Nr 4

SPOSÓB OCENY STANU ZDROWIA OSOBY CHOREJ NA PADACZKĘ W CELU STWIERDZENIA ISTNIENIA LUB BRAKU PRZECIWWSKAZAŃ ZDROWOTNYCH DO KIEROWANIA POJAZDAMI

(...) 4. Lekarz, który podczas wykonywania zawodu, stwierdził u osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub posiadającej prawo jazdy, przypadek wystąpienia napadu o symptomatologii padaczkowej lub podejrzenie albo istnienie padaczki, niezależnie od okoliczności, powinien niezwłocznie powiadomić organ wydający prawo jazdy o konieczności dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych tej osoby do kierowania pojazdami. (...)

W praktyce wygląda to tak: lekarz po stwierdzeniu u pacjenta tych schorzeń powiadamia urząd miasta lub starostwo powiatowe, które wydają prawa jazdy. Zdarzało się, że chorzy na padaczkę powodowali wypadki drogowe. - W tym roku Komenda Miejska Policji w Kielcach przekazała trzy wnioski do starostwa powiatowego w podobnych sprawach. Okazało się, że dwie osoby miały cukrzycę, a jedna udar mózgu - informuje Kamil Tokarski z zespołu prasowego świętokrzyskiej policji. Zapis budzi kontrowersje w szkołach jazdy.