Nie za wszystkie wypadki w trudnych zimowych warunkach można obwinić właściciela drogi, a tym bardziej prywatnej posesji. Kto jednak nie zadba o ich odśnieżenie, będzie odpowiadał za takie nieszczęścia. Poza wykazaniem winy poszkodowany musi także bezbłędnie ustalić, kto jest odpowiedzialny za drogę – i w pozwie nie popełnić błędu w jego oznaczeniu. Kto więc odpowiada za utrzymanie drogi? Nie ma wątpliwości, że zgodnie z ustawą o drogach publicznych utrzymanie nawierzchni drogi, chodników należy do zarządcy drogi (o tym, do kogo konkretnie, szerzej w ramce). Trzeba jednak pamiętać, że zarządca jest tylko swego rodzaju administratorem, a za szkody odpowiada osoba prawna (powiat, gmina). Utrzymanie drogi to wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, ale przede wszystkim interesujące nas tutaj odśnieżanie i zwalczanie śliskości. Ustalenie odpowiedzialnego za odśnieżanie drogi publicznej jest stosunkowo proste. Podobnie jest z chodnikami, otoczeniem jezdni. Zgodnie z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości mają obowiązek usunąć śnieg, lód (i inne zanieczyszczenia) z chodników położonych bezpośrednio przy granicy posesji. Nie są obowiązani do uprzątnięcia chodnika, na którym jest płatny postój lub parking. Odśnieżanie przystanków oraz wydzielonych torowisk tramwajowych należy do zakładu komunikacji. Często odśnieżanie właściciele terenu, drogi powierzają firmie specjalistycznej. Czy posłużenie się profesjonalistą zwalnia ich z odpowiedzialności za skutki zaniedbań (art. 429 kodeksu cywilnego)? Nie zawsze. Nie zwalnia, gdy właścicielowi też można przypisać jakąś winę. Na przykład, że nie sprawdził, czy podczas śnieżycy zaangażowana firma zabrała się zaraz do pracy. – Inaczej jest z posesjami. I nie chodzi o to, kto jest jej właścicielem (posiadaczem), ale jakie jest jej przeznaczenie – to bowiem decyduje, czy w ogóle właściciel ma obowiązek je odśnieżać. Zdaniem adwokata Zbigniewa Banaszczyka, znanego cywilisty, właściciel nie jest zasadniczo zobowiązany do sprzątania, odśnieżania swej nieruchomości, chyba że taki obowiązek wynika z jej szczególnego charakteru i przeznaczenia. Na przykład z zobowiązań wobec lokatorów. Może też przybrać charakter obowiązków publicznych, np. wobec gości zaproszonych na ogólnie dostępną imprezę czy klienteli sklepowej. Trzeba jednak pamiętać, że w prawie cywilnym obowiązuje zasada (art. 362 kodeksu cywilnego), że jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Odpowiedzialni za drogi
- krajowe – generalny dyrektor dróg krajowych i autostrad
- wojewódzkie – zarząd województwa
- powiatowe – zarząd powiatu
- gminne – wójt (burmistrz, prezydent miasta)
- miasta na prawach powiatu – prezydent (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych)
- autostrady płatne – koncesjonariusz na warunkach z umowy koncesyjnej
