Legislacja

Prace legislacyjne dotyczące sankcji penalizujących zachowania pieszych

18 lutego 2021

Prace legislacyjne dotyczące sankcji penalizujących zachowania pieszych
Maciej Wąsik, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (fot. MSWiA)

Procedowanie zmian ustawowych dla poprawy bezpieczeństwa pieszych uczestników ruchu drogowego trwa. Dziś wypowiedź - imieniu ministra spraw wewnętrznych i administracji - Macieja Wąsika, sekretarza stanu w resorcie. Wiceminister odpowiada na poselska interpelację w sprawie prac legislacyjnych dotyczących sankcji penalizujących zachowania pieszych.

Poseł Artur Szalabawka. W październiku ub.r. informowaliśmy o interpelacji posła Artura Szałabawki [kliknij]. Zwrócił się on do ministra spraw wewnętrznych i administracji podnosząc temat pieszych ofiar wypadków drogowych. - Pytanie, dlaczego tak się dzieje? Jedną z istotnych przyczyn którą można wskazać, jest wtargnięcie pieszego na jezdnię w sposób nagły. Niebezpieczeństwo wzrasta, kiedy uwaga pieszego jest rozpraszana np. przez użycie smartfonu. Nieosłonięte ciało nie ma szans w zderzeniu z samochodem; zawsze dozna większych urazów, o czym, zdaje się, zapominać znaczna część pieszych. Dezynwoltura, z jaką piesi traktują wspólną przestrzeń komunikacyjną, moim zdaniem wymaga dodatkowych działań. Jak wskazuje doświadczenie, działania edukacyjne czy pouczenia są lekceważone i nie przynoszą zamierzonych efektów. Dlatego, o czym jestem przekonany, potrzebne są w tej materii dodatkowe działania. Podobnie jak to ma miejsce w przypadku kierujących pojazdami mechanicznymi, należy stworzyć katalog kar za wykroczenia popełnianie przez pieszych. Kar, które powinny mieć wymiar finansowy - oceniał. Pytał: - Czy trwają prace nad wprowadzeniem odpowiednich regulacji prawnych wprowadzających sankcje, mówiąc wprost, kar finansowych dla pieszych, którzy wykorzystują swój uprzywilejowany status w sposób zagrażający innym uczestnikom ruchu drogowego? Jeżeli nie, to czy planowane jest wprowadzenie takich regulacji (postuluję stworzenie katalogu realnych kar o charakterze materialnym, np. mandatów), ponieważ posiadanie pewnych praw rodzi także konieczność spełniania pewnych obowiązków, a o tych, w znacznej części, piesi zdają się zapominać. Równość wobec prawa dotyczy wszystkich uczestników ruchu drogowego. Bycie pieszym nie zwalnia z odpowiedzialności za siebie i innych.

Maciej Wąsik. Odpowiedzi - z datą 29. stycznia br. - na interpelację poselską udzielił sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik [kliknij]. Odnosząc się do pytań na temat prac legislacyjnych dotyczących sankcji penalizujących zachowania pieszych, które zagrażają bezpieczeństwu innym uczestnikom ruchu drogowego minister poinformował o aktualnie procedowanej ustawie o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Odpowiadający zauważył: - (…) prawa i obowiązki pieszych zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym[1]. Zgodnie ze wskazanymi przepisami materialnymi, korzystający z drogi pieszy jest zobowiązany do zachowania ostrożności, a gdy ustawa tego wymaga - szczególnej ostrożności oraz unikania wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego bądź ruch ten utrudnić. Do pieszego są adresowane także przepisy określające jego zachowanie w konkretnych sytuacjach i okolicznościach. W art. 14 ustawy zawarto katalog zakazów, zgodnie z którym zabrania się pieszym wchodzenia na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd, w tym również na przejściu dla pieszych, bądź też spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczność, przechodzenia przez jezdnię w miejscu o ograniczonej widoczności drogi czy zwalniania kroku lub zatrzymywania się bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnie lub torowisko. Pieszych obowiązują również odpowiednie znaki i sygnały drogowe. Naruszenie wymienionych zasad zachowania się, w tym zakazów, znaków lub sygnałów drogowych, jest wykroczeniem bądź przestępstwem, które podlegają ściganiu na ogólnych zasadach.

Z kolei ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń[2] pozwala na ukaranie pieszego, który swoim zachowaniem spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym bądź jego utrudnienie. W tym miejscu należy wskazać na art. 86 § 1 Kw, który określa, że „kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podlega karze grzywny”. Z kolei § 2 ww. przepisu stanowi, że „kto dopuszcza się wykroczenia określonego w § 1, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny”. Ponadto zgodnie z art. 90 Kw „kto tamuje lub utrudnia ruchu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, podlega karze grzywny lub karze nagany”. Należy także zauważyć, że sprawcą tego wykroczenia może być każdy uczestnik ruchu, w tym pieszy.

Zachowania pieszych uwzględniono także w tabeli określającej wysokość grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego za wybrane rodzaje wykroczeń[3].. Zgodnie z nią wysokość grzywny mandatu karnego za zachowanie polegające na wchodzeniu na przejście dla pieszych bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd wynosi 50 zł (pozycja 1), natomiast w innych miejscach niż przejście dla pieszych - 100 zł (pozycja 2). Jeśli wskazane w pozycji 1 lub 2 zachowania pieszego zagraża bezpieczeństwu ruchu na drodze publicznej, strefie zamieszkania lub strefie ruchu, to grzywna jest powiększana odpowiednio o 200 zł, jednak nie więcej niż do 500 zł (pozycja 241) w postępowaniu mandatowym.

Ponadto art. 173-178 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny[4] w rozdziale 21 „Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji” penalizują zachowania pieszych, których skutkiem jest sprowadzenie katastrofy w ruchu lądowym, stworzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym, jak również doprowadzenie do wypadku, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała skutkujące śmiercią bądź ciężkim lub średnim uszczerbkiem na zdrowiu.

Maciej Wąsik konkludując swoją odpowiedź informował, iż piesi w 2019 r. spowodowali 1 879 wypadków drogowych (6,2% ogólnej liczby zdarzeń). - Dane statystyczne KGP wyraźnie wskazują, że bezpieczeństwu pieszych uczestników ruchu drogowego, którymi są również dzieci, osoby starsze i niepełnosprawne, najbardziej zagrażają nieprawidłowe zachowania kierujących pojazdami. Tezę tę potwierdza przeprowadzone w 2018 r. badanie zachowań pieszych i relacji pieszy-kierowca[5]. Wykazało ono, że około 90% kierujących pojazdami przekracza dopuszczalną prędkość jazdy. Podczas badania zarejestrowano znikomą liczbę wtargnięć na jezdnię, czyli zachowań pieszych zmuszających kierowcę do gwałtownego hamowania – podsumował. (jm)

_____________________________________________

 [1] Dz. U. z 2020 r. poz. 110, z późn. zm., dalej: „ustawa”.

[2] Dz. U. z 2019 r. poz. 821, z późn. zm., dalej „Kw”.

[3] Stanowi ona załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń Dz. U. z 2013 r. poz. 1624, z późn. zm.

[4] Dz. U. z 2020 r. poz. 1444.

[5] M. Dąbrowska-Loranc, P. Skoczyński, J. Wacowska-Ślęzak, A. Zielińska, P. Bany, I. Buttler, A. Krupińska, K. Kresowski, T. Krystman, K. Sicińska, A. Wnuk, Badania zachowań pieszych i relacji pieszy-kierowca, wrzesień-grudzień 2018 r., Warszawa 2019, on-line, https://www.krbrd.gov.pl/files/file_add/download/506_badanie-zachowan-pieszych-i-relacji-pieszy-kierowca-wrzesien-grudzien-2018-r.pdf, [dostęp: 9 listopada 2020 r.].